Brief regering : Reactie op het verzoek van het lid Omtzigt, gedaan tijdens de Regeling van Werkzaamheden van 19 maart 2019, over het evaluatierapport over het onterecht terugvorderen van kinderopvangtoeslagen

31 322 Kinderopvang

Nr. 467 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 21 maart 2019

Het lid Omtzigt heeft mij op 18 maart jl. Kamervragen gesteld over het CAF-11 project
in samenhang met andere CAF-projecten bij Toeslagen. Ook in de Regeling van Werkzaamheden
van 19 maart jl. is gevraagd om een brief met een lijst van alle CAF-projecten, alle
evaluaties van de CAF-projecten, alle nota’s van de landsadvocaat en bij hoeveel ouders
de afhandeling meer dan een jaar heeft geduurd (Handelingen II 2018/19, nr. 64, Regeling
van Werkzaamheden). Ook is gevraagd naar de werkinstructie en hoe er met deze mensen
is omgegaan toen de toeslag is stopgezet. Omdat ik eraan hecht dat we een debat over
zo’n wezenlijk onderwerp op goede wijze kunnen voeren, informeer ik uw Kamer in deze
brief. De antwoorden op de vragen van het lid Omtzigt van 18 maart jl. zijn als bijlage
bij deze brief gevoegd (Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 1976). Daar wordt onder andere ingegaan op de vragen naar de kosten van de landsadvocaat.

Werkwijze in 2016 aangepast

Ik heb uw Kamer op meerdere momenten op de hoogte gebracht over de ontwikkelingen
in het CAF-11 dossier en inzicht gegeven hoe er met de toeslaggerechtigden is omgegaan
toen de toeslag is stopgezet. Ik heb daarbij aangegeven dat ik het onwenselijke en
te lange verloop van dit proces voor de gedupeerde ouders betreur en ik de ouders
in kwestie daarom een excuusbrief heb laten sturen. Ik heb gemeld dat sinds medio
2016 deze werkwijze is gestopt. Dat kan dus niet meer gebeuren. Mensen behouden het
recht op toeslag totdat er is vastgesteld dat men niet langer recht heeft.1

Ook aan uw Kamer heb ik mijn excuses aangeboden en verbetermaatregelen aangekondigd.2 De directe aanleiding voor deze maatregelen is het zorgvuldig afhandelen van CAF-11
zaken.

Verbetermaatregelen 2018

Naast een zorgvuldige afhandeling voor CAF-11 zorgen de verbetermaatregelen voor een
kwaliteitsimpuls voor de werkwijze van Toeslagen in zijn geheel. Ik realiseer mij
dat de problemen omtrent de informatiehuishouding en de tekortkomingen rondom de vaktechnische
inbedding breder spelen dan het CAF-11 dossier. De cultuuromslag die daarmee gepaard
gaat, vergt meer tijd en inspanning dan de afhandeling van de specifieke CAF-11 zaak.
Ik heb u in het najaar van 2018 bericht over de voortgang van de verbetermaatregelen
om dit te bewerkstelligen.3

Twee opdrachten in balans

Ik ben het met uw Kamer eens dat burgers die recht hebben op toeslagen moeten kunnen
rekenen op tijdige ontvangst van en duidelijke informatievoorziening over hun toeslagen.
Tegelijkertijd dient dit voor de goedwillende burger toegankelijke toeslagensysteem
bestand te zijn tegen fraude. Ik hoop dat u met mij kunt concluderen dat het verleden
heeft geleerd dat er een spanningsveld tussen beide opdrachten bestaat en dat het
vinden van een balans soms lastig is. In het geval van CAF-11 heb ik eerder aangegeven
dat het strenge optreden om kwaadwillende burgers uit de groep te filteren, een negatief
effect heeft gehad op de toegankelijkheid en snelheid voor de goedwillende burgers.

Andere CAF-zaken Toeslagen

Tot de aanpak van het Combiteam Aanpak Facilitators voor Toeslagen kunnen circa 80
zaken gerekend worden waarvan een vermoeden van georganiseerdheid bestond. In enkele
gevallen zijn zaken zelfs afgesloten met een strafrechtelijke veroordeling. De overige
zaken zijn in het reguliere toezicht behandeld door bijvoorbeeld het opvragen van
aanvullende bewijsstukken.

Vanzelfsprekend kan ik mij voorstellen dat door het moeizame verloop van het CAF-11
dossier bij uw Kamer de vraag leeft of de afhandeling in alle andere CAF-zaken bij
Toeslagen misschien ook onzorgvuldig is geweest. Een belangrijk kenmerk van de CAF-11
zaak is dat ik externe signalen over een dergelijke onzorgvuldige afhandeling heb
ontvangen van onder andere de ouders in de betrokken zaak, de Raad van State, de Nationale
ombudsman, uw Kamer en de Autoriteit Persoonsgegevens. In de andere CAF zaken ontbreken
echter de sterke aanwijzingen zoals we die in het CAF-11 dossier wel hebben ontvangen.

Uw Kamer heeft inzage gevraagd in diverse documenten van andere CAF-zaken dan CAF-11.
Zowel de stukken uit het CAF-11 dossier als die uit alle andere CAF-dossiers bevatten
toezichtvertrouwelijke informatie. In het CAF-11 dossier heb ik eerder stukken ter
vertrouwelijke inzage aan uw Kamer verstrekt waaronder de werkinstructie, omdat in
dat dossier door meerdere organisaties sterke aanwijzingen werden afgegeven dat de
behandeling onzorgvuldig was. Ik wil niet aan het verzoek van uw Kamer tegemoetkomen
om ook toezichtvertrouwelijke informatie in andere CAF-zaken te verstrekken, te meer
omdat ik in andere CAF-zaken geen externe aanwijzingen heb ontvangen.

Wel ben ik mij bewust van het werk dat ons bij Toeslagen nog te doen staat.

Daartoe heb ik verbetermaatregelen aangekondigd. Ik wil de problemen bij Toeslagen
zoals die in het CAF-11 dossier speelden, in de toekomst voorkomen. Daarmee hoop ik
voor de toekomst een betere balans gevonden te hebben tussen een toegankelijk en klantvriendelijk
toeslagensysteem en het tegengaan van fraude met overheidsgelden.

De Staatssecretaris van Financiën,
M. Snel