Amendement : Amendement van het lid Flach over het meer aan laten sluiten van artikel 139 bij de bepaling over het verbieden van rechtspersonen in het Burgerlijk Wetboek

Nr. 11 AMENDEMENT VAN HET LID FLACH

Ontvangen 20 november 2025

De ondergetekende stelt het volgende amendement voor:

Artikel 139 wordt als volgt gewijzigd:

1. In het eerste lid vervalt «de grondbeginselen van».

2. Het tweede lid vervalt.

Toelichting

Ondergetekende deelt de opvatting van de Afdeling advisering van de Raad van State
dat het bij het formuleren van een bepaling inzake het verbieden van een politieke
vereniging de voorkeur verdient om te volstaan met de hoofdnorm dat een partij alleen
kan worden verboden als haar doelstelling of werkzaamheden een daadwerkelijke en serieuze
bedreiging vormen voor de democratische rechtsstaat. Het wetsvoorstel zou dichter
moeten aansluiten bij de bestaande bepaling over het verbieden van rechtspersonen
in artikel 2:20 BW. De onnodige toevoegingen in artikel 139 van het wetsvoorstel scheppen
extra onduidelijkheid en onzekerheid.

Het centraal stellen van de grondbeginselen van de democratische rechtsstaat wijkt
af van het huidige artikel 2:20 BW, waarin niet opvattingen of beginselen centraal
staan, maar het doel of de werkzaamheid die de democratische rechtsstaat als zodanig
ontwricht. De Afdeling advisering van de Raad van State merkt op dat het risico bestaat
van een onbedoelde verbreding van de bepaling over het verbieden van rechtspersonen
die juist zou kunnen leiden tot een lagere drempel voor het verbieden van politieke
partijen dan nu het geval is. Ondergetekende vindt dat dit risico zoveel mogelijk
moet worden vermeden. Aan de bijzondere status van politieke partijen dient maximaal
recht gedaan te worden. Er kan geen sprake van zijn dat een politieke partij verboden
zou kunnen worden vanwege enkel het hebben en uitdragen van opvattingen over een of
meer beginselen van de democratische rechtsstaat.

De indicatieve opsomming van het tweede lid roept veel vragen op. Dat betreft allereerst
de interpretatie van de onderdelen die wel zijn opgenomen, waarbij de Afdeling advisering
van de Raad van State verschillende voorbeelden noemt van interpretatievragen. Ook
rijzen vragen over de status van grondbeginselen die niet benoemd worden, zoals het
eerbiedigen van het legaliteitsbeginsel, terwijl deze een minstens zo wezenlijk onderdeel
zouden kunnen vormen van de democratische rechtsstaat.

Op grond van het voorgaande schrapt het amendement het element van de grondbeginselen
in het eerste lid en eveneens het tweede lid waarin de indicatieve opsomming van grondbeginselen
is geregeld. Hierdoor ontstaat een kernachtiger artikel dat meer aansluit bij de bestaande
regeling. Het schrappen van de lijst met grondbeginselen laat uiteraard onverlet dat
alle wezenlijke elementen van de democratische rechtsstaat, zoals het houden van vrije
en geheime verkiezingen, voluit onderdeel van de beoordeling kunnen blijven of in
de praktijk daadwerkelijk sprake is van een ernstige bedreiging voor de democratische
rechtsstaat.

Flach