Plenair verslag

Tweede Kamer, 25e vergadering
Dinsdag 17 november 2020

  • Aanvang 14:00 uur
  • Status Ongecorrigeerd

Opening

Voorzitter: Arib

Aanwezig zijn leden der Kamer, te weten:

De voorzitter:
Ik open de vergadering van de Tweede Kamer der Staten-Generaal van dinsdag 17 november 2020. Ik heet iedereen van harte welkom. Er zijn geen mensen op de publieke tribune, maar misschien komt dat de komende tijd. Ik heet natuurlijk de Kamerleden en de minister-president in vak-K van harte welkom.

Vragenuur

Vragenuur

Aan de orde is het mondelinge vragenuur, overeenkomstig artikel 136 van het Reglement van Orde.

Vragen Jetten

Vragen van het lid Jetten aan de minister-president, minister van Algemene Zaken over het blokkeren van de EU-begroting door Hongarije en Polen.

De voorzitter:
We beginnen zoals gebruikelijk op dinsdag met het mondelinge vragenuur. Deze keer beginnen we met de vraag van de heer Jetten aan de minister-president over het blokkeren van de EU-begroting door Hongarije en Polen. Het woord is aan de heer Jetten.

De heer Jetten (D66):
Voorzitter. Waar brexit een amputatie was voor onze Unie, is het slopen van de rechtsstaat in landen als Hongarije en Polen als een ziekte die onze Unie van binnenuit opeet. Dit gaat over de ziel van de Europese Unie. In de zomer is er in Europa een historisch akkoord gesloten, een akkoord van honderden miljarden om ervoor te zorgen dat de Europese economie ondanks de coronacrisis toch overeind blijft, en een akkoord waardoor landen die de rechtsstaatprincipes aan hun laars lappen, gekort worden op hun EU-subsidies.

Hongarije en Polen blokkeren nu dit akkoord. Zij leggen daarmee een bom onder de Europese begroting, vanwege die nieuwe rechtsstaatregels. Dat is gewoon te bizar voor woorden, want omdat een autocratische leider als Orbán door wil gaan met het slopen van de rechtsstaat, zit de hele Unie mogelijk straks zonder begroting, zonder essentieel herstelfonds om de economie er weer bovenop te helpen. Het is een poging van een autocraat om zijn machtsgreep vast te houden. Daarvoor zet hij met liefde de gehele Europese economie op het spel.

De premier heeft zich met steun van de Kamer ingezet voor deze rechtsstaatregels. Ik roep de premier op om daar keihard aan vast te houden. We proberen al jaren wat te doen aan het slopen van de rechtsstaat in Polen en Hongarije, waar universiteiten worden gesloten, waar rechters worden vervolgd, waar kritische media niet kunnen voortbestaan en waar abortus zo goed als onmogelijk wordt gemaakt. Eindelijk is er een instrument om daar wat aan te doen, namelijk het korten van EU-gelden. We moeten daarom nu onze rug recht houden.

Voorzitter. Daarom vraag ik de premier — ik ga ervan uit dat ik dat namens vrijwel alle collega's hier doe — houd uw rug recht. Sta voor dat akkoord, zodat we eindelijk de rechtsstaatslopers in Europa kunnen aanpakken. En alstublieft, doe wat u kunt om Orbán op andere gedachten te brengen. Bel desnoods met Boedapest.

De voorzitter:
Dan geef ik nu het woord aan de minister-president.

Minister Rutte:
Het antwoord is ja.

De voorzitter:
Dat is heel kort.

Minister Rutte:
Misschien iets van toelichting. Ik ben het zeer eens met de heer Jetten. Er ligt een goed compromis. In de techniek is het een compromis van het Parlement, het Duits voorzitterschap en de Commissie op dit belangrijke thema van de rechtsstaat, en dan vooral de rechtsstaat waar het het volgende betreft: hoe zorg je ervoor dat alle rechtsstatelijke principes en instrumenten goed functioneren als gelden worden uitgekeerd, zodat dat ook in overeenstemming met de principes van de rechtsstaat kan? 25 van de 27 lidstaten van de Europese Unie steunen het compromis. Behalve Hongarije en Polen steunt iedereen het. Voor Nederland geldt ook dat die uitkomst, dus de uitkomst van dat overleg tussen het Duits voorzitterschap, de Commissie en het Europees Parlement, echt de ondergrens is. Overigens ook complimenten aan het Europees Parlement. Dat heeft goed onderhandeld en een goed resultaat bereikt, dat denk ik ook scherper is dan in de Raadsconclusies van juli. Dat heeft het Europees Parlement goed bereikt. Wij willen daar niet onder zakken.

Overigens is Nederland nu niet aan zet. Dat wil ik ook wel even zeggen. Er is op dit moment geen rol voor de lidstaten. Het is nu nog steeds een zaak tussen het voorzitterschap, het Parlement en de Commissie, simpelweg omdat de stemming hierover nog moet plaatsvinden. Maar als die zou plaatsvinden, zou dit voorstel het ruim halen. Dat gebeurt met een gekwalificeerde meerderheid. Maar dan zullen Hongarije en Polen andere besluiten gaan blokkeren. Daar hebben ze mee gedreigd. Dat is natuurlijk niet acceptabel. Dus er moet nu gezocht worden naar een oplossing. Maar dat ligt nu in de eerste plaats op het terrein van het Duits voorzitterschap en op het terrein van Hongarije en Polen. Achter de schermen probeer ik te doen wat ik kan doen. Maar het ligt daar. Het is niet zo dat Nederland nu een rol speelt in het oplossen hiervan in formele zin.

De heer Jetten (D66):
Laat ik me allereerst aansluiten bij het compliment aan het Europees Parlement. We zagen bij de onderhandelingen over de Europese begroting dat veel regeringen toch vooral de nationale belangen vooropstelden, maar het Europees Parlement heeft gelukkig die rechtsstaatprincipes pal bovenaan zijn prioriteitenlijst gezet.

Voorzitter. Kan de premier bevestigen dat die rechtsstaatmechanismen door de instemming van het Europees Parlement sowieso gaan gelden, ook als Polen en Hongarije blijven vetoën? Staan dus, ook bij voortdurende veto's en misschien straks maandelijkse in plaats van jaarlijkse begrotingen, die rechtsstaatprincipes overeind?

Daarnaast zie ik ook dat de Europese Commissie nu in eerste instantie aan zet is, maar ik denk dat ook het informele circuit waar ook deze premier met zijn jarenlange staat van dienst een rol in speelt, wel kan helpen om nu ook tot een oplossing te komen. Allereerst natuurlijk om de principes van de rechtsstaat overeind te houden, maar mocht die motivatie niet goed genoeg zijn, uiteindelijk ook in het belang van de Nederlandse centen, want onderdeel van het begrotingsakkoord is dat Nederland de korting op de afdracht voor de Europese begroting behoudt. Daar heb ik vaker met deze premier kritische debatten over gevoerd, maar dat is wel een brede wens in deze Kamer. Ook die korting voor Nederland staat wellicht onder druk als Polen en Hongarije dwars blijven liggen. Dus er is wel degelijk een Nederlands belang en een belang voor deze premier om daar vol op in te zetten, al is het in het informele circuit.

Minister Rutte:
Dat doe ik. Ik heb dit weekend ook diverse telefoontjes gepleegd. Ik hoorde ook dat hier in de Tweede Kamer een debat hierover op de lijst wordt gezet. Ik richt mij natuurlijk naar de meerderheid van de Kamer als dat plaats zou vinden, maar ook dan zal ik niet meer kunnen zeggen dan dat Nederland nu geen rol heeft in formele zin, omdat het nu echt een zaak is van het Duits voorzitterschap met Parlement en Commissie. Nogmaals, het resultaat is goed. Het is een resultaat waar Nederland achter de schermen hard voor heeft geknokt. Ik mag zelfs zeggen dat achter de schermen allerlei tekstvoorstellen vanuit Nederland zijn gedaan die ook in het eindcompromis terug te lezen zijn en waarmee ook het aanvankelijke Duitse compromisvoorstel dat wij te zwak vonden en waar we tegen hadden gestemd, is verbeterd waardoor wat er uiteindelijk uit is gekomen ook weer heel dicht zit bij het oorspronkelijke voorstel van de Commissie. Dat is ook breed in Europa enthousiast ontvangen. Dus daar kunnen we niet onder zakken. Dat vind ik echt cruciaal en dat wil ik hier ook wel gezegd hebben. Daarmee is overigens het vinden van een oplossing nog veel ingewikkelder geworden. Dat zeg ik er ook bij. Want de snelste oplossing is natuurlijk de triloog heropenen en een nieuw compromis bereiken, maar dat lijkt mij onmogelijk vanuit de Nederlandse positie.

De heer Jetten (D66):
Ik wil de premier bedanken dat hij hier nogmaals bevestigt dat dit een ondergrens is waar Nederland niet onder zal zakken. Dat hebben we in eerdere debatten met deze premier ook gewisseld. Deze Kamer staat pal voor de principes van de rechtsstaat in de Europese Unie en we laten ons niet door Polen en Hongarije onder druk zetten om dat te laten varen; dat moeten we ook de komende weken niet doen na dit eerste veto. Dus houd de rug recht. Daarvoor volledige steun voor de premier. Ik doe ook een oproep aan alle partijen in de Europese Unie die met de partij van Orbán een gezamenlijke politieke familie vormen, in de zin dat het hoog tijd is een eind te maken aan dit gedrag van een autocraat die de rechtsstaat in zijn land steen voor steen aan het afbreken is.

Dank u wel.

De voorzitter:
Dank u wel. Dan heb ik mevrouw Ploumen, de heer Wilders, de heer Bisschop en de heer Van Ojik. Mevrouw Ploumen namens de PvdA.

Mevrouw Ploumen (PvdA):
Voorzitter. Ook van mijn kant dank aan de premier voor zijn standvastigheid. Het komt er nu op aan om ook de komende weken de rug recht te houden. Ik hoor ook dat hij zeker van plan is dat te doen. Ik begrijp en zie ook dat er nu geen formele rol is voor Nederland. Het is goed dat de premier informeel op de achtergrond aan de slag is, maar ik kan mij zo voorstellen dat het wel behulpzaam is als de autocratische leiders van Polen en Hongarije weten wat de positie van de Nederlandse regering is, gesteund door in ieder geval een deel van het parlement, omdat ik denk dat wij onze druk op hen verder moeten opvoeren. Hoe ziet de premier dat?

Minister Rutte:
Ik denk dat Reuters na dit vragenuur zal berichten dat het Nederlandse parlement de Nederlandse regering steunt in de positie dat het compromis dat bereikt is, de ondergrens is. Die ondergrens is voor Polen en Hongarije niet acceptabel. Dat gezegd hebbend, is dat natuurlijk ook niet gratis, want je zult er nog steeds met elkaar uit moeten zien te komen. Dat kan dus niet door dat compromis te verwateren. Het is best ingewikkeld om dan een andere oplossing te vinden, anders dan dat Hongarije en Polen zeggen: oké, we accepteren het alsnog. Zij hebben er overigens financieel ontzettend veel belang bij. Het gaat om grote bedragen, juist ook voor die landen.

De heer Wilders (PVV):
Wat een geweldig nieuws. Het ontzettend idiote plan om 100 miljard Nederlandse euro's te geven aan Brussel voor de begroting en om Zuid-Europa te betalen, is getroffen door een veto van de heer Orbán. Wat een enorme held is die man! Ik zou de minister-president eigenlijk willen vragen om zich bij dat veto van de heer Orbán aan te sluiten. Dan kunnen we die 100 miljard Nederlandse euro's in plaats van dat over de balk te gooien naar Brussel en naar Italië en Frankijk, hier in ons eigen land besteden aan de zorg, aan de pensioenen en aan onze economie. Geweldig! Sluit u aan bij het veto van de heer Orbán.

Minister Rutte:
Ik weet niet of de heer Wilders terecht zo enthousiast is, want als het niet lukt om hier uit te komen, gaan er drie dingen niet goed. In de eerste plaats is dat de meerjarenbegroting. Er komt dan geen nieuwe meerjarenbegroting, terwijl die er goed uitziet voor Nederland. We gaan, met een correctie op economische groei en inflatie, niet meer betalen dan de vorige keer. We houden onze volledige rebate en er gaat fors meer geld naar dingen die wij belangrijk vinden, zoals onderzoek. Het tweede is dat die hele "rule of law"-clausule dan nergens meer aan raakt, omdat er dan immers geen begroting en geen herstelfonds is. En dan het herstelfonds zelf: daar kun je enthousiast of niet enthousiast over zijn. Gelukkig zijn de bedragen die de heer Wilders hier suggereert niet aan de orde voor Nederland. Maar dat herstelfonds is nu wel gekoppeld aan een uniek Nederlandse wens, die breed leeft in het parlement en bij de Nederlandse regering: in ruil voor dat geld ga je hervormen, op pensioenen, op de arbeidsmarkt, op de woningmarkt. Het gaat dus om grote hervormingen die op de lange termijn economische groei opleveren. Als het herstelfonds er niet komt, is ook die koppeling aan hervormingen weg. Het is dus allemaal niet gratis, zeg ik maar even tegen de heer Wilders.

De heer Wilders (PVV):
Wat een antwoord. Hadden wij in Nederland maar een premier als de heer Orbán. De heer Rutte heeft niet de helft van het lef, van de politieke ballen, van de heer Orbán. Wij hebben een minister-president die het liefst de hele dag de hielen likt van de heer Macron en mevrouw Merkel, en die de Nederlandse kiezer, de Nederlandse belastingbetaler, 100 miljard euro laat bijdragen aan het Meerjarig Financieel Kader en aan het coronafonds. Doe dat niet! Hou daarmee op! Toon aan dat u ook ballen heeft, dat u ook een ruggengraat heeft, en geef die 100 miljard hier in Nederland uit, zeg ik nogmaals. Onze gepensioneerden zien hun pensioen als sneeuw voor de zon verdwijnen. De zorgmensen hebben extra salaris nodig. Besteed dat geld hier in Nederland. Doe wat Orbán doet. Waarom hebben wij zo'n slappeling als premier?

Minister Rutte:
Geen sprake van dat Nederland via dat herstelfonds 100 miljard ergens aan uitgeeft, echt in de verste verte niet. Vanzelfsprekend niet. Dat zou inderdaad idioot zijn. Maar ik blijk nu een voorbeeld te moeten nemen aan de heer Orbán, dus ik moet homorechten in Nederland beperken, ik moet de persvrijheid in Nederland beperken, ik moet het recht van kleinere partijen om deel te nemen aan de verkiezingen beperken. Ben ik even blij dat ik niet op die man lijk. Verschrikkelijk!

De voorzitter:
De heer Bisschop en dan de heer Van Ojik.

De heer Bisschop (SGP):
Ik zie verontwaardiging en geschoktheid om me heen omdat Polen en Hongarije het lef hebben om te vetoën. Maar dit had je toch kunnen zien aankomen? We hebben er al jarenlang voor gepleit: ga niet op ramkoers. Deze Kamer heeft er in meerderheid voor gekozen om de nadruk te leggen op de rule of law. Natuurlijk is de rule of law belangrijk, maar hoe realiseer je die? Niet door een ramkoers, maar door het gesprek. Hou het gesprek gaande. Is de minister-president bereid om, achter de schermen of voor de schermen, de koers zodanig bij te stellen dat er gewoon een fatsoenlijk gesprek gaande blijft? Want als je contacten over de grenzen hebt, zie je dat dat bij de mensen in die landen een van de grote doornen in het oog is: dat er niet serieus met hen gesproken wordt en dat er niet serieus naar hen geluisterd wordt. Is de minister-president daartoe bereid?

