Brief regering : Uitvoering van de gewijzigde motie van het lid Buitenweg over inventariseren of het vrije publieke debat wordt gehinderd door beveiligingskwesties

Nr. 473 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 6 november 2018

Een democratische samenleving veronderstelt de mogelijkheid van een vrij maatschappelijk
debat. Een debat waarin een ieder zijn of haar gedachtes kan verwoorden binnen de
grenzen van de wet. Debatcentra spelen een belangrijke rol om de vrijheid van meningsuiting
mogelijk te maken. In relatie tot de uitvoering van de motie (Kamerstuk 29 754, nr. 444) van het lid Buitenweg (Groenlinks) ben ik in gesprek met debatcentra over de vraag
in hoeverre het vrije publieke debat wordt gehinderd door de toenemende noodzaak om
in beveiliging van bijeenkomsten te voorzien. In deze brief meld ik uw Kamer de voortgang.

In de afgelopen periode heb ik enkele gesprekken gevoerd met (vertegenwoordigers van)
debatcentra. Onder andere een verkennend gesprek met een bestuurslid van de Vereniging
van Nederlandse Debatcentra (VND). Bij deze vereniging zijn 15 debatcentra aangesloten,
verspreid over Nederland. Uit dit verkennende gesprek blijkt dat (toenemende) beveiligingskosten
de afgelopen jaren geen onderwerp van gesprek is geweest binnen de vereniging. In
december 2018 spreekt de NCTV uitgebreider met de leden van de VND om te horen of
het publieke debat gehinderd wordt door toenemende noodzaak om in beveiliging van
bijeenkomsten te voorzien. Er zijn eveneens bilaterale contacten tussen de overheid
en debatcentra die niet aangesloten zijn bij de VND.

Ik heb met verschillende gemeentes contact gezocht waarin debatcentra gehuisvest zijn.
Dit gezien de lokale verantwoordelijkheid voor de openbare orde en veiligheid en de
directe subsidierelatie van gemeentes met debatcentra. De benaderde gemeentes zijn
Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag, Nijmegen, Enschede, Groningen en Maastricht.
Uit deze navraag bij gemeentes is een enkel signaal gekomen waaruit blijkt dat beveiliging
een onderwerp van gesprek is. Hier ga ik verder over in gesprek. De gemeentes geven
aan goed contact te hebben met de verschillende debatcentra en er vindt indien nodig
overleg plaats over in relatie tot veiligheid gevoelige bijeenkomsten.

Het komt voor dat debatcentra kosten moeten maken voor beveiliging om bepaalde publieke
debatten te kunnen organiseren. Dit is in lijn met het uitgangspunt van het Stelsel
Bewaken en Beveiligen dat een instelling primair zelf verantwoordelijk is voor hun
eigen veiligheid. Er wordt in het huidige tijdsgewricht (financieel) meer gevraagd
van organisaties ten aanzien van het treffen van veiligheidsmaatregelen dan wellicht
een aantal jaren geleden het geval was. Dit geldt onder meer voor religieuze instellingen,
poppodia en ook voor debatcentra.

De lokale driehoek kan in het kader van openbare orde en veiligheid indien nodig aanvullende
beveiligingsmaatregelen treffen om de veiligheid van individuele sprekers of bepaalde
evenementen of bijeenkomsten te waarborgen. Indien nodig is ook de NCTV betrokken.
Bijvoorbeeld als een evenement of bijeenkomst een bredere nationale uitstraling heeft
of als de persoon die komt spreken tot het rijksdomein behoort. De NCTV heeft dan
een adviserende rol.

De bescherming van de vrijheid van meningsuiting is een groot goed. Wanneer er uit
het gesprek met de VND in december of vanuit andere debatcentra toch zorgen blijken
over de beveiliging in relatie tot het vrije publieke debat dan draag ik zorg voor
een adequate reactie. Gezien het huidige tijdsgewricht blijft structureel contact
tussen de overheid en debatcentra onverminderd van belang om signalen tijdig te kunnen
opvangen. Een vrij maatschappelijk debat moet gevoerd kunnen worden en indien nodig
beschermd.

De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus