Brief regering : Aansluiting minnelijke schuldhulpverlening en wettelijke schuldsanering

Nr. 572
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 16 november 2020

Ik informeer u, mede namens de Minister voor Rechtsbescherming, over maatregelen die
zorgen dat mensen met schulden beter en sneller hulp krijgen. We doen dat door bestaande
knelpunten in de uitvoering op te lossen. De meest in het oog springende maatregelen
zijn:

– een verplichte reactietermijn voor schuldeisers bij vrijwillige (minnelijke) schuldhulpverlening;

– eenvoudigere toegang tot de schuldsanering door de rechter (Wet schuldsanering natuurlijke
personen).

Het kabinet zoekt bij de aanpak van de schuldenproblematiek altijd naar een balans
tussen verschillende belangen. Mensen zijn verantwoordelijk voor het betalen van hun
rekeningen en het aflossen van eventuele schulden. Maar als iemand met geen mogelijkheid
betalingsachterstanden kan inlopen, is dat een probleem voor alle betrokkenen met
grote maatschappelijke en economische gevolgen.

We moeten zorgen dat de voorzieningen voor mensen met schulden goed toegankelijk zijn,
zodat de hulp terecht komt bij wie het nodig heeft. De aansluiting tussen de minnelijke
schuldhulpverlening en de wettelijke schuldsanering is daarvoor van groot belang.
Dat bleek uit het onderzoek: «Aansluiting gezocht! Verkenning aansluiting minnelijke
schuldhulpverlening en de wettelijke schuldsanering».1 Welke verbeteringen nu nodig zijn, staat helder beschreven in een drietal rapporten
van Bureau Bartels, de Raad voor de Rechtsbijstand (Bureau Wsnp) en de Nationale ombudsman.
Met de oplossingen die deze rapporten aandragen, gaan we nu aan de slag.

Schuldenaren en de hulpverleners die hen bijstaan, zijn afhankelijk van de medewerking
van de kleine en grote schuldeisers die nog geld tegoed hebben. Vaak komt het tot
een oplossing, maar als maar één schuldeiser niet reageert, vertraagt dat de hulpverlening
enorm. Een verplichte reactietermijn kan vertraging helpen voorkomen. Dat is belangrijk
voor de motivatie van een cliënt en om uitval bij schuldhulpverlening te voorkomen.
Maar het is ook belangrijk voor de overige schuldeisers, die wel tijdig hebben gereageerd.
Ik bereid daarom een wetsvoorstel voor waarmee schuldeisers een maximale reactietermijn
krijgen om informatie te geven over openstaande schulden en om aan te geven of zij
meewerken aan oplossing van de schulden. Dat geeft duidelijkheid aan burgers, hulpverleners
en schuldeisers. De wettelijke reactietermijn houdt geen meewerkplicht voor schuldeisers
in. Daarover beslist de rechter.

Als echt geen minnelijke oplossing voor de schulden in zicht is, kan de rechter uitkomst
bieden door toegang tot de Wet schuldsanering natuurlijk personen (Wsnp). Dat slaagt
alleen als de Wsnp goed toegankelijk is. De Minister voor Rechtsbescherming bereidt
daarom een wetsvoorstel voor dat mensen met schulden in bepaalde gevallen eenvoudiger
toegang geeft tot de Wsnp. Het voorstel zal de termijn van de «goede trouw-toets»
(ten aanzien van het ontstaan en onbetaald laten van zijn schulden) in de Wsnp verkorten
van vijf naar twee jaar. Ook wordt de afwijzingsgrond betreffende de tienjaartermijn
in de Wsnp facultatief. Die maatregel zorgt ervoor dat schuldenaren niet per definitie
worden afgewezen als zij binnen tien jaar opnieuw een toelatingsverzoek indienen.

In de bijlagen2 bij deze brief ga ik in detail op de maatregelen in aan de hand van de drie eerder
toegezegde rapporten. Ik licht in de bijlagen ook de uitvoering van een aantal moties
en toezeggingen toe.3

• Bijlage I: De medewerking van schuldeisers aan minnelijke schuldregelingen is in opdracht van
het Ministerie van SZW onderzocht door Bureau Bartels.

• Bijlage II: De Minister voor Rechtsbescherming heeft Bureau Wsnp van de Raad voor Rechtsbijstand
gevraagd een quick scan uit te voeren naar de toegankelijkheid van de Wsnp.

• Bijlage III: De Nationale ombudsman bracht een rapport uit: «Hindernisbaan zonder finish, Een
onderzoek naar knelpunten in de toegang tot de Wet schuldsanering natuurlijke personen».

Met de Brede schuldenaanpak en het regeerakkoord is veel in gang gezet om problematische
schulden op te lossen.4 De voorbereiding van de in de brief behandelde rapporten en de aangekondigde maatregelen
begon dan ook voor de coronacrisis, maar de coronacrisis vraagt juist nu om forse
extra inzet. Ik informeerde u al over de noodzakelijke intensivering van de armoede-
en schuldenaanpak.5 Samen met de maatregelen in deze brief willen we de toename van schulden en armoede
als gevolg van de coronacrisis het hoofd bieden.

De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
B. van 't Wout