Minister Rutte:
Misschien mag ik de heer Bisschop illustreren wat er tijdens de laatste Europese Raad gebeurde dankzij Hongarije en Polen. Ik heb daar drie uur lang geprobeerd een compromis te zoeken om de term "gender equality" in een tekst over Afrika te krijgen. Niet dat iemand ertegen was dat we het over gender equality hadden, maar die term mocht niet gebruikt worden, want dat was in strijd met een of ander principe in Hongarije en Polen, dus dat konden ze niet hebben. Uiteindelijk is het opgelost — want zo gaat dat dan — door te verwijzen naar een document van twee of drie jaar geleden, waarin ergens in de acht pagina's die dat document telt, de term "gender equality" staat. Daardoor konden we uiteindelijk de zaal verlaten op vrijdagmiddag, veel later dan gepland. Zo ernstig is het inmiddels. Ik zeg het toch maar even tegen de heer Bisschop: natuurlijk, Europa als sterke markt biedt bescherming doordat we met z'n allen samenwerken in een instabiele wereld, maar die samenwerking kan op de lange termijn alleen overleven als we erkennen dat het ook een gemeenschap van waarden is, inclusief rechtsstatelijkheidsprincipes, democratie en een vrije pers. Want democratie en rechtsstaat zijn meer dan alleen rechtstreekse verkiezingen. Het gaat ook om de vrije pers, de vrijheid van meningsuiting, de mogelijkheid om partijen op te richten, de mogelijkheid om homo te zijn of wat je ook bent en wilt zijn in een vrij, liberaal land. En dat staat in deze landen echt ter discussie.

De heer Bisschop (SGP):
Over het belang van de rechtsstatelijkheid zult u met de SP geen punt van discussie kunnen creëren. Alleen de wijze waarop je die bereikt, waarop je die bevordert, daar gaat het om. Ik leg dan veel meer de vinger bij de manier waarop dan bij het doel, want daarover verschillen we niet van mening.

Minister Rutte:
Nou ja, de manier waarop. Ik zit er nu ook inmiddels tien jaar. We proberen op alle mogelijke manieren dit soort zaken, ook ten aanzien van Hongarije en Polen, geregeld te krijgen, en dat lukt niet. Dus ik denk dat dit dan nu echt wel noodzakelijk is. En dan is het nog heel voorzichtig, want dit raakt nog niet eens aan de brede rechtsstatelijkheid. Dit raakt alleen nog maar aan de "rule of law"-kwesties waar het betreft het uitkeren van geld uit Europa. Die bredere kwesties hangen samen met de zogenaamde artikel 7-procedure, maar die kunnen ook weer gevetood worden. Dus het is een imperfecte procedure. Dus ook dit compromis is uiteindelijk zelfs niet perfect. Ook dit is een compromis. Dat is het altijd. Maar dit compromis is dankzij het Europees Parlement veel beter dan het Duitse voorstel. Als zelfs dit compromis, dat echt niet perfect is en waar je nog heel veel kritiek op kunt hebben, al te veel is voor Hongarije en Polen, dan moet je dat ook maar een keer met elkaar uitknokken.

De voorzitter:
Dan heb ik de heer Van Ojik, de heer Omtzigt en mevrouw Van der Graaf.

De heer Van Ojik (GroenLinks):
Laat ik eerst zeggen dat ik het bijzonder vind om er live getuige van te zijn dat de minister-president hier het Europees Parlement een compliment maakt. Eerlijk gezegd hebben we dat nog niet zo heel vaak meegemaakt, dus ik vind dat een bijzonder moment.

Minister Rutte:
Het is goed dat er nog even de nadruk op gelegd wordt!

De heer Van Ojik (GroenLinks):
Dat doe ik graag.

Mijn vraag gaat over de ondergrens. De minister-president zegt terecht dat wij daar in deze fase niet aan tafel zitten, maar ik neem aan dat er wel mede namens ons met de Hongaren en de Polen gesproken wordt. Vandaar mijn volgende vraag. Is die ondergrens, waar de minister-president net zo duidelijk over is geweest, ook voor de andere 24 landen de ondergrens?

Minister Rutte:
Die zijn nu niet aan zet. Maar het Duitse voorzitterschap weet dat het voor ons de ondergrens is. Eerlijk gezegd heb ik dat maar even dit weekend al aangegeven, ook zonder vragenuurtje, maar ik ging er wel van uit dat ik dat ook namens u deed. Ja, dat is de ondergrens. Dus als we onder die uitkomsten van dat compromis zakken, dan gaat het voor Nederland niet. Dan durf ik het eigenmiddelenbesluit niet meer voor te leggen aan dit parlement, want dan neem ik aan dat we daar in meerderheid tegenstemmen. Dus dat is een ondergrens. Maar dat is, denk ik, na dit vragenuurtje wel helemaal duidelijk.

De voorzitter:
De heer Omtzigt, dan mevrouw Van der Graaf en dan de heer Van Otterloo.

De heer Omtzigt (CDA):
Dank aan de premier dat hij dit een ondergrens noemt waar we niet doorheen zullen zakken en dat hij zijn rug recht zal houden omdat die rechtsstaat in Europa belangrijk is. Uit dat herstelfonds krijgen niet alleen Italië en Spanje fors geld — die hebben forse schade als gevolg van corona — maar de heer Wilders was vergeten te vermelden dat Polen en Hongarije daar vrij grote sommen geld uit krijgen. Die landen zijn grote netto-ontvangers en zij zouden dat graag zijn zonder aan enige voorwaarde te voldoen. Zijn vrienden zouden dat geld graag gewoon overgemaakt zien. Is de premier bereid om vast te houden aan zijn eerdere belofte dat als dit niet werkt, dit fonds ook opgezet kan worden zonder Polen en zonder Hongarije? Dat is wat we hier twee maanden geleden hebben besproken.

Minister Rutte:
Maar dan zitten we in een fase waarin de hele Raad aan zet zou zijn om een oplossing te vinden. Die oplossing kan dus niet zijn dat je onder die ondergrens zakt. Wat de opties betreft, zijn er dan nog verschillende mogelijkheden om eruit te komen, maar dat kan alleen als de Hongaren en de Polen meewerken. Als ze niet meewerken, dan kom je bij meer nucleaire varianten zoals de heer Omtzigt die hier neerlegt. Maar het is wel een nucleaire variant. Waarom is die nucleair? Omdat die niet alleen raakt aan het herstelfonds maar ook aan de meerjarenbegroting. Zou je met z'n vijfentwintigen een meerjarenbegroting moeten vaststellen, zonder Hongarije en Polen, dan heb je het probleem dat je in feite op dat moment een intergouvernementele Unie hebt, zonder Commissie en zonder Parlement. Dat is, denk ik, ook niet wat we willen. Dat is overigens ook weer op te lossen. Maar dan zitten we echt twee, drie stappen verder. Dus ja, ik vind nog steeds wat ik daar eerder over gezegd heb. Het helpt niet door dat van mijn kant hier nu verder te benadrukken, omdat wij ook niet aan zet zijn. Maar ter geruststelling richting de heer Omtzigt: ja, dat is nog steeds een variant.

De heer Omtzigt (CDA):
Dank dat de premier bevestigt dat het een variant is om dat herstelfonds zonder Hongarije en Polen te doen. Dat hoeft dus niet de begroting te zijn. Het gaat specifiek om het herstelfonds waar ze heel veel uit zouden krijgen, waarbij Polen en Hongarije in de eerste golf ook nauwelijks geraakt zijn. Op dit moment is het overigens wel anders in Polen. Dat geeft helderheid dat het geld niet zomaar uit het herstelfonds wordt overgemaakt naar deze twee landen, die zich inderdaad niet aan de normale rechten van hun burgers houden.

Minister Rutte:
Het lastige is alleen wel dat die rechtsstaatprincipes natuurlijk ook gelden voor de begroting. Ik neem niet aan dat de heer Omtzigt ervoor pleit om die rechtsstatelijkheidsprincipes dan te verwateren ten aanzien van het begrotingsdeel. Daar zit precies de ingewikkeldheid. Voor het herstelfonds is dat wat makkelijker intergouvernementeel, maar de hele begroting intergouvernementeel is toch wel even een juridisch klusje.

De voorzitter:
Mevrouw Van der Graaf, de middelste microfoon is schoon.

Minister Rutte:
Ja, eens, zeg ik tegen de heer Omtzigt.

De voorzitter:
Nou, dat hebben wij allemaal niet gehoord, want het was buiten de microfoon. Ja, zo kan het ook dus. Mevrouw Van der Graaf.

Mevrouw Van der Graaf (ChristenUnie):
Polen en Hongarije zeggen nu dat ze graag een veto willen uitspreken. Daarmee zeggen ze eigenlijk: bij ons is er geen enkel probleem. Maar wij weten toch allemaal dat de werkelijkheid anders is en dat deze landen de rechtsstaat helemaal niet op orde hebben als het gaat over het naleven van de Europese verdragen voor de rechten van de mens. Momenteel lopen veel zaken bij het Hof om deze landen daarop aan te spreken. De boel is helemaal niet op orde. We hunkeren naar dit conditionaliteitsmechanisme voor de rechtsstaat — laat ik het maar gewoon zo zeggen — om te kijken of we deze landen toch iets forser kunnen aanspreken dan met de bestaande instrumenten die we hebben en die tot nu toe lege hulzen zijn gebleken. Ik vraag de minister-president of, bij deze twee landen die nu een veto uitspreken, de rest van de 24 Europese landen net zo opgesteld zijn als de minister-president. Zeggen ook zij: dit is een ondergrens en hier zakken we niet doorheen?

Minister Rutte:
Mijn inschatting is dat alle andere 25, Nederland incluis, akkoord zijn met het compromis dat is bereikt en waar Hongarije en Polen nee tegen zeggen. Of dan vervolgens alle 25 zeggen dat dit ook de ondergrens is? Dat kan ik niet zo beweren, omdat ik dat niet zeker weet. Ik weet wel van een heel aantal landen, vooral in het Scandinavische deel en het Benelux-deel en ik denk ook echt wel in een heel aantal andere landen, dat ze dat ook echt vinden, maar dat kan ik niet met zekerheid zeggen. In al die landen moeten al die discussies ook plaatsvinden, te meer ook omdat we niet aan zet zijn. Dat zeg ik ook nog maar een keer tegen de Kamer: op dit moment speelt ook Nederland in formele zin verder geen rol. Het ligt nu bij de triloog, bij het voorzitterschap, de Commissie en het Parlement. Het is nog niet langs de ambassadeurs. Maar mijn vermoeden is wel dat de meeste lidstaten ook zullen zeggen: hier moet je niet onder zakken.

De voorzitter:
Dank u wel. Ik had ook de heer Van Otterloo, maar die ben ik even … O, de heer Van Raak!

Minister Rutte:
Ah! Ik heb hier nog een CDA-pennetje, maar dat zal ik dan maar even …

De voorzitter:
Ik zal niet zeggen welke pennen ik bij me heb.

Minister Rutte:
Nee, dit is CDA. Kijk, de Tweede Kamerfractie.

De voorzitter:
De heer Van Raak namens de SP.

De heer Van Raak (SP):
Als de premier eruit is. Om lid te worden van de Europese Unie moet je aan allerlei voorwaarden voldoen. Maar wat als landen daar niet meer aan voldoen, als Polen en Bulgarije niet meer bij die waardengemeenschap willen horen? Wat dan? Wat moeten we dan? Meer in het algemeen is de Europese Unie in hele korte tijd ongelofelijk groot geworden, met heel erg veel landen. Leidt dat er niet toe dat we in de toekomst juist veel minder kunnen samenwerken, omdat er landen zijn die gewoon anders zijn, anders denken en dus vaker van hun veto gebruik zullen gaan maken?

Minister Rutte:
Op de eerste vraag zijn er twee mogelijkheden. Als een land er zelf uit wil, is er artikel 50. Als een land er niet uit wil maar zich niet houdt aan de afspraken, is er de artikel 7-procedure en nu dit nieuwe instrument waar het de toepassing van de uitkering van Europees geld betreft. Artikel 7 is breder. Dat raakt de hele rechtsstatelijkheid. Dit raakt dat deel van de rechtsstatelijkheid dat samenhangt met de besteding van geld. Daarmee is het ook geen perfect compromis, maar een zeer acceptabel compromis waar we niet onder willen.

Verder kun je natuurlijk een hele beschouwing wijden aan de groei van de Europese Unie in de afgelopen jaren. Die is overigens in de afgelopen tien jaar heel bescheiden, maar uiteraard is er begin deze eeuw nog een forse uitbreiding geweest. Die had natuurlijk ook z'n oorzaken. Dat kun je historisch beschouwen. Die had natuurlijk z'n oorsprong in de val van de Muur en de behoefte om binnen de Europese Unie ook veel landen op te nemen die eerder onderdeel waren van de Russische invloedssfeer, om goede redenen. Maar ik denk dat we inmiddels allemaal vinden dat het strikt houden aan criteria voor toetreding en het bekijken van het absorptievermogen van de Unie ook belangrijk zijn en dat dat nu ook wordt toegepast op landen die in de wachtkamer zitten, zoals een aantal Westelijke Balkanstaten. Daardoor verloopt dat nu echt een stuk trager dan, laten we zeggen, eind vorige eeuw.

De voorzitter:
Dank u wel.

Vragen Buitenweg

Vragen van het lid Buitenweg aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het bespioneren van Europese bondgenoten door de Amerikaanse NSA.

De voorzitter:
Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Buitenweg namens GroenLinks voor haar vraag aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, die ik van harte welkom heet. We wachten nog heel even. De vraag gaat over het bespioneren van Europese bondgenoten door de Amerikaanse NSA. Het woord is aan mevrouw Buitenweg namens GroenLinks.

Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Dank u wel, mevrouw de voorzitter. In 2009 riep de Deense militaire inlichtingendienst de hulp in van de Amerikaanse NSA om via internetkabels een aantal Oost-Europese landen te kunnen aftappen. Er zijn aanwijzingen dat de NSA zijn kans schoon zag en een paar extra schakeltjes zette, waardoor de Amerikanen in het geheim ook Denemarken zelf, Duitsland en Nederland bespioneerden. Was de minister verrast over de onthullingen over het afluisteren van Nederland door Amerika via Denemarken? Of was ze van tevoren ook ingelicht door haar Deense collega? Een deel van de selectoren die de Amerikanen gebruiken, zijn volgens de Deense toezichthouder immers illegaal. Is het dan niet logisch dat Nederland hiervan op de hoogte wordt gesteld door een mede-EU-lidstaat, zeker omdat we veel met de Denen samenwerken?

Gaat de Deens-Amerikaanse samenwerking op dit moment nog steeds door en, zo ja, welke maatregelen zijn er dan genomen om misbruik van die samenwerking te voorkomen? Wat is er geleerd, zo zou ik ook willen vragen, van de situatie uit 2002? Ook toen vergaarden de Amerikanen informatie over West-Europa via illegale selectoren. Destijds ging het om selectoren die gemaakt waren in afspraak met Duitsland, en ook daar werd dus misbruik van gemaakt. Wat is daarvan geleerd en wat is er op basis daarvan veranderd? Nederland zelf werkt natuurlijk ook samen met de NSA. Hoe controleren wij dan, of hoe controleren onze toezichthouders, of de Amerikanen zich aan de afspraken houden? Dan is natuurlijk ook de vraag of Nederland opheldering heeft gevraagd aan de Amerikanen zelf en op welk niveau.

Ten slotte. Voor het verwerken van die informatie zou de NSA gebruikmaken van het programma XKeyscore. Dat wordt weleens gezien als een enorme zoekmachine, die alle e-mails, telefoonnummers, e-mailadressen kan doorspitten om te weten te komen wie met wie communiceert. Dat is dus een soort sleepnet. Wat weet de minister over dit programma en zetten de Nederlandse diensten dat ook weleens in?

De voorzitter:
Dan geef ik nu het woord aan de minister.

Minister Ollongren:
Dank, voorzitter. Dank aan mevrouw Buitenweg. Naar aanleiding van de berichtgeving stelt zij deze vragen. Dat kan ik mij heel goed voorstellen.

Misschien eerst gewoon even de situatie zoals ik die nu ken. Denemarken heeft zelf aangekondigd onafhankelijk onderzoek in te stellen. Het feit dat Nederland in de berichtgeving wordt genoemd als een van de landen, heeft er bij ons toe geleid dat de AIVD natuurlijk bij de collega-dienst navraag doet om de feiten te leren kennen en precies te weten te komen hoe de vork in de steel steekt. Afhankelijk van die feiten kunnen er natuurlijk nog vervolgacties komen. Een deel van de vragen van mevrouw Buitenweg kan ik nu dus nog niet beantwoorden, omdat ik die feiten nog niet heb.

Ik wil ook vooraf onderstrepen — het is vanzelfsprekend, maar ik doe het toch, ter geruststelling van mevrouw Buitenweg — dat wij natuurlijk binnen het kader van de wet werken. Dat geldt voor het werk van de diensten, maar het geldt ook voor de samenwerking van onze diensten met andere diensten. Dat geldt eigenlijk altijd. Die wet is natuurlijk aangepast: er is een nieuwe Wiv. Die is dus anders dan in het jaar waar mevrouw Buitenweg het over heeft. Maar dat is helemaal geborgd doordat wij altijd kijken wat de wenselijke samenwerking is die wij met een andere dienst willen. Hoe leggen we die vast? Dat gebeurt in de zogenaamde wegingsnotitie. Welke risico's zien we? Welke mitigerende maatregelen zijn er in dat geval nodig? En dat kunnen we ook heroverwegen. Dat wilde ik even vooraf zeggen.

Dan even ingaand op de vragen van mevrouw Buitenweg. Zijn wij wel of niet verrast? Kijk, wij volgen natuurlijk ook de media. Er was al eerder wat berichtgeving over de Deense dienst. Dat was dus niet een verrassing, maar dit nieuwe bericht geeft in ieder geval aanleiding om navraag te doen. Ik heb geen contact gehad met mijn Deense ambtgenoot, maar er is dus wel contact tussen de diensten. Eerst komt de informatie van de Denen, en dan pas komt er een weging of er al dan niet nog contact zou moeten zijn met de Amerikanen. Over het programma dat mevrouw Buitenweg noemt, kan ik nu niets zeggen. Mij zegt het hier eerlijk gezegd ook helemaal niks, maar dit gaat waarschijnlijk vrij diep de operatie in, dus ik betwijfel of ik daar een antwoord op zou kunnen geven. En we leren altijd lessen uit het verleden, maar sindsdien is de wet ook behoorlijk gewijzigd.

Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Ik vind dit toch niet helemaal bevredigend, want het antwoord van de minister is: wij hebben een wet en wij houden ons eigenlijk keurig aan de wet. Dat geloof ik overwegend ook best, maar dat was hier niet de vraag. De vraag die zich hier voordoet, is die naar een illegale praktijk waarbij de Amerikanen illegaal extra schakels plaatsen om af te kunnen luisteren. Dat is in ieder geval niet conform onze wet en ook niet conform de Deense wet. Het hele idee is dat het illegaal is. Zo was dat het geval in Duitsland, en de Amerikanen gingen hun gang om ook Europa af te luisteren. Dat is nu ook het geval in Denemarken, en de Amerikanen lijken hun gang te gaan om ook Nederland af te luisteren. Dan kunnen we zeggen dat we ons in Nederland aan de wet houden, maar de grote vraag is wat we doen tegen die illegale praktijken. Wat hebben we daarvan geleerd? Welke eisen stellen we aan die Amerikanen om te voorkomen dat wij ook gebruikt worden als een treetje naar illegale praktijken? Wat zijn de mogelijkheden van onze toezichthouders? De wet, dat zal. Daar hebben we het ook regelmatig over gehad. Maar het gaat nu juist om de illegale praktijken. Ik snap ook niet waarom we daar toch geen contact over zoeken met de Amerikanen om hun te vragen wat hier nou aan de hand is.

Minister Ollongren:
Mevrouw Buitenweg gaat uit van illegale praktijken. Ik ga uit van wat ik weet. De navraag die wordt gedaan bij de Denen, zal dat bevestigen of niet. Dat is ook het moment om een eventuele vervolgstap te zetten in de richting van de Amerikanen. Ik sluit het helemaal niet uit, maar ik kan dat natuurlijk niet nu al zeggen terwijl ik nog niet weet wat precies de feiten zijn. Ik hoop dat mevrouw Buitenweg het mij niet kwalijk neemt, maar ik wil toch eerst de feiten weten voordat ik kan … Ik wil nu eigenlijk niet vooruitlopen op eventuele acties die ik ook niet wil uitsluiten. En het feit dat wij binnen de wet werken, en dat wil ik toch wel onderstrepen, geldt voor onze diensten, maar ook voor onze samenwerking met andere diensten. Die wet is voor ons leidend.

De voorzitter:
Tot slot, mevrouw Buitenweg.

Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
De vraag die ik heb, is hoe wij voorkomen dat wij als Nederland gebruikt worden als een springplank voor illegale praktijken. Op welke wijze hebben toezichthouders daar toezicht op? Dat zijn zaken waarop ik ook zonder onderzoek graag antwoord van de minister wil, want dat gaat over de vraag hoe wij borgen dat wijzelf niet misbruikt worden door de NSA en welke lessen getrokken zijn uit wat wij weten wat in Duitsland al gebeurd is in 2002. Dat zijn vragen die we nu moeten kunnen beantwoorden, ook zonder onderzoek.

Minister Ollongren:
Ja en nee. Ja, omdat dat in het algemeen natuurlijk waar is en omdat wij in het algemeen weten dat wij in Nederland, een welvarend land met een hoge technologische kennis dat lid is van de NAVO, een doelwit zullen zijn van spionage, overigens voornamelijk door landen die we beschouwen als niet-bondgenoten. Je kunt dus nooit uitsluiten dat er spionage is. Daar moeten we ons ook tegen weren. Dat is een van de redenen dat we de diensten hebben: om dat na te gaan en om te proberen dit zo veel mogelijk te voorkomen. Maar mevrouw Buitenweg stapt nu toch alvast over naar de conclusie dat het zo is. Ik weet dat nog niet en kan daar om die reden nu gewoon niet in meegaan.

De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Buitenweg. Ik ga eerst naar de heer Van Raak namens de SP, daarna de heer Öztürk namens DENK en dan mevrouw Van Esch namens de Partij voor de Dieren.

De heer Van Raak (SP):
De Chinezen bespioneren ons om economische redenen, de Amerikanen doen dat om politieke redenen. Dat hebben ze altijd gedaan en dat doen ze nog steeds, via een materiaal dat ze leveren. De AIVD, de MIVD, ons leger, de KMar, de FIOD, de politie: ze hebben allemaal materiaal uit de Verenigde Staten. Kan de minister hier uitsluiten dat dat Amerikaanse materiaal misbruikt wordt door Amerikanen om te spioneren? Kan de minister dat hier vandaag, de 17de, uitsluiten?

Minister Ollongren:
De heer Van Raak weet heel goed dat ik in het openbaar heel veel dingen níét kan zeggen die ik misschien in een ander gremium wél zou kunnen zeggen. Ik heb net geschetst dat Nederland een aantrekkelijk doelwit is voor een aantal andere staten om te spioneren, om een deel van de redenen die de heer Van Raak hier zelf noemt. Er zijn allerlei manieren om dat te doen. Daarom moeten we altijd zorgen dat we daar rekening mee houden bij de apparatuur en de inkoop. Dat doen we ook, en daar is in deze Kamer ook vaak het debat over gevoerd.

De voorzitter:
Dank u wel. De heer Öztürk namens DENK, dan mevrouw Van Esch en dan de heer Verhoeven.

De heer Öztürk (DENK):
De minister blijft steken in algemeenheden en stelt de burgers en het bedrijfsleven niet gerust. Ze zegt: er is een wet, wij gaan er even naar kijken. Maar heel veel mensen maken zich zorgen om hun privacygegevens en ook bedrijven maken zich zorgen. In de krant lees je dat we wel een beetje bekijken of de vijandige staten ons bespioneren, maar in principe laten we onze bondgenoten min of meer hun gang gaan. Dat kan toch niet? U moet hier toch kunnen zeggen: we zullen er alles aan doen om te zorgen dat niemand, maar dan ook niemand onze privacygegevens krijgt. Daar moet u toch een garantie voor geven? U kan toch niet zeggen: ik ga ernaar kijken en ik kom daarop terug? Dat kan toch niet?

Minister Ollongren:
Gelukkig hebben we in dit land echt hele goede wetgeving. Ik heb het niet alleen over de Wiv, waar de diensten onder vallen, maar ook over wet- en regelgeving die ziet op de privacy van alle Nederlanders. Ik denk dat in Nederland en trouwens ook in Europa de privacy van mensen heel goed geborgd is, veel beter dan in de rest van de wereld. Dat geldt zeker voor ons land. Dat vind ik ongelofelijk belangrijk, dus dat wil ik graag hier nogmaals onderstrepen als dat tot enige geruststelling zou leiden.

De heer Öztürk (DENK):
Als dat het geval is, hoe kan het dan dat we weer door veel media worden geïnformeerd dat de Amerikanen in dit geval de Denen maar ook Nederland hebben afgetapt? Hoe kan dat dan? Dat kan toch niet? Een heel makkelijk voorbeeld. Er is een islamitische gebedsapp, Muslim Pro, die door 100 miljoen moslims wordt gebruikt. De locatiegegevens daarvan zijn verkocht aan het Amerikaanse leger. Je ziet gewoon overal in de wereld dat mensen zich zorgen maken om hun gegevens. U zegt: er is een wet, het is geborgd en we hebben privacy. Maar het gebeurt niet, en keer op keer moeten de journalisten dat bewijzen. Ik begrijp niet dat u geen enkele maatregel wil nemen om dat tegen te gaan.

Minister Ollongren:
Misschien mag ik dan even terug naar waar de vraag van mevrouw Buitenweg eigenlijk over ging. De vraag van mevrouw Buitenweg ging over een bericht dat in Denemarken de NSA gebruik zou hebben gemaakt van de kabel daar om ook andere landen te bespioneren. Dat is een bericht, dat is geen bevestiging. Het is wel belangrijk om dat te zeggen tegen iedereen die zich mogelijk nu zorgen gaat maken en zich nog geen zorgen maakte. Ik heb toen naar aanleiding daarvan gezegd dat die berichtgeving als zodanig voor mij aanleiding is om na te gaan bij de Deense dienst hoe dat precies zit. De feiten zijn nog niet op tafel, dus ik ben nog helemaal niet zover dat het ook zo is.

De voorzitter:
Mevrouw Van Esch namens de Partij voor de Dieren en dan de heer Verhoeven.

Mevrouw Van Esch (PvdD):
Dank u, voorzitter. Ik ben benieuwd wanneer de minister op de hoogte gesteld is van deze berichtgeving. Dat zeg ik naar aanleiding van het feit dat we al jarenlang heel kritisch over specifiek dit soort spionagepraktijken hebben gesproken. We hebben hier een sleepwet gehad waarin we volgens mij vanuit meerdere kanten zeer kritisch hebben gekeken: probeer nou dít juist te voorkomen. Maar nou zien we weer dat dit gebeurt. Ik ben dus heel benieuwd hoelang u al van deze berichtgeving op de hoogte was.

Minister Ollongren:
Ik ga in het openbaar niks zeggen over berichtgeving die niet openbaar gemaakt kan worden, maar u mag ervan uitgaan dat ik ook heb gelezen wat u in de krant leest. Ik denk dat de Kamer heel goed op de hoogte is van het feit dat we een wet hebben en dat die wet ook gaat over kabelinterceptie, en dat de Kamer ook heel goed weet dat wij nog helemaal niet daadwerkelijk aan kabelinterceptie doen. Misschien mag ik op deze plek nog eens onderstrepen dat we ook nog een toezichthouder hebben, namelijk de CTIVD, die juist op dit soort zaken toezicht houdt. Volgens mij hebben we het in Nederland heel goed en heel netjes met elkaar georganiseerd.

Mevrouw Van Esch (PvdD):
Toch blijven dit soort zaken opduiken, ondanks dat we zeggen dat we het in Nederland zo goed hebben geregeld. Ik vind dat wel zorgelijk, want het betekent nog steeds dat er illegale praktijken kunnen plaatsvinden die we hier juist willen voorkomen. Ik ben wel benieuwd. Moeten we nu niet gewoon gaan zeggen: oké, die afspraken die we met Amerika hebben gemaakt moeten we echt strenger bekijken? En misschien moeten we ook meteen tegen hen zeggen: dit soort praktijken kunnen gewoon niet. Want we kunnen het hier goed geregeld hebben, maar andere landen trekken zich daar schijnbaar toch niet zo heel erg veel van aan.

Minister Ollongren:
Maar we hebben het heel streng geregeld in Nederland. Daarom heb ik net geschetst hoe wij omgaan met die samenwerkingsrelatie. Voor iedere samenwerking gaan we na wat voor risico's er eventueel zijn en wat voor mitigerende maatregelen we daarvoor moeten nemen. Internationale samenwerking is cruciaal voor de inlichtingendiensten. Tegelijkertijd doen we dat niet zonder die weging te maken en zonder dat vast te leggen in wegingsnotities. Bovendien bezien we iedere keer opnieuw of er aanleiding is om die wegingsnotities aan te scherpen. Volgens mij is het heel goed dat we dat zo hebben georganiseerd. We moeten niet de indruk wekken dat er zomaar dingen gebeuren, want dat kan helemaal niet.

De heer Verhoeven (D66):
Dit is een situatie waarin Nederland via een ander land mogelijk is bespioneerd door een bondgenoot. De minister zegt in antwoord op de vragen van mevrouw Buitenweg: ik ga eerst afwachten wat het Deense onderzoek oplevert voordat ik op de een of andere manier contact zoek met de Amerikanen. Ik vind dat merkwaardig. Je zou het toch tegelijkertijd kunnen doen? Je zou toch nu ook al aan de Amerikanen kunnen vragen of deze berichtgeving klopt? Wat weerhoudt de minister ervan om in een directe lijn aan de Amerikanen te vragen wat de situatie is op basis van dit nieuwsbericht? De minister zegt: het is een bericht. Maar het is natuurlijk wel een bericht dat is gebaseerd op allerlei onderzoek. Je kunt niet zeggen dat het een bericht is uit de Story. Het is een duidelijk bericht uit de onderzoeksjournalistiek, waarvan de kans dat het waar is toch redelijk groot is. Dat lijkt mij voldoende grond om direct naar de Amerikanen toe te gaan. Ik zou de minister willen vragen om die mogelijkheid ook te onderzoeken.

