Brief regering : Reactie op het verzoek van het lid Dik-Faber, gedaan tijdens de Regeling van werkzaamheden van 26 september 2018, over het bericht dat wijkverpleegkundigen creatief omgaan met de regels voor de aanvraag van maaltijdondersteuning

Nr. 277
BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 5 november 2018

Met deze brief informeer ik u over de stand van zaken omtrent hulp bij de maaltijd.
Hiermee kom ik tegemoet aan mijn toezegging tijdens het AO en VAO Wmo van 26 september
(Kamerstuk 29 538, nr. 275) en 3 oktober (Handelingen II 2018/19, nr. 8, item 7) en aan de vraag vanuit de regeling van werkzaamheden van 26 september (Handelingen
II 2018/19, nr. 5, item 4) om u een brief te sturen.

Het staat voorop dat mensen de zorg en ondersteuning moeten krijgen die nodig is.
Als de vraag naar hulp bij de maaltijd in de praktijk leidt tot problemen, dan mag
dat nooit ten koste gaan van de mensen die op deze hulp zijn aangewezen. Ik heb een
inventarisatie gedaan bij de meest betrokken partijen (waaronder ActiZ, Alzheimer
Nederland, Patiëntenfederatie Nederland, Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG),
Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland (V&VN), Zorginstituut Nederland (ZIN),
Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en Zorgthuisnl) over de problemen die zij in de praktijk
ondervinden. Daaruit blijkt dat verschillende vraagstukken spelen rondom hulp bij
de maaltijd.

De onduidelijkheden over hulp bij de maaltijd ontstaan op het grensvlak van de verschillende
domeinen (Zvw, Wmo en Wlz), en dan met name op het grensvlak van de Wmo en de Zvw.
De gemeente zorgt op grond van de Wmo voor hulp bij de maaltijd als iemand dit nodig
heeft om zelfstandig te kunnen blijven wonen en hiervoor geen beroep kan doen op zijn
netwerk. Gemeenten kunnen hun inwoners hierbij op verschillende manieren ondersteunen,
bijvoorbeeld door middel van hulp bij het boodschappen doen, het verstrekken van de
maaltijd, het opwarmen van de maaltijd en erop toezien dat de maaltijd genuttigd wordt.
Als rondom eten sprake is van «een geneeskundige context of een hoog risico daarop»,
dan bestaat aanspraak op de Zvw en kan de wijkverpleegkundige of verzorgende toezien
op of helpen bij het opeten van het eten. Het is aan de wijkverpleegkundige om dit
te indiceren. Tot slot zijn vanuit de Wlz alle vormen van hulp bij het eten/drinken
mogelijk en dit geldt zowel voor Wlz-instellingen als voor alle leveringsvormen van
Wlz-zorg thuis. Voor mensen die in een Wlz-instelling wonen of hun zorg via een Volledig
Pakket Thuis krijgen, geldt nog dat ook de maaltijden zelf vanuit de Wlz worden verstrekt.
Mensen die thuis wonen kunnen, net als andere inwoners van een gemeente, gebruik maken
van de maaltijdservice, voor zover de gemeente dit als algemene voorziening aanbiedt.

Deze systematiek maakt goede afstemming tussen de verschillende zorg- en hulpverleners
noodzakelijk. Het zou voor de cliënt niet uit moeten maken op basis van welk wettelijk
kader de zorg wordt geregeld. Ik vind het aan zorgprofessionals, zorgverzekeraars
en gemeenten om achter de schermen te regelen dat de hulp zo slim mogelijk wordt geleverd
en op de juiste manier wordt bekostigd. Gemeenten en zorgverzekeraars erkennen dat
ook. Ik ondersteun het proces tussen partijen als het gaat om het maken van duidelijke
afspraken over de samenwerking en wie wanneer waarvoor verantwoordelijk is als het
gaat om hulp bij de maaltijd.

Ik ben met VNG en ZN over dit vraagstuk in gesprek gegaan. We hebben afgesproken om
voor de Kerst te zorgen dat er duidelijkheid is door gezamenlijk een factsheet te
maken voor professionals (wijkverpleegkundigen, zorgverzekeraars en gemeenten). In
deze factsheet zal informatie komen over wanneer de hulp onder de Wmo, Zvw of Wlz
valt en wat men kan doen als er onduidelijkheden bestaan. Deze factsheet stel ik op
met VNG, V&VN, ZIN en ZN.

Tot slot is er tijdens de regeling van werkzaamheden van 26 september (Handelingen
II 2018/19, nr. 5, item 4) gevraagd of de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) ook toezicht houdt op hulp
bij de maaltijd. De IGJ houdt toezicht op de verpleging en verzorging die thuis wordt
geleverd vanuit de Zvw of Wlz. De IGJ let dan bijvoorbeeld op of de wijkverpleging
de risico’s zoals ondervoeding tijdig signaleert en of de cliënt de hulp krijgt die
hij nodig heeft. De IGJ kijkt daarnaast of de wijkverpleging in overeenstemming met
de cliënt en/of familie de juiste maatregelen neemt en of er goed wordt samengewerkt
in het professionele netwerk. Het college van de gemeente houdt toezicht, door middel
van door hen aangewezen toezichthouders, op de hulp die vanuit de Wmo wordt geleverd.

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
H.M. de Jonge