Minister Ollongren:
Ik heb die mogelijkheid nadrukkelijk opengelaten, maar ik heb ook gezegd dat ik het belangrijk vind — dat hoeft allemaal niet heel veel tijd te kosten — om als stap een bij de Denen na te vragen wat de feiten zijn. Vervolgens kunnen we stap twee zetten. Dat lijkt mij de beste volgorde der dingen. Het bericht komt uit Denemarken en gaat over de Deense dienst. Dat is ook een collega-dienst van onze diensten, dus dat is de logische plek om de feitelijkheid te kunnen constateren. Vervolgens kunnen we het besluit nemen of we al dan niet ook in overleg treden met de Amerikanen.

De heer Verhoeven (D66):
Dan ben ik heel benieuwd op welke termijn er duidelijkheid uit Denenmarken komt. Het zou zomaar kunnen dat dat nog enige maanden duurt. Dat geeft mij het gevoel dat je op je handen gaat zitten terwijl je ook in actie kan komen. Dingen kunnen ook naast elkaar. Misschien kan de minister daar ook iets over zeggen. Over welke tijdspanne hebben we het?

Mijn tweede vraag is ook aan de orde geweest. Volgens mij had de heer Van Raak het daar ook over. Hoe zit het andersom? Ik heb van vrij dichtbij gezien dat we een redelijk goede Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten hebben, maar de discussie van de laatste jaren gaat voortdurend over de manier waarop de diensten, onze diensten en andere diensten waarmee we samenwerken, zich binnen die kaders bewegen. Daar gaat de vraag steeds over. De vraag is dus ook wel een beetje: zijn er op dit moment mogelijkheden dat er via Nederland allerlei dingen gebeuren? Wat kan de minister doen om antwoord te geven op die vraag?

Minister Ollongren:
Laat ik beginnen met de eerste vraag van de heer Verhoeven. Misschien heeft hij in mijn inleiding beluisterd dat ik eerst het Deense onderzoek wil afwachten. Ik heb gezegd: de Denen hebben zelf een onafhankelijk onderzoek aangekondigd. Dat lijkt mij op zich heel goed. Daarnaast is er gewoon rechtstreeks contact gezocht met de Deense dienst. Dat hoeft niet te wachten op de uitkomst van het onderzoek.

Dan het tweede deel van de vraag. De heer Verhoeven kent de wet heel erg goed. Die is zoals die is. Die kadert mooi af wat er allemaal wel en niet kan, ook in de samenwerking. Natuurlijk zijn er ook lessen geleerd. We weten wat de technische mogelijkheden zijn en hoe we daarmee omgaan in relatie met anderen. Maar ik kan daar in het openbaar helaas heel weinig over zeggen.

De voorzitter:
Goed. Dank u wel.

Vragen Kuzu

Vragen van het lid Kuzu aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over stagediscriminatie.

De voorzitter:
Dan geef ik nu het woord aan de heer Kuzu namens DENK voor zijn vraag over stagediscriminatie. De vraag is gericht aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. We wachten nog heel even totdat het spreekgestoelte is schoongemaakt. Meneer Kuzu, gaat uw gang.

De heer Kuzu (DENK):
Voorzitter, dank u wel.

Veel schoolgaande jongeren maken het op dit moment mee: het niet kunnen vinden van een stageplek vanwege corona. We lazen op de site van RTL het ingrijpende verhaal van Noah, een jongen die half Nederlands en half Marokkaans is. Hij had grote moeite met het vinden van een stageplaats. Hij kwam erachter dat toen hij de Nederlandse naam van zijn moeder gebruikte, hij opeens veel meer reacties kreeg dan toen hij de Marokkaanse naam van zijn vader gebruikte.

Voorzitter. Er zijn heel veel Noahs in Nederland. Er zijn heel veel mensen die letterlijk hun achternaam moeten veranderen om maar een stageplek te kunnen krijgen, om maar niet gediscrimineerd te worden. Hoever zijn we afgegleden als land als we dit toestaan? Deze minister heeft in de afgelopen vier jaar aangegeven dat ze boos en bezorgd is over stagediscriminatie. Wat hebben al die jongeren die gediscrimineerd worden wanneer ze een stageplek zoeken aan die boosheid en die bezorgdheid, zo vraag ik de minister. Wat hebben zij eraan als de minister aan het einde van haar periode met de zoveelste voorlichtingscampagne komt? Een voorlichtingscampagne is goed, maar er moet veel meer gebeuren. Mijn concrete vraag aan de minister is: wat schieten jongeren zoals Noah op met een voorlichtingscampagne?

De voorzitter:
Dan geef ik nu het woord aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Minister Van Engelshoven:
Voorzitter, dank u wel. Dank voor deze vragen, want die geven mij ook de gelegenheid om hier nog eens te benadrukken hoe belangrijk het is dat we samen optrekken tegen stagediscriminatie.

De heer Kuzu haalde het verhaal van Noah Hajji aan. Noah Hajji is naast, helaas, ervaringsdeskundige op dit punt, voorzitter van de JOB, die samen met mij gewerkt heeft aan deze campagne. Samen met het ministerie, werkgevers, het onderwijs en het College voor de Rechten van de Mens hebben we afgesproken dat alleen met elkaar uitspreken dat we hiertegen zijn inderdaad niet voldoende is. De heer Kuzu zegt dat terecht. Het gaat er ook om met elkaar te werken aan handelingsperspectief. Dat is precies wat onder deze campagne ligt.

We doen al een tijdje een aantal dingen tegen stagediscriminatie. In het platform onder deze campagne brengen we al die acties samen. We trainen stagebegeleiders bij alle bedrijven bijvoorbeeld in het selecteren zonder vooroordelen, want we weten dat stagediscriminatie helaas soms bewust gebeurt maar in de meeste gevallen onbewust. Het is dus heel belangrijk om begeleiders te trainen in het selecteren zonder bias. We zorgen dat jongeren en bedrijven met elkaar kennis kunnen maken voordat een sollicitatie rondom een stage aan de orde is, zodat ze elkaar leren keren en elkaar ook beter waarderen. We brengen ook de meldpunten beter onder de aandacht. Op verzoek van uw Kamer starten wij begin 2021 met een pilot om te kijken of de school de match kan maken tussen de stageplek en de stagiairs, zodat eigenlijk wordt voorkomen dat zij een teleurstelling oplopen op de arbeidsmarkt. We doen dus heel veel meer, maar met deze campagne, met #KIESMIJ, proberen we er nou juist met een positieve insteek voor te zorgen dat men kijkt naar elkaars kwaliteiten en niet naar herkomst.

De heer Kuzu (DENK):
Het is natuurlijk hartstikke mooi dat dit gebeurt, maar eigenlijk zit hier ook de kern van de frustratie van de fractie van DENK. Het is de zoveelste voorlichtingscampagne met een aantal onderliggende acties die er mogelijk uit zouden kunnen voortkomen. Noah Hajji merkt dat hij op het moment dat hij zijn Nederlandse achternaam gebruikt, vaker wordt uitgenodigd voor een gesprek en vaker een betere onderbouwing krijgt wanneer hij wordt afgewezen. Dat is eigenlijk best wel triest, want stagediscriminatie is een kras op de ziel van jongeren. Met alleen voorlichting en onderliggende maatregelen die genomen zouden kunnen worden, schieten we op dit moment niks op, temeer omdat het fenomeen al heel lang bekend is. Daarom wil DENK ook dat de regering stagediscriminatie keihard aanpakt. Nogmaals, het is goed dat er een voorlichtingscampagne is, maar er moet meer gedaan worden.

Is de regering bijvoorbeeld bereid om bedrijven en organisaties die stagezoekers discrimineren hard aan te pakken? Is de minister bereid om de straffen voor stagediscriminatie te verzwaren? Is de minister bereid om mysteryguests in te zetten om discriminerende bedrijven op te sporen? Is zij bereid om de inspectie te laten controleren of bedrijven beleid hebben tegen stagediscriminatie? Is zij bereid om maatregelen tegen discriminatie helder op te nemen in de voorwaarden voor de erkenning van leerbedrijven? Is zij bereid om ervoor te zorgen dat al die cursussen en bewustwordingsmaatregelen — daar gaat het volgens mij om in deze campagne — ook verplicht worden?

Het moet wat DENK betreft ook makkelijker worden om een melding te maken. De campagne draagt daaraan bij, maar het is niet meer dan dat. Is het bijvoorbeeld mogelijk om het voorstel van collega Van den Berge over de stagediscriminatie-app mogelijk te maken en dat makkelijker te maken? Is de minister bereid om de campagne breder in te zetten dan alleen het mbo en het hbo? Er zijn zo veel vragen en te weinig concrete daden. Kan de minister eindelijk eens een keertje concreet worden en ook aangeven dat stagediscriminatie ook keihard wordt aangepakt?

Minister Van Engelshoven:
Ja, dat zijn heel veel vragen, maar het zijn ook vragen waar we al eerder in deze Kamer een antwoord op hebben gegeven en waar we op handelen. Nogmaals, ook op verzoek van de heer Van den Berge en mevrouw Van den Hul — daarover is een motie aangenomen in deze Kamer — is deze campagne nou juist in samenspraak met ervaringsdeskundigen gemaakt, omdat wij het gevoel hadden dat zij ons het beste zouden kunnen meenemen in wat voor hen werkt. Hetzelfde hebben we bijvoorbeeld gedaan met het voorstel van de app. Daarbij hebben we ook aan ervaringsdeskundigen, aan jongeren zelf, gevraagd: hoe denken jullie nou dat wij de informatie beter bij jullie kunnen krijgen en het meldpunt beter onder de aandacht kunnen brengen? Daar werken we in dit platform samen aan. En ja, als wordt vastgesteld dat er bij een bedrijf sprake is van stagediscriminatie, kan de erkenning als leerwerkbedrijf worden ingetrokken. Alleen, we weten allemaal dat het buitengewoon ingewikkeld is om ook echt hard aan te tonen dat er sprake is van moedwillige stagediscriminatie. Straffen moet ook niet ons doel zijn. Ons doel moet zijn om samen dit probleem aan te pakken en vooral te voorkomen. Daarom zetten we ook met alle betrokken partijen in op deze campagne. Want één ding willen we volgens mij allemaal: stagediscriminatie zo snel mogelijk de wereld uit helpen.

De voorzitter:
Tot slot, de heer Kuzu.

De heer Kuzu (DENK):
Volgens mij heeft niemand hier gezegd dat straffen een doel op zich is. Straffen is een instrument om het middel dichterbij te brengen, namelijk het tegengaan van stagemarktdiscriminatie. Daar zit, nogmaals, mijn frustratie. We zetten zo veel knappe koppen bij elkaar en we hebben een minister die zich boos maakt en die bezorgd is over stagemarktdiscriminatie, maar we komen niet verder dan een voorlichtingscampagne en een aantal zaken waar we inderdaad al jaren over spreken. Want dit fenomeen is niet nieuw. Dit fenomeen is hardnekkig. Daarom moet er meer gedaan worden. Mijn laatste vraag is dan ook of de minister bereid is om zelf het goede voorbeeld te geven door bij de rijksoverheid meer stageplaatsen te creëren voor studenten die te maken hebben met stagemarktdiscriminatie. Ik zal hier vanavond bij de begrotingsbehandeling van Sociale Zaken ook op terugkomen.

Dank u.

Minister Van Engelshoven:
De toezegging is al eerder gedaan dat, zeker in deze tijd, waarin er sprake is van krapte aan stageplaatsen, de rijksoverheid maar ook de andere overheden meer stageplekken ter beschikking zullen stellen. Dat gebeurt ook. Wellicht zult u vanavond bij de behandeling van de begroting van SZW ook horen dat er een wetsvoorstel van de collega's van Sociale Zaken bij de Raad van State ligt, over gelijke kansen bij werving en selectie. Door dat wetsvoorstel kunnen bedrijven die niet kunnen laten zien dat zij een wervings- en selectiebeleid hebben gericht op het voorkomen van discriminatie, door de inspectie worden bestraft. Ook daar worden dus concrete maatregelen genomen, maar het is altijd én voorlichting én samenwerking én met elkaar het goede gesprek hebben én straffen als het nodig is. Wij kiezen met alle betrokkenen voor die brede aanpak.

De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan de heer Van den Berge namens GroenLinks voor een aanvullende vraag.

De heer Van den Berge (GroenLinks):
Het probleem van stagediscriminatie is inderdaad heel groot. Daarom vraag ik er in elk onderwijsdebat aandacht voor en heb ik ook verschillende voorstellen gedaan, waarvan een aantal zonet al langskwamen. Samen met het CDA heb ik het voorstel gedaan voor een app en samen met de Partij van de Arbeid heb ik het voorstel gedaan voor een team met ervaringsdeskundigen. Ik vind de campagne #KIESMIJ ook een goede stap. Het is ook mooi dat ervaringsdeskundigen daarbij betrokken zijn. Mijn vraag aan de minister is hoe zij die ervaringsdeskundigen ook in het vervolg gaat inzetten om concrete maatregelen te ontwikkelen. Want een van de dingen die mij zo frustreert bij het aanpakken van stagediscriminatie is dat we er niet in slagen om maatregelen te nemen die in de praktijk ook echt effectief zijn. En ik denk dat die ervaringsdeskundigen hele goeie ideeën hebben over hoe we dit hardnekkige probleem kunnen aanpakken.

Minister Van Engelshoven:
Het antwoord is natuurlijk een volmondig ja. Natuurlijk blijven wij samenwerken met ervaringsdeskundigen om te kijken wat we nog meer kunnen doen om dit probleem de wereld uit te helpen. Want nogmaals, dat willen we allemaal. En ik heb onlangs ook gesproken met een aantal van die ervaringsdeskundigen, die zelf ook tools zijn gaan ontwikkelen om dit aan te kunnen pakken. Ik vind het heel mooi als uit de doelgroep zelf ook ideeën en suggesties komen voor wat hun effectief lijkt en wat hen zou helpen. Dus dat gesprek is continu gaande.

De heer Smals (VVD):
De minister begint haar beantwoording met dat we samen moeten optrekken. Daar sluit ik me van harte bij aan, want ik denk dat vrijwel elke partij hier in de Kamer het ermee eens is dat voor discriminatie geen ruimte is in Nederland, punt. Maar het verhaal van Noah Hajji maakt wel iets duidelijk: hij is iemand die goed uit zijn woorden kan komen en het probleem kan aanpakken. Respect voor zijn moed daarin, maar er zijn natuurlijk ook mensen die hier ook mee geconfronteerd worden en helemaal niet zo krachtig zijn. Ik vraag me af of de minister een mogelijkheid ziet om bijvoorbeeld juist in het curriculum iets op te nemen om de mensen die misschien niet zo sterk zijn van zichzelf, wel iets mee te geven om, als ze geconfronteerd worden met discriminatie, daar ook zelf iets tegen te kunnen doen.

Minister Van Engelshoven:
Kijk, een student voorbereiden op een sollicitatie voor een stage is natuurlijk onderdeel van het curriculum. En daarbij hoort ook: wat doe ik als het gesprek niet loopt zoals ik wil, als ik ergens tegenaan loop? In de programma's over loopbaanbegeleiding en voorlichting hoort dit ook een onderdeel te zijn. Maar een stagebegeleider uit de instelling die een student begeleidt bij het zoeken naar een stage, moet daar ook bij kunnen helpen. Ik was bijvoorbeeld gisteren in Rotterdam in gesprek met een stagemakelaar. Dat is een van de ideeën die zijn voortgekomen uit die ervaringsdeskundigen: bedacht in Amsterdam-West, maar inmiddels ook ingezet in Rotterdam. Die begeleidt studenten echt stap voor stap op dat traject. En zo zijn er veel meer voorbeelden te noemen. Daarbij begeleiden instellingen studenten ook heel goed in wat te doen als je daartegenaan loopt: hoe kunnen wij jou daar weerbaarder tegen maken?

De voorzitter:
Goed. Dank u wel. Daarmee zijn we ook aan het einde gekomen van het mondelinge vragenuur. Ik schors de vergadering tot 15.00 uur, en daarna gaan we stemmen.

De vergadering wordt van 14.55 uur tot 15.01 uur geschorst.

Mededelingen

Mededelingen

Mededelingen

De voorzitter:
Ik deel aan de Kamer mee dat de volgende leden zich hebben afgemeld:

Van den Bosch, Kwint en Tielen.

Deze mededeling wordt voor kennisgeving aangenomen.

Regeling van werkzaamheden (stemmingen)

Regeling van werkzaamheden (stemmingen)

Regeling van werkzaamheden (stemmingen)

De voorzitter:
Dan is er nu een korte regeling van werkzaamheden voor de stemmingen. Ik stel voor zo dadelijk ook te stemmen over de volgende aangehouden moties:

  • de motie-Van Gerven/Dik-Faber (34682, nr. 59);
  • de motie-Paternotte/Sienot (35570-VII, nr. 22);
  • de motie-Van Beukering-Huijbregts c.s. (29628, nr. 977);
  • de motie-Van Otterloo (35570-IX, nr. 24);
  • de motie-Moorlag (35570-XIII, nr. 45);
  • de motie-Azarkan (35570, nr. 36).

Daartoe wordt besloten.

De voorzitter:
Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Van Toorenburg namens het CDA.

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Voorzitter. Ik wil graag twee moties aanhouden. Allereerst onder agendapunt 10, de stemmingen over de moties ingediend bij het wetgevingsoverleg Wonen en ruimte, de motie-Terpstra/Koerhuis op stuk nr. 50. Onder agendapunt 15, de stemmingen over de moties ingediend bij het VAO Niet-letale steun, wil ik graag de motie-Van Helvert c.s. op stuk nr. 307 aanhouden.

De voorzitter:
Op verzoek van de heer Van Helvert stel ik voor zijn motie (32623, nr. 307) aan te houden. Op verzoek van de heer Terpstra stel ik voor zijn motie (35570-VII, nr. 50) aan te houden.

Daartoe wordt besloten.

De voorzitter:
Dan gaan we nu naar de stemmingslijst. We hebben een lange stemmingslijst. Volgens mij hebben we iets van 120 moties. En dan heb ik de amendementen en wetsvoorstellen niet meegerekend. Dus we gaan stemmen. Ik zie de minister kijken: moet ik dat allemaal bijwonen? Ja.

Stemmingen

Stemmingen

Stemmingen Wet bedrag ineens, RVU en verlofsparen

Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Pensioenwet, de Wet verplichte beroepspensioenregeling, de Wet op het financieel toezicht, de Wet inkomstenbelasting 2001 en de Wet op de loonbelasting 1964 in verband met de introductie van de mogelijkheid om een deel van de waarde van de aanspraken op ouderdomspensioen of op periodieke uitkeringen van oudedagsvoorzieningen in de derde pijler op de ingangsdatum daarvan te laten afkopen, de tijdelijke versoepeling van de pseudo-eindheffing bij regelingen voor vervroegde uittreding en de uitbreiding van de fiscale ruimte voor het sparen van bovenwettelijk verlof (Wet bedrag ineens, RVU en verlofsparen) (35555).

(Zie wetgevingsoverleg van 5 november 2020.)

In stemming komt het gewijzigde amendement-Gijs van Dijk (stuk nr. 15).

De voorzitter:
Ik constateer dat dit gewijzigde amendement met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt het wetsvoorstel, zoals op onderdelen gewijzigd door de aanneming van het gewijzigde amendement-Gijs van Dijk (stuk nr. 15).

De voorzitter:
Ik constateer dat dit wetsvoorstel met algemene stemmen is aangenomen.

Stemmingen moties Wet bedrag ineens, RVU en verlofsparen

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Pensioenwet, de Wet verplichte beroepspensioenregeling, de Wet op het financieel toezicht, de Wet inkomstenbelasting 2001 en de Wet op de loonbelasting 1964 in verband met de introductie van de mogelijkheid om een deel van de waarde van de aanspraken op ouderdomspensioen of op periodieke uitkeringen van oudedagsvoorzieningen in de derde pijler op de ingangsdatum daarvan te laten afkopen, de tijdelijke versoepeling van de pseudo-eindheffing bij regelingen voor vervroegde uittreding en de uitbreiding van de fiscale ruimte voor het sparen van bovenwettelijk verlof (Wet bedrag ineens, RVU en verlofsparen),

te weten:

  • de motie-Van Kent over het vrijgestelde bedrag zonder RVU-heffing toepassen (35555, nr. 9);
  • de motie-Van Brenk over een bijzonder belastingtarief voor "het keuzerecht bedrag ineens" (35555, nr. 10);
  • de motie-Van Brenk over verhoging van de RVU-drempelvrijstelling tot het niveau van het modaal inkomen (35555, nr. 11);
  • de motie-Smeulders/Gijs van Dijk over faciliteren van experimenten met pensioenopbouw door zelfstandigen (35555, nr. 12);
  • de motie-Gijs van Dijk/Smeulders over een inventarisatie of mensen met een zwaar beroep daadwerkelijk eerder kunnen stoppen met werken (35555, nr. 13);
  • de motie-Gijs van Dijk/Smeulders over de mogelijkheid voor werkgevers om gespaarde verlofdagen onder te brengen bij een derde partij (35555, nr. 14).

(Zie wetgevingsoverleg van 5 november 2020.)

In stemming komt de motie-Van Kent (35555, nr. 9).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, Krol, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Van Brenk (35555, nr. 10).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, Krol, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Van Brenk (35555, nr. 11).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, Krol, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Smeulders/Gijs van Dijk (35555, nr. 12).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de SGP, het CDA, de ChristenUnie, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de fractie van de VVD ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Gijs van Dijk/Smeulders (35555, nr. 13).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Gijs van Dijk/Smeulders (35555, nr. 14).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

Stemming motie Burgerschapsopdracht aan scholen in het funderend onderwijs

Aan de orde is de stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van een aantal onderwijswetten in verband met verduidelijking van de burgerschapsopdracht aan scholen in het funderend onderwijs,

te weten:

  • de motie-Beertema over het onderwijs handreikingen voor curricula geven (35352, nr. 26).

(Zie wetgevingsoverleg van 9 november 2020.)

In stemming komt de motie-Beertema (35352, nr. 26).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van Krol, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Stemmingen Burgerschapsopdracht aan scholen in het funderend onderwijs

Aan de orde is de stemming in verband met het wetsvoorstel Wijziging van een aantal onderwijswetten in verband met verduidelijking van de burgerschapsopdracht aan scholen in het funderend onderwijs (35352).

(Zie wetgevingsoverleg van 9 november 2020.)

In stemming komt het gewijzigde amendement-Van Meenen (stuk nr. 30, I).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK en D66 voor dit gewijzigde amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.

Ik stel vast dat door de verwerping van dit gewijzigde amendement de overige op stuk nr. 30 voorkomende gewijzigde amendementen als verworpen kunnen worden beschouwd.

In stemming komt het amendement-Van Meenen/Rog (stuk nr. 14, I).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van Krol, DENK, D66, de SGP, het CDA en de PVV voor dit amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.

Ik stel vast dat door de verwerping van dit amendement de overige op stuk nr. 14 voorkomende amendementen als verworpen kunnen worden beschouwd.

In stemming komt het gewijzigde amendement-Bisschop (stuk nr. 9, I).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van Krol, DENK, de SGP, de PVV, FvD en Van Haga voor dit gewijzigde amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.

Ik stel vast dat door de verwerping van dit gewijzigde amendement de overige op stuk nr. 9 voorkomende gewijzigde amendementen als verworpen kunnen worden beschouwd.

In stemming komt het amendement-Westerveld/Van den Hul (stuk nr. 18, I).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK en D66 voor dit amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.

Ik stel vast dat door de verwerping van dit amendement de overige op stuk nr. 18 voorkomende amendementen als verworpen kunnen worden beschouwd.

In stemming komt het nader gewijzigde amendement-Van den Hul c.s. (stuk nr. 29, I).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, het CDA en de ChristenUnie voor dit nader gewijzigde amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is aangenomen.

Ik stel vast dat door de aanneming van dit nader gewijzigde amendement de overige op stuk nr. 29 voorkomende nader gewijzigde amendementen als aangenomen kunnen worden beschouwd.

In stemming komt het amendement-Bisschop (stuk nr. 8, I).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van Krol, de SGP, de PVV, FvD en Van Haga voor dit amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.

Ik stel vast dat door de verwerping van dit amendement de overige op stuk nr. 8 voorkomende amendementen als verworpen kunnen worden beschouwd.

In stemming komt het amendement-Van Meenen (stuk nr. 15, I).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de PvdA, GroenLinks, 50PLUS en D66 voor dit amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.

Ik stel vast dat door de verwerping van dit amendement de overige op stuk nr. 15 voorkomende amendementen als verworpen kunnen worden beschouwd.

In stemming komt het wetsvoorstel, zoals op onderdelen gewijzigd door de aanneming van de nader gewijzigde amendementen-Van den Hul c.s. (stuk nrs. 29, I tot en met VII).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, het CDA en de ChristenUnie voor dit wetsvoorstel hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is aangenomen.

Stemmingen motie Burgerschapsopdracht aan scholen in het funderend onderwijs

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van een aantal onderwijswetten in verband met verduidelijking van de burgerschapsopdracht aan scholen in het funderend onderwijs,

te weten:

  • de motie-Bruins/Rog over het onderwijs faciliteren in het professionaliseren, opleiden en ondersteunen van leraren (35352, nr. 19);
  • de motie-Rog/Van Meenen over overleg over een sterkere positie van de kenniscomponent over democratie en rechtsstaat (35352, nr. 20);
  • de motie-Rog/Bruins over de reikwijdte van het inspectietoezicht op de burgerschapsopdracht (35352, nr. 21);
  • de motie-Van Meenen/Rog over een concrete uitwerking van de gemeenschappelijke kern (35352, nr. 22);
  • de motie-Rudmer Heerema over handvatten voor het omgaan met radicalisering in de klas (35352, nr. 23);
  • de motie-Rudmer Heerema/Rog over de burgerschapsopdracht ook op B4-scholen van toepassing verklaren (35352, nr. 25);
  • de motie-Kwint c.s. over een einde maken aan verklaringen die homoseksualiteit afwijzen (35352, nr. 27);
  • de motie-Van den Hul over uitbreiding van het aantal jongerenrechtbanken (35352, nr. 28).

(Zie wetgevingsoverleg van 9 november 2020.)

De voorzitter:
De motie-Kwint c.s. (35352, nr. 27) is in die zin gewijzigd en tweede nader gewijzigd dat zij thans is ondertekend door de leden Kwint, Van den Hul, Westerveld, Van Meenen, Rudmer Heerema, Krol en Van Raan.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 27 (35352).

Ik stel vast dat wij hier nu over kunnen stemmen.

De voorzitter:
Ik geef gelegenheid tot het afleggen van een stemverklaring vooraf.

Ik geef het woord aan de heer Bisschop.

De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter, dank u voor het woord.

Mijn stemverklaring heeft betrekking op de motie op stuk nr. 27. Het is feitelijk onjuist dat christelijke scholen geen oog hebben voor de moeilijke situaties waarin jongeren met een homoseksuele geaardheid kunnen verkeren. Ze moeten zich op elke school veilig weten. Het is evenzeer feitelijk onjuist dat de klassiek-christelijke visie op huwelijk en seksualiteit mensen met een homoseksuele geaardheid afwijst. Feitelijk onjuist is ook dat scholen antihomoverklaringen hanteren. Feitelijk onjuist is bovendien dat het klimaat op christelijke scholen minder veilig is voor leerlingen met een homoseksuele geaardheid dan dat op andere scholen. Ik verwijs naar onderzoeken van de Onderwijsinspectie uit 2016 en 2019. Kortom, de voorliggende motie op stuk nr. 27 doet geen recht aan christelijke scholen en daarnaast is die duidelijk in strijd met de vrijheid van onderwijs. De SGP zal dan ook tegen deze motie stemmen.

De voorzitter:
Dank u wel.

In stemming komt de motie-Bruins/Rog (35352, nr. 19).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Rog/Van Meenen (35352, nr. 20).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Rog/Bruins (35352, nr. 21).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Van Meenen/Rog (35352, nr. 22).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, het CDA, de ChristenUnie en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Rudmer Heerema (35352, nr. 23).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Rudmer Heerema/Rog (35352, nr. 25).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de tweede nader gewijzigde motie-Kwint c.s. (35352, nr. ??, was nr. 27).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, het CDA, de ChristenUnie, de PVV, FvD en Van Haga voor deze tweede nader gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de fractie van de SGP ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Van den Hul (35352, nr. 28).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, het CDA, de ChristenUnie en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

Stemmingen Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht en enkele andere wetten in verband met het nieuwe omgevingsrecht en nadeelcompensatierecht

Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht en enkele andere wetten in verband met het nieuwe omgevingsrecht en nadeelcompensatierecht (35256).

(Zie wetgevingsoverleg van 9 november 2020.)

In stemming komt het amendement-Van Gerven/Beckerman (stuk nr. 9, I) tot het invoegen van een onderdeel Aa.

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, Krol, de PvdD, Van Kooten-Arissen, DENK, de PVV, FvD en Van Haga voor dit amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.

Ik stel vast dat door de verwerping van dit amendement het andere op stuk nr. 9 voorkomende amendement als verworpen kan worden beschouwd.

In stemming komt het nader gewijzigde amendement-Van Nispen/Van Gerven (stuk nr. 14) tot het invoegen van een onderdeel Aa.

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, de PVV, FvD en Van Haga voor dit nader gewijzigde amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.

In stemming komt het amendement-Van Nispen/Van Gerven (stuk nr. 10) tot het invoegen van een onderdeel Ba.

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, de PVV, FvD en Van Haga voor dit amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.

In stemming komt het wetsvoorstel.

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie en de PVV voor dit wetsvoorstel hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is aangenomen.

Stemmingen Tegengaan huwelijkse gevangenschap en enige andere onderwerpen

Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, het Burgerlijk Wetboek en enige andere wetten (tegengaan huwelijkse gevangenschap en enige andere onderwerpen) (35348).

(Zie wetgevingsoverleg van 9 november 2020.)

In stemming komt het subamendement-Van Nispen (stuk nr. 12).

De voorzitter:
Ik constateer dat dit subamendement met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt het amendement-Van Wijngaarden (stuk nr. 11) tot het invoegen van een artikel IIIA.

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, Krol, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, de VVD, de SGP, de PVV, FvD en Van Haga voor dit amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is aangenomen.

In stemming komt het gewijzigde amendement-Buitenweg/Bergkamp (stuk nr. 10) tot het invoegen van een artikel VIA.

De voorzitter:
Ik constateer dat dit gewijzigde amendement met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt het wetsvoorstel, zoals op onderdelen gewijzigd door de aanneming van het subamendement-Van Nispen (stuk nr. 12), het amendement-Van Wijngaarden (stuk nr. 11) en het gewijzigde amendement-Buitenweg/Bergkamp (stuk nr. 10).

De voorzitter:
Ik constateer dat dit wetsvoorstel met algemene stemmen is aangenomen.

Stemming motie Tegengaan huwelijkse gevangenschap en enige andere onderwerpen

Aan de orde is de stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, het Burgerlijk Wetboek en enige andere wetten (tegengaan huwelijkse gevangenschap en enige andere onderwerpen),

te weten:

  • de motie-Markuszower/Wilders over het onmogelijk maken van islamitische huwelijken en de erkenning daarvan (35348, nr. 13).

(Zie wetgevingsoverleg van 9 november 2020.)

In stemming komt de motie-Markuszower/Wilders (35348, nr. 13).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van Krol, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Stemmingen moties Wonen en ruimte

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over Wonen en ruimte,

te weten:

  • de motie-Kops over terugdraaien van de huurverhoging van 2020 (35570-VII, nr. 40);
  • de motie-Kops over alle sociale huurwoningen uitsluitend aan de Nederlanders toewijzen (35570-VII, nr. 41);
  • de motie-Koerhuis over toepassing van de menselijke maat door corporaties (35570-VII, nr. 42);
  • de motie-Koerhuis/Terpstra over spoedwetgeving om flexwoningen binnen zes maanden te kunnen plaatsen (35570-VII, nr. 43);
  • de motie-Koerhuis c.s. over de ondergrens verlagen naar 200 woningen (35570-VII, nr. 44);
  • de motie-Koerhuis/Dik-Faber over aansluiting van Amersfoort bij de woondeal Utrecht (35570-VII, nr. 45);
  • de motie-Koerhuis over de Kamer maximaal informeren over de gang van zaken bij de proeftuinen aardgasvrije wijken (35570-VII, nr. 46);
  • de motie-Smeulders over huurders beter beschermen tegen malafide verhuurders (35570-VII, nr. 47);
  • de motie-Smeulders over versnelde realisatie van extra woningen voor studenten en starters (35570-VII, nr. 48);
  • de motie-Smeulders over de huurbescherming niet verslechteren (35570-VII, nr. 49);
  • de motie-Terpstra/Nijboer over een vernieuwde vorm van premie-A-woningen (35570-VII, nr. 51);
  • de motie-Terpstra/Dik-Faber over biedingsprocedures voor het kopen van huizen zo open en transparant mogelijk maken (35570-VII, nr. 53);
  • de motie-Van Eijs over instellen van een transformatiebrigade (35570-VII, nr. 54);
  • de motie-Van Eijs/Dik-Faber over aanzienlijke vergroting van het aandeel innovatief gebouwde woningen (35570-VII, nr. 55);
  • de motie-Beckerman over de vermindering van de huurprijsstijging ook toepassen op het Sociaal Huurakkoord (35570-VII, nr. 57);
  • de motie-Beckerman over bevriezing van de huurprijzen in de vrije sector (35570-VII, nr. 58);
  • de motie-Beckerman over vocht- en schimmelproblematiek als prioriteit aanmerken in het gebiedsfonds (35570-VII, nr. 59);
  • de motie-Beckerman over een algemene periodieke keuring voor woningen (35570-VII, nr. 60);
  • de motie-Beckerman over 150.000 sociale huurwoningen bouwen in de komende vier jaar (35570-VII, nr. 61);
  • de motie-Nijboer over aanvullende voorstellen zodat Vestia zijn taak kan waarmaken (35570-VII, nr. 62);
  • de motie-Nijboer over een aanvalsplan inzake verzakking van huizen (35570-VII, nr. 63);
  • de motie-Nijboer over tijdelijke huurcontracten alleen toestaan bij groepen waarvoor dat gepast is (35570-VII, nr. 64);
  • de motie-Dik-Faber/Smeulders over scenario's voor een isolatietegoed (35570-VII, nr. 65);
  • de motie-Dik-Faber c.s. over meer ruimte voor gemeenschappelijke woonvormen (35570-VII, nr. 66).

(Zie wetgevingsoverleg van 9 november 2020.)

De voorzitter:
Ik constateer dat de aangekondigde stemverklaring van de heer Van Otterloo niet doorgaat, omdat de motie waarover hij die stemverklaring zou afleggen, is aangehouden. Ik hoor hem zeggen: die bewaar ik voor de volgende keer.

Op verzoek van de heer Koerhuis stel ik voor zijn motie (35570-VII, nr. 46) aan te houden.

Daartoe wordt besloten.

De voorzitter:
De motie-Beckerman (35570-VII, nr. 61) is in die zin gewijzigd dat zij thans luidt:

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat dit tekort op dit moment circa 331.000 woningen bedraagt en tot 2025 zal oplopen tot 419.000;

verzoekt de regering de bouw van sociale huurwoningen te versnellen naar 150.000 sociale huurwoningen in de komende vier jaar,

en gaat over tot de orde van de dag.

Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 61 (35570-VII).

Ik stel vast dat wij hier nu over kunnen stemmen.

In stemming komt de motie-Kops (35570-VII, nr. 40).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Kops (35570-VII, nr. 41).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Koerhuis (35570-VII, nr. 42).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Koerhuis/Terpstra (35570-VII, nr. 43).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van Krol, GroenLinks, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, de VVD, het CDA, de ChristenUnie, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Koerhuis c.s. (35570-VII, nr. 44).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de fractie van D66 ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Koerhuis/Dik-Faber (35570-VII, nr. 45).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de fractie van de PvdD ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Smeulders (35570-VII, nr. 47).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Smeulders (35570-VII, nr. 48).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, Van Kooten-Arissen, DENK, de SGP, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Smeulders (35570-VII, nr. 49).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Terpstra/Nijboer (35570-VII, nr. 51).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Terpstra/Dik-Faber (35570-VII, nr. 53).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Van Eijs (35570-VII, nr. 54).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de fractie van de PVV ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Van Eijs/Dik-Faber (35570-VII, nr. 55).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Beckerman (35570-VII, nr. 57).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, de SGP, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat de uitslag bij handopsteken niet kan worden vastgesteld.

De heer Van Raak (SP):
We houden de motie aan.

De voorzitter:
Op verzoek van mevrouw Beckerman stel ik voor haar motie (35570-VII, nr. 57) aan te houden.

Daartoe wordt besloten.

In stemming komt de motie-Beckerman (35570-VII, nr. 58).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, GroenLinks, de PvdD, Van Kooten-Arissen, DENK en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Beckerman (35570-VII, nr. 59).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Beckerman (35570-VII, nr. 60).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen en DENK voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de gewijzigde motie-Beckerman (35570-VII, nr. ??, was nr. 61).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, de SGP en de PVV voor deze gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Nijboer (35570-VII, nr. 62).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de SGP, het CDA, de ChristenUnie, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de fractie van de VVD ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Nijboer (35570-VII, nr. 63).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, het CDA, de ChristenUnie, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Nijboer (35570-VII, nr. 64).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Dik-Faber/Smeulders (35570-VII, nr. 65).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA en de ChristenUnie voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Dik-Faber c.s. (35570-VII, nr. 66).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de fractie van de PVV ertegen, zodat zij is aangenomen.

Stemmingen Wijziging van de Wet toezicht en geschillenbeslechting collectieve beheersorganisaties auteurs- en naburige rechten

Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet toezicht en geschillenbeslechting collectieve beheersorganisaties auteurs- en naburige rechten (35317).

(Zie wetgevingsoverleg van 9 november 2020.)

In stemming komt het amendement-Van Dam (stuk nr. 9, I).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de PvdA, Krol, 50PLUS, DENK, de SGP, het CDA, de ChristenUnie, FvD en Van Haga voor dit amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.

Ik stel vast dat door de verwerping van dit amendement de overige op stuk nr. 9 voorkomende amendementen als verworpen kunnen worden beschouwd.

In stemming komt het wetsvoorstel.

De voorzitter:
Ik constateer dat dit wetsvoorstel met algemene stemmen is aangenomen.

Stemmingen Implementatiewet richtlijn auteursrecht in de digitale eengemaakte markt

Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Auteurswet, de Wet op de naburige rechten, de Databankenwet en de Wet toezicht en geschillenbeslechting collectieve beheersorganisaties auteurs- en naburige rechten in verband met de implementatie van Richtlijn (EU) 2019/790 van het Europees parlement en de Raad van 17 april 2019 inzake auteursrechten en naburige rechten in de digitale eengemaakte markt en tot wijziging van de Richtlijnen 96/9/EG en 2001/29/EG (Implementatiewet richtlijn auteursrecht in de digitale eengemaakte markt) (35454).

(Zie wetgevingsoverleg van 9 november 2020.)

In stemming komt het amendement-Van Dam (stuk nr. 11, I).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van Krol, 50PLUS, het CDA en de ChristenUnie voor dit amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.

Ik stel vast dat door de verwerping van dit amendement het andere op stuk nr. 11 voorkomende amendement als verworpen kan worden beschouwd.

In stemming komt het wetsvoorstel.

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA en de ChristenUnie voor dit wetsvoorstel hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is aangenomen.

Stemming motie Implementatiewet richtlijn auteursrecht in de digitale eengemaakte markt

Aan de orde is de stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Auteurswet, de Wet op de naburige rechten, de Databankenwet en de Wet toezicht en geschillenbeslechting collectieve beheersorganisaties auteurs- en naburige rechten in verband met de implementatie van Richtlijn (EU) 2019/790 van het Europees parlement en de Raad van 17 april 2019 inzake auteursrechten en naburige rechten in de digitale eengemaakte markt en tot wijziging van de Richtlijnen 96/9/EG en 2001/29/EG (Implementatiewet richtlijn auteursrecht in de digitale eengemaakte markt),

te weten:

  • de motie-Van den Berge c.s. over in gesprek gaan met fotografenverenigingen over voorlichting en billijke tarieven (35454, nr. 10).

(Zie wetgevingsoverleg van 9 november 2020.)

In stemming komt de motie-Van den Berge c.s. (35454, nr. 10).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, het CDA, de ChristenUnie, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

Stemming motie Eindrapport Expertgroep inzake politieke steun aan interstatelijk geweldsgebruik en inzake humanitaire interventie

Aan de orde is de stemming over een motie, ingediend bij het VSO Eindrapport Expertgroep inzake politieke steun aan interstatelijk geweldsgebruik en inzake humanitaire interventie,

te weten:

  • de motie-Karabulut over het niet wijzigen van het in 2010 ingezette beleid inzake steunverlening aan interstatelijk geweldgebruik (29521, nr. 416).

(Zie vergadering van 11 november 2020.)

In stemming komt de motie-Karabulut (29521, nr. 416).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, Krol, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen en DENK voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Stemmingen moties "Niet-letale steun" aan niet-statelijke, gewapende groepen in het buitenland

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het VAO "Niet-letale steun" aan niet-statelijke, gewapende groepen in het buitenland,

te weten:

  • de motie-Karabulut/Van Ojik over niet meer leveren van niet-letale steun aan Syrië (32623, nr. 304);
  • de motie-Karabulut over stopzetten van de financiering van een voormalig kopstuk van een Syrische terreurorganisatie (32623, nr. 305);
  • de motie-De Roon over geen steun aan groepen die de sharia willen opleggen (32623, nr. 308);
  • de motie-De Roon over geen non-lethal assistance aan niet-statelijke islamitische strijdgroepen (32623, nr. 309).

(Zie vergadering van 11 november 2020.)

De voorzitter:
De motie-Karabulut/Van Ojik (32623, nr. 304) is in die zin gewijzigd dat zij thans is ondertekend door het lid Karabulut. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 304 (32623).

Ik stel vast dat wij hier nu over kunnen stemmen.

In stemming komt de gewijzigde motie-Karabulut (32623, nr. ??, was nr. 304).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, Krol, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, de PVV, FvD en Van Haga voor deze gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Karabulut (32623, nr. 305).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, de SGP, het CDA, de ChristenUnie, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-De Roon (32623, nr. 308).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-De Roon (32623, nr. 309).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, Krol, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Stemmingen Wijziging van de Wet kinderopvang in verband met enkele wijzigingen met betrekking tot het recht op kinderopvangtoeslag

Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet kinderopvang in verband met enkele wijzigingen met betrekking tot het recht op kinderopvangtoeslag (35598).

(Zie wetgevingsoverleg van 11 november 2020.)

In stemming komt het amendement-Kwint (stuk nr. 9, I).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen en DENK voor dit amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.

Ik stel vast dat door de verwerping van dit amendement de overige op stuk nr. 9 voorkomende amendementen als verworpen kunnen worden beschouwd.

In stemming komt het gewijzigde amendement-Westerveld (stuk nr. 16, I).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK en D66 voor dit gewijzigde amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.

Ik stel vast dat door de verwerping van dit gewijzigde amendement het andere op stuk nr. 16 voorkomende gewijzigde amendement als verworpen kan worden beschouwd.

In stemming komt het nader gewijzigde amendement-Postma c.s. (stuk nr. 17, I) tot het invoegen van de onderdelen Ha en Hb.

De voorzitter:
Ik constateer dat dit nader gewijzigde amendement met algemene stemmen is aangenomen.

Ik stel vast dat door de aanneming van dit nader gewijzigde amendement het andere op stuk nr. 17 voorkomende nader gewijzigde amendement als aangenomen kan worden beschouwd.

In stemming komt het amendement-Kwint (stuk nr. 11) tot het invoegen van een onderdeel Ha.

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen en DENK voor dit amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.

In stemming komt het amendement-Nijkerken-de Haan (stuk nr. 12) tot het invoegen van een artikel Ia.

De voorzitter:
Ik constateer dat dit amendement met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt het wetsvoorstel, zoals op onderdelen gewijzigd door de aanneming van de nader gewijzigde amendementen-Postma c.s. (stuk nrs. 17, I en II) en het amendement-Nijkerken-de Haan (stuk nr. 12).

De voorzitter:
Ik constateer dat dit wetsvoorstel met algemene stemmen is aangenomen.

Stemming motie Wijziging van de Wet kinderopvang in verband met enkele wijzigingen met betrekking tot het recht op kinderopvangtoeslag

Aan de orde is de stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet kinderopvang in verband met enkele wijzigingen met betrekking tot het recht op kinderopvangtoeslag,

te weten:

  • de motie-Nijkerken-de Haan over goede ondersteuning voor ouders bij wie sprake is van een tijdelijke Wlz-indicatie (35598, nr. 14).

(Zie wetgevingsoverleg van 11 november 2020.)

In stemming komt de motie-Nijkerken-de Haan (35598, nr. 14).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

Stemmingen moties Terreurdaad in Frankrijk en de vrijheid van meningsuiting

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de terreurdaad in Frankrijk en de vrijheid van meningsuiting,

te weten:

  • de motie-Wilders over erkennen dat de islam niet bij Nederland hoort (29754, nr. 564);
  • de motie-Wilders over schengen verlaten en geen immigranten uit islamitische landen meer toelaten (29754, nr. 565);
  • de motie-Wilders over oproep aan alle scholen, kranten en overige media om Mohammed-cartoon te tonen dan wel te publiceren (29754, nr. 566);
  • de motie-Van Brenk over hard optreden tegen intimidatie en opruiing op social media (29754, nr. 567);
  • de motie-Van Brenk over scholen en docenten ondersteunen bij gevoelige onderwerpen (29754, nr. 568);
  • de motie-Azarkan over het uitspreken van onvoorwaardelijke steun aan docenten in Nederland (29754, nr. 569);
  • de motie-Azarkan over €1.000 bonus voor docenten (29754, nr. 570);
  • de motie-Azarkan over uitspreken dat de islam onderdeel is van Nederland en moslims volwaardige burgers zijn (29754, nr. 571);
  • de motie-Segers/Van Toorenburg over verlenging van de Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding met vijf jaar (29754, nr. 573);
  • de motie-Krol over het tegengaan van de verspreiding van haatboodschappen en terroristische propaganda via het internet (29754, nr. 574);
  • de motie-Krol over de situatie in Nederland zo normaal maken dat de heer Wilders zonder bewaking over straat kan fietsen (29754, nr. 575);
  • de motie-Van der Staaij/Segers over in het proces van opsporing en vervolging onderzoeken of er sprake is van een achterliggend radicaliseringsproces (29754, nr. 576);
  • de motie-Kwint c.s. over een samenhangend plan met concrete maatregelen tegen intimidatie in de klas (29754, nr. 577);
  • de motie-Yeşilgöz-Zegerius/Van Toorenburg over de wettelijke mogelijkheid van het intrekken van het Nederlanderschap permanent maken (29754, nr. 578);
  • de motie-Yeşilgöz-Zegerius over in heel het Schengengebied haatpredikers hetzelfde aanpakken (29754, nr. 579);
  • de motie-Van Kooten-Arissen over in gesprek gaan met vertegenwoordigers uit de migrantengemeenschappen over moslimradicalisering (29754, nr. 580);
  • de motie-Van Kooten-Arissen over een vog verplicht stellen voor geestelijk bedienaren en bestuurders van gebedshuizen (29754, nr. 581).

(Zie vergadering van 12 november 2020.)

De voorzitter:
De motie-Krol (29754, nr. 574) is in die zin gewijzigd dat zij thans luidt:

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

verzoekt de regering om bij de Europese top van 10 december aanstaande aandacht te vragen voor het tegengaan van de verspreiding van haatboodschappen en terroristische propaganda via het internet,

en gaat over tot de orde van de dag.

Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 574 (29754).

De motie-Van Kooten-Arissen (29754, nr. 581) is in die zin gewijzigd dat zij thans luidt:

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat er voor het werken als bijvoorbeeld docent, gastouder of jeugdzorgmedewerker een verklaring omtrent het gedrag (vog) nodig is, maar niet voor geestelijke bedienaren;

overwegende dat er geestelijke bedienaren zijn die ideeën prediken die niet passen in de Nederlandse democratische rechtsstaat;

overwegende dat gebedshuizen en de daarin werkzame geestelijke bedienaren een belangrijke plaats hebben in de opvoeding en vorming van de jeugd binnen een geloofsgemeenschap;

verzoekt de regering om een vog verplicht te stellen voor geestelijke bedienaren en bestuurders van gebedshuizen,

en gaat over tot de orde van de dag.

Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 581 (29754).

Ik stel vast dat wij u over deze gewijzigde moties kunnen stemmen.

De voorzitter:
Ik geef gelegenheid tot het afleggen van een stemverklaring vooraf.

Ik geef de heer Van Raan het woord.

De heer Van Raan (PvdD):
Voorzitter, dank u wel. De Partij voor de Dieren hecht aan de scheiding tussen kerk en staat. De Partij voor de Dieren omarmt dus geen specifieke religie en staat neutraal ten opzichte van religies. Met deze opmerking ten opzichte van neutraliteit en religies kunnen we de motie op stuk nr. 571 steunen.

De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van Raan.

In stemming komt de motie-Wilders (29754, nr. 564).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Wilders (29754, nr. 565).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Wilders (29754, nr. 566).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van Krol, de PVV en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Van Brenk (29754, nr. 567).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

De heer Baudet. Gaat het over de motie op stuk nr. 566?

De heer Baudet (FvD):
Ja. Daar wilde ik natuurlijk voor stemmen. Van Haga ook, hoor.

De voorzitter:
Die heeft wel voorgestemd.

De heer Baudet (FvD):
Dat publiceren is een enorm goed idee.

De voorzitter:
Hij heeft wel voorgestemd en u niet, maar dat wordt nu rechtgezet.

De heer Baudet (FvD):
Nogmaals, dat publiceren is een heel goed idee.

De voorzitter:
Prima. Dan zal deze opmerking in de Handelingen worden opgenomen.

In stemming komt de motie-Van Brenk (29754, nr. 568).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Azarkan (29754, nr. 569).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Azarkan (29754, nr. 570).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Azarkan (29754, nr. 571).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, het CDA en de ChristenUnie voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Segers/Van Toorenburg (29754, nr. 573).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de PvdA, Krol, 50PLUS, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de gewijzigde motie-Krol (29754, nr. ??, was nr. 574).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, de SGP, de PVV, FvD en Van Haga voor deze gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Krol (29754, nr. 575).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, Krol, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, de SGP, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Van der Staaij/Segers (29754, nr. 576).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, D66, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de fractie van DENK ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Kwint c.s. (29754, nr. 577).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Yeşilgöz-Zegerius/Van Toorenburg (29754, nr. 578).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van Krol, 50PLUS, de VVD, de SGP, het CDA, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Yeşilgöz-Zegerius (29754, nr. 579).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, D66, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Van Kooten-Arissen (29754, nr. 580).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS en Van Kooten-Arissen voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de gewijzigde motie-Van Kooten-Arissen (29754, nr. ??, was nr. 581).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van Krol, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, de PVV en Van Haga voor deze gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Stemmingen moties Begroting Buitenlandse Zaken 2021

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2021,

te weten:

  • de motie-De Roon/Wilders over een Mohammedcartoon ophangen in Nederlandse ambassades en consulaten (35570-V, nr. 23);
  • de motie-De Roon over onderzoeken of China voor de gevolgschade van de coronapandemie aansprakelijk gesteld kan worden (35570-V, nr. 24);
  • de motie-De Roon over het embargo op de export van wapens naar Taiwan opheffen (35570-V, nr. 25);
  • de motie-De Roon over steun voor de historische Abraham-akkoorden (35570-V, nr. 26);
  • de motie-De Roon/Wilders over het verhuizen van de Nederlandse ambassade van Tel Aviv naar Jeruzalem (35570-V, nr. 27);
  • de motie-Van Ojik/Ploumen over versterken van de capaciteit op het ministerie op het gebied van bescherming van mensenrechten en democratie (35570-V, nr. 28);
  • de motie-Van Helvert c.s. over de bewijsgaring van mensenrechtenschendingen (35570-V, nr. 30);
  • de motie-Van Helvert c.s. over onafhankelijke waarnemers in Nagorno-Karabach (35570-V, nr. 31);
  • de motie-Van Helvert/Voordewind over persoonsgerichte sancties tegen de Azerbeidzjaanse president (35570-V, nr. 33);
  • de motie-Karabulut over maatregelen tegen het inzetten van honger als wapen (35570-V, nr. 34);
  • de motie-Karabulut over persoonsgerichte sancties tegen verantwoordelijken voor geweld in Nagorno-Karabach (35570-V, nr. 35);
  • de motie-Karabulut over geen plaats meer voor Turkije in de NAVO (35570-V, nr. 36);
  • de motie-Karabulut c.s. over tegemoetkomen aan het internationale verdrag voor het verbod op kernwapens (35570-V, nr. 37);
  • de motie-Sjoerdsma/Van Helvert over de oprichting van een Europese veiligheidsraad (35570-V, nr. 39);
  • de motie-Sjoerdsma/Van Ojik over instrumenten van het buitenlandbeleid en de diplomatie in lijn brengen met de doelstellingen uit het Klimaatakkoord van Parijs (35570-V, nr. 40);
  • de motie-Ploumen c.s. over de OVSE en/of Minskgroep betrekken bij de toezichthoudende rol op het vredesakkoord (35570-V, nr. 42);
  • de motie-Ploumen over het invoeren van sancties tegen mensenrechtenschendingen in Xinjiang (35570-V, nr. 43);
  • de motie-Ploumen/Van Ojik over de gevolgen van de verlaging van het Mensenrechtenfonds in kaart brengen (35570-V, nr. 44);
  • de motie-Voordewind c.s. over steun verwerven voor een moratorium op wapenleveranties aan Turkije (35570-V, nr. 45);
  • de motie-Voordewind/Van Helvert over volkenrechtelijk advies vragen over mogelijke erkenning van de Republiek Artsach (35570-V, nr. 46);
  • de motie-Voordewind c.s. over de capaciteit vergroten van de opvang voor slachtoffers van mensenhandel (35570-V, nr. 47);
  • de motie-Voordewind c.s. over extra middelen voor activiteiten op het terrein van vrijheid van religie en levensovertuiging (35570-V, nr. 48);
  • de motie-Voordewind c.s. over geen VN-resoluties die eenzijdig de Arabische benaming van de Tempelberg gebruiken (35570-V, nr. 49);
  • de motie-Van der Staaij/Voordewind over resoluties over het agenderen en tegengaan van geloofsvervolging (35570-V, nr. 50);
  • de motie-Van der Staaij/Van Helvert over proactief informeren over de Nederlandse inzet in VN-gremia ten aanzien van resoluties (35570-V, nr. 51);
  • de motie-Kuzu over een verbod op economische relaties met nieuwe Israëlische nederzettingen (35570-V, nr. 52);
  • de motie-Kuzu over sancties tegen individuen die verantwoordelijk zijn voor mensenrechtenschendingen jegens Oeigoeren (35570-V, nr. 53);
  • de motie-Kuzu over het vredesakkoord tussen Azerbeidzjan, Armenië en Rusland in Europees verband steunen (35570-V, nr. 54);
  • de motie-Kuzu over bij bondgenoten steun vergaren voor een plan voor verifieerbare en aantoonbare ontwapening (35570-V, nr. 55);
  • de motie-Karabulut c.s. over tot nader order geen wapenexportvergunning verstrekken voor Egypte (35570-V, nr. 38).

(Zie vergadering van 12 november 2020.)

De voorzitter:
Op verzoek van mevrouw Ploumen stel ik voor haar motie (35570-V, nr. 44) aan te houden.

Daartoe wordt besloten.

De voorzitter:
De motie-Van der Staaij/Van Helvert (35570-V, nr. 51) is in die zin gewijzigd dat zij thans is ondertekend door de leden Van der Staaij, Van Helvert en Voordewind. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 51 (35570-V).

Ik stel vast dat wij hier nu over kunnen stemmen.

De heer Voordewind.

De heer Voordewind (ChristenUnie):
Voorzitter, ik zou mijn motie op stuk nr. 46 toch graag willen aanhouden.

De voorzitter:
Even kijken. O ja, dat staat op pagina 12. Dat is de motie-Voordewind/Van Helvert op stuk nr. 46.

Op verzoek van de heer Voordewind stel ik voor zijn motie (35570-V, nr. 46) aan te houden.

Daartoe wordt besloten.

In stemming komt de motie-De Roon/Wilders (35570-V, nr. 23).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fractie van de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-De Roon (35570-V, nr. 24).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van Krol, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-De Roon (35570-V, nr. 25).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van Krol, de SGP, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-De Roon (35570-V, nr. 26).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van Krol, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, D66, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-De Roon/Wilders (35570-V, nr. 27).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van Krol, de SGP, de ChristenUnie, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Van Ojik/Ploumen (35570-V, nr. 28).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen en DENK voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Van Helvert c.s. (35570-V, nr. 30).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA en de ChristenUnie voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Van Helvert c.s. (35570-V, nr. 31).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Van Helvert/Voordewind (35570-V, nr. 33).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, D66, de SGP, het CDA, de ChristenUnie en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Karabulut (35570-V, nr. 34).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Karabulut (35570-V, nr. 35).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, D66, de SGP, het CDA, de ChristenUnie en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Karabulut (35570-V, nr. 36).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, Krol, de PvdD, Van Kooten-Arissen, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Karabulut c.s. (35570-V, nr. 37).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK en D66 voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Karabulut c.s. (35570-V, nr. 38).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Sjoerdsma/Van Helvert (35570-V, nr. 39).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de PvdA, GroenLinks, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66 en het CDA voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Sjoerdsma/Van Ojik (35570-V, nr. 40).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, het CDA en de ChristenUnie voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Ploumen c.s. (35570-V, nr. 42).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA en de ChristenUnie voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Ploumen (35570-V, nr. 43).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de SGP en de ChristenUnie voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

Ik vind m'n Chinees … Ik heb de naam in de motie in één keer goed uitgesproken! Het staat er heel gek, maar goed.

In stemming komt de motie-Voordewind c.s. (35570-V, nr. 45).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, D66, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de fractie van DENK ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Voordewind c.s. (35570-V, nr. 47).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA en de ChristenUnie voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Voordewind c.s. (35570-V, nr. 48).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA en de ChristenUnie voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

U wilt wat zeggen, mevrouw Ploumen? Ja. En daarna mevrouw Van Kooten-Arissen.

Mevrouw Ploumen (PvdA):
Voorzitter. Mijn motie over het invoeren van sancties vanwege mensenrechtenschendingen tegen de Oeigoeren was ontraden maar is toch aangenomen, met dank aan de collega's. Het is echt een belangrijke motie. Ik zou dus graag van het kabinet een brief ontvangen over de uitvoering ervan.

De voorzitter:
Welk nummer was dat? Het was de motie op stuk nr. 43, hoor ik. Oké, dan stel ik voor het stenogram van dit deel van de vergadering door te geleiden naar het kabinet. Dan mevrouw Van Kooten-Arissen.

Mevrouw Van Kooten-Arissen (vKA):
Voorzitter, u noemde mij bij de motie op stuk nr. 48.

De voorzitter:
Ja.

Mevrouw Van Kooten-Arissen (vKA):
Ik wil geacht worden daartegen te hebben gestemd.

De voorzitter:
Sorry. Deze opmerking zal in de Handelingen worden opgenomen.

In stemming komt de motie-Voordewind c.s. (35570-V, nr. 49).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van Krol, de SGP, het CDA, de ChristenUnie, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Van der Staaij/Voordewind (35570-V, nr. 50).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de gewijzigde motie-Van der Staaij c.s. (35570-V, nr. ??, was nr. 51).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de PvdA, Krol, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie, de PVV, FvD en Van Haga voor deze gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Kuzu (35570-V, nr. 52).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdD, Van Kooten-Arissen en DENK voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Kuzu (35570-V, nr. 53).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de SGP, het CDA en de ChristenUnie voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Kuzu (35570-V, nr. 54).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van Van Kooten-Arissen en DENK voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Kuzu (35570-V, nr. 55).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen en DENK voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Nu mevrouw Ploumen, dan de heer Kuzu.

Mevrouw Ploumen (PvdA):
Excuus, voorzitter, maar wij worden geacht tegen de motie op stuk nr. 51 te hebben gestemd.

De voorzitter:
Dan stel ik voor het stenogram van dit deel van de vergadering door te geleiden naar het kabinet. Oh, sorry. Het was geen verzoek om een brief, maar gewoon een opmerking. Die wordt gewoon in de Handelingen opgenomen. De heer Kuzu.

De heer Kuzu (DENK):
Aangezien de motie op stuk nr. 53 is aangenomen, heb ik het verzoek of dat gecombineerd kan worden met een brief.

De voorzitter:
Dan zal ik in dit geval wél het stenogram van dit deel van de vergadering doorgeleiden naar het kabinet. Dank u wel.

Stemmingen Algemene Politieke Beschouwingen

Aan de orde zijn de stemmingen over aangehouden moties, ingediend bij de Algemene Politieke Beschouwingen,

te weten:

  • de motie-Van der Staaij c.s. over heropstarten van formele gesprekken binnen de Associatieraad ten bate van modernisering van het EU-Israel Associatieakkoord (35570, nr. 30);
  • de motie-Azarkan over intensiveren van de bewustwordings-, meldings- en voorlichtingscampagnes in het kader van discriminatiebestrijding (35570, nr. 36);
  • de motie-Segers/Pieter Heerma over één perspectiefplan waarbij Groningen koploper en kenniscentrum wordt in de energietransitie (35570, nr. 25).

(Zie vergadering van 17 september 2020.)

In stemming komt de motie-Segers/Pieter Heerma (35570, nr. 25).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA en de ChristenUnie voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Van der Staaij c.s. (35570, nr. 30).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van Krol, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Azarkan (35570, nr. 36).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, het CDA en de ChristenUnie voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

Stemmingen moties Integratie en maatschappelijke samenhang

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over Integratie en maatschappelijke samenhang (beleidsartikel 13 van de begroting SZW 2021),

te weten:

  • de motie-Becker c.s. over juridisch onderzoeken of een verbod van de Grijze Wolven mogelijk is (32824, nr. 307);
  • de motie-Jasper van Dijk/Van den Berge over maatwerk in de naturalisatietoets (32824, nr. 308);
  • de motie-Jasper van Dijk over het niet mogen weigeren van leerlingen die de grondslag van een school respecteren (32824, nr. 309);
  • de motie-Van den Berge/Jasper van Dijk over de ondertussengroep zo veel mogelijk ondersteunen (32824, nr. 310);
  • de motie-Peters over in gesprek gaan met Femmes For Freedom (32824, nr. 311);
  • de motie-Peters over uitbreiding van het integratiebeleid op het punt van beheersing van de Nederlandse taal (32824, nr. 312);
  • de motie-Stoffer/Kuzu over aanvullende, creatieve oplossingen voor de huisvesting van statushouders (32824, nr. 313);
  • de motie-Paternotte/Peters over de integratie van buitenlandse artsen (32824, nr. 314);
  • de motie-Paternotte/Peters over COA-subsidie ook inzetten voor kansrijke asielzoekers in de pre-procesopvanglocaties (32824, nr. 316).

(Zie wetgevingsoverleg van 12 november 2020.)

De voorzitter:
Op verzoek van de heer Jasper van Dijk stel ik voor zijn motie (32824, nr. 308) aan te houden.

Daartoe wordt besloten.

De motie-Jasper van Dijk (32824, nr. 309) is in die zin gewijzigd dat zij thans is ondertekend door de leden Jasper van Dijk, Van den Hul, Westerveld, Van Meenen en Rudmer Heerema.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 309 (32824).

Ik stel vast dat wij hier nu over kunnen stemmen.

Aangezien de motie-Stoffer/Kuzu (32824, nr. 313) is ingetrokken, maakt zij geen onderwerp van behandeling meer uit.

Aangezien de motie-Paternotte/Peters (32824, nr. 316) is ingetrokken, maakt zij geen onderwerp van behandeling meer uit.

In stemming komt de motie-Becker c.s. (32824, nr. 307).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, D66, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de fractie van DENK ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de gewijzigde motie-Jasper van Dijk c.s. (32824, nr. ??, was nr. 309).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66 en de VVD voor deze gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

Ik hoor dat de PVV ook voor de motie op stuk nr. 309 heeft gestemd.

In stemming komt de motie-Van den Berge/Jasper van Dijk (32824, nr. 310).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK en D66 voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Deze motie ging over de "ondertussengroep". Dat moeten we ook bij de hoofdelijke stemmingen invoeren, een soort ondertussengroep.

In stemming komt de motie-Peters (32824, nr. 311).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, het CDA, de ChristenUnie, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de fractie van de SGP ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Peters (32824, nr. 312).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, Krol, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, de SGP en het CDA voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Paternotte/Peters (32824, nr. 314).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de SGP, het CDA, de ChristenUnie, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

Stemmingen moties Mijnbouw/Groningen

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over Mijnbouw/Groningen,

te weten:

  • de motie-Agnes Mulder over duidelijkheid over het budget voor schrijnende situaties (33529, nr. 816);
  • de motie-Agnes Mulder c.s. over een oplossing voor de problemen van agrarische ondernemers (33529, nr. 817);
  • de motie-Agnes Mulder c.s. over een tevredenheidsonderzoek en bewonersparticipatie bij de evaluatie (33529, nr. 818);
  • de motie-Beckerman over eventuele aanvullende middelen om funderingsproblemen op te lossen (33529, nr. 819);
  • de motie-Beckerman over compensatie voor waardedaling voor mensen met sloop/nieuwbouw (33529, nr. 821);
  • de motie-Beckerman over uitvoeren van de door SoDM geadviseerde crisisaanpak (33529, nr. 822);
  • de motie-Nijboer over vergoeding van het verschil tussen de bedragen op basis van de waardedalingsregeling en op basis van de schikkingen met de NAM (33529, nr. 823);
  • de motie-Nijboer over een fatsoenlijke oplossing voor nieuwe grensgevallen (33529, nr. 824);
  • de motie-Dik-Faber c.s. over doorzettingsmacht en de mogelijkheid van procesbegeleiding voor bewoners (33529, nr. 825);
  • de motie-Van Otterloo over maatwerk voor de bewoners (33529, nr. 826);
  • de motie-Van Otterloo over een soepele uitvoering van de bestuurlijke afspraken (33529, nr. 827).

(Zie wetgevingsoverleg van 12 november 2020.)

De voorzitter:
De motie-Beckerman (33529, nr. 819) is in die zin gewijzigd dat zij thans luidt:

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat de aanpak van fundering beperkt genoemd wordt in het akkoord met de regio;

spreekt uit dat bij schadeafhandeling en versterking naar de totale staat van de woning (inclusief fundering) gekeken moet worden;

verzoekt de regering bij complexe gevallen met meervoudige problematiek of bij schrijnende situaties het IMG en NCG de ruimte te geven op basis van het bestuursakkoord hiervoor aanvullende middelen in te zetten, indien dat nodig mocht blijken voor een oplossing,

en gaat over tot de orde van de dag.

Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 819 (33529).

De motie-Van Otterloo (33529, nr. 827) is in die zin gewijzigd dat zij thans luidt:

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat het succes van deze aanpak staat of valt met een gestroomlijnde praktische uitvoering;

verzoekt de regering te borgen dat de uitvoering van de bestuurlijke afspraken soepel verloopt, bijvoorbeeld door het ondersteunen van de NCG en bij het vinden van beschikbare aannemerscapaciteit,

en gaat over tot de orde van de dag.

Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 827 (33529).

Ik stel vast dat wij nu over deze gewijzigde moties kunnen stemmen.

In stemming komt de motie-Agnes Mulder (33529, nr. 816).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Agnes Mulder c.s. (33529, nr. 817).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA, de ChristenUnie, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de fractie van de PvdD ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Agnes Mulder c.s. (33529, nr. 818).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de gewijzigde motie-Beckerman (33529, nr. ??, was nr. 819).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze gewijzigde motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Beckerman (33529, nr. 821).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, de SGP, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat de uitslag bij handopsteken niet kan worden vastgesteld.

We kunnen de uitslag van de stemming over deze motie niet vaststellen. Dan kijk ik even naar de heer Van Raak. Aanhouden?

Op verzoek van mevrouw Beckerman stel ik voor haar motie (33529, nr. 821) aan te houden.

Daartoe wordt besloten.

In stemming komt de motie-Beckerman (33529, nr. 822).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, de SGP, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat de uitslag bij handopsteken niet kan worden vastgesteld.

Ook hierbij kunnen we de uitslag niet vaststellen. Ook aanhouden?

Op verzoek van mevrouw Beckerman stel ik voor haar motie (33529, nr. 822) aan te houden.

Daartoe wordt besloten.

In stemming komt de motie-Nijboer (33529, nr. 823).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, de SGP, de PVV, FvD en Van Haga voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat de uitslag bij handopsteken niet kan worden vastgesteld.

Ook deze uitslag kunnen we niet vaststellen.

Op verzoek van de heer Nijboer stel ik voor zijn motie (33529, nr. 823) aan te houden.

Daartoe wordt besloten.

In stemming komt de motie-Nijboer (33529, nr. 824).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Dik-Faber c.s. (33529, nr. 825).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Van Otterloo (33529, nr. 826).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de gewijzigde motie-Van Otterloo (33529, nr. ??, was nr. 827).

De voorzitter:
Ik constateer dat deze gewijzigde motie met algemene stemmen is aangenomen.

Stemming motie NOVI

Aan de orde is de stemming over een aangehouden motie, ingediend bij het VAO NOVI,

te weten:

  • de motie-Van Gerven/Dik-Faber over de systeemverantwoordelijkheid van het Rijk voor fiets- en wandelnetwerken beter borgen (34682, nr. 59).

(Zie vergadering van 29 oktober 2020.)

De voorzitter:
De motie-Van Gerven/Dik-Faber (34682, nr. 59) is in die zin gewijzigd en nader gewijzigd dat zij thans luidt:

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat de recreatieve fiets- en wandelnetwerken belangrijke kwaliteitsdragers zijn voor fietser en wandelaar;

overwegende dat recreatieve fietsroutes en wandelnetwerken van grote economische waarde zijn voor stimulering van recreatie en toerisme;

overwegende dat recreatieve fietsroutes vaak samenvallen met utilitair gebruik en zo bijdragen aan duurzame mobiliteitsdoelstellingen;

overwegende dat de motie-Ronnes/Van Veldhoven/Smaling (33118, nr. 67) de borging van de instandhouding van fiets- en wandelnetwerken als rijkstaak benoemd heeft;

overwegende dat de aanleg, het beheer en het onderhoud van deze netwerken primair een bevoegdheid en verantwoordelijkheid betreft van decentrale overheden;

constaterende dat in de Nationale Omgevingsvisie de systeemverantwoordelijkheid voor deze netwerken nog niet belegd is bij het Rijk;

verzoekt het kabinet om de systeemverantwoordelijkheid van het Rijk voor de instandhouding en verbetering van fiets- en wandelnetwerken beter te borgen in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI), bijvoorbeeld door het formuleren van duidelijke, landelijke kwaliteitskaders en het actief met provincies en gemeenten samenwerken om knelpunten in de netwerken op te lossen,

en gaat over tot de orde van de dag.

Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 59 (34682).

Ik stel vast dat wij hier nu over kunnen stemmen.

In stemming komt de nader gewijzigde motie-Van Gerven/Dik-Faber (34682, nr. ??, was nr. 59).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, het CDA, de ChristenUnie, FvD en Van Haga voor deze nader gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

Stemming motie Begroting Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 2021

Aan de orde is de stemming over een aangehouden motie, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2021,

te weten:

  • de motie-Paternotte/Sienot over de opwekking en uitwisseling van duurzame energie met de buurlanden mogelijk maken (35570-VII, nr. 22).

(Zie vergadering van 15 oktober 2020.)

De voorzitter:
De motie-Paternotte/Sienot (35570-VII, nr. 22) is in die zin gewijzigd en nader gewijzigd dat zij thans luidt:

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat in de grensregio met Duitsland en België inwonersinitiatieven zijn die duurzame energie grensoverschrijdend zouden willen opwekken en uitwisselen;

constaterende dat bilaterale afspraken over de uitwisseling van stroom en subsidies voor kleinere lokale energieprojecten ontbreken;

overwegende dat daarmee het volledig potentieel van energieprojecten uit de grensstreek niet wordt benut;

constaterende dat onder andere de gemeenten Kerkrade, Losser en Emmen en de provincies Limburg, Drenthe en Overijssel de regering hebben verzocht hier hulp bij te bieden vanuit de nationale competenties;

van mening dat de kansen voor de grensregio’s omtrent de opwekking van duurzame energie volledig benut moeten worden;

verzoekt de regering in overleg te treden met de provincies in de grensregio en de provincies die hebben aangegeven experimenteerruimte te wensen voor grensoverschrijdende duurzame energieprojecten en te bezien of hier bilaterale afspraken met buurlanden over gemaakt kunnen worden,

en de Kamer hierover in het voorjaar van 2021 te rapporteren,

en gaat over tot de orde van de dag.

Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 22 (35570-VII).

Ik stel vast dat wij hier nu over kunnen stemmen.

In stemming komt de nader gewijzigde motie-Paternotte/Sienot (35570-VII, nr. ??, was nr. 22).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, de SGP, het CDA en de ChristenUnie voor deze nader gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

Stemming motie Politie

Aan de orde is de stemming over een aangehouden motie, ingediend bij het debat over Politie,

te weten:

  • de motie-Van Beukering-Huijbregts c.s. over geen algoritmes toepassen die etniciteit als risicofactor gebruiken (29628, nr. 977).

(Zie notaoverleg van 15 oktober 2020.)

In stemming komt de motie-Van Beukering-Huijbregts c.s. (29628, nr. 977).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66 en de ChristenUnie voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Stemming motie Algemene Financiële Beschouwingen

Aan de orde is de stemming over een aangehouden motie, ingediend bij de Algemene Financiële Beschouwingen,

te weten:

  • de motie-Van Otterloo over de bouw van geclusterde woningen voor senioren stimuleren (35570-IX, nr. 24).

(Zie vergadering van 1 oktober 2020.)

De voorzitter:
De motie-Van Otterloo (35570-IX, nr. 24) is in die zin gewijzigd dat zij thans luidt:

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat er sinds de sluiting van verzorgingshuizen een groeiende leemte aan passende groepsgewijze huisvesting voor ouderen bestaat;

overwegende dat sindsdien passende (kleinschalige) alternatieve vormen maar mondjesmaat zijn gerealiseerd;

overwegende dat door het op grote schaal aanbieden van deze voorzieningen de doorstroming op de verstopte woningmarkt weer op gang kan worden gebracht;

verzoekt de regering een miljoenenimpuls te geven voor het stimuleren van de bouw van geclusterde woningen voor senioren, waardoor deze projecten naar voren gehaald kunnen worden of het laatste zetje kunnen krijgen,

en gaat over tot de orde van de dag.

Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 24 (35570-IX).

Ik stel vast dat wij hier nu over kunnen stemmen.

In stemming komt de gewijzigde motie-Van Otterloo (35570-IX, nr. ??, was nr. 24).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK, D66, de VVD, het CDA, de ChristenUnie, de PVV, FvD en Van Haga voor deze gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de fractie van de SGP ertegen, zodat zij is aangenomen.

Stemming motie Economische Zaken en Klimaat 2021

Aan de orde is de stemming over een aangehouden motie, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (XIII) voor het jaar 2021,

te weten:

  • de motie-Moorlag over middelen uit het Just Transition Fund prioritair inzetten in Noord-Nederland (35570-XIII, nr. 45).

(Zie vergadering van 10 november 2020.)

In stemming komt de motie-Moorlag (35570-XIII, nr. 45).

De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdA, Krol, GroenLinks, de PvdD, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, DENK en de ChristenUnie voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Daarmee zijn we aan het einde gekomen van deze stemmingen. We gaan nog hoofdelijk stemmen.

De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.