Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Houwelingen over boetes aan zorgverzekeraars

Antwoord van Minister Hermans (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 6 mei
2026).

Vraag 1

Kan de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) een boete uitdelen aan zorgverzekeraars die
niet aan hun zorgplicht voldoen? Zo nee, waarom niet en bent u bereid de NZa deze
bevoegdheid te geven?

Antwoord 1

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) kan geen bestuurlijke boete opleggen voor het
niet naleven van de zorgplicht. Dit hangt samen met het feit dat de zorgplicht een
open norm is, waardoor niet vooraf voldoende concreet is vastgelegd wanneer sprake
is van een overtreding die met een boete kan worden bestraft.

Zoals toegelicht in de brief van 12 februari 2025 aan de Kamer over de motie van de
Kamerleden Tielen, Jansen en Claassen inzake het handhaven van de zorgplicht1, acht ook het kabinet het huidige handhavingsinstrumentarium van de NZa wel toereikend.

De NZa beschikt over effectieve herstelgerichte instrumenten, zoals het geven van
een aanwijzing en indien nodig het opleggen van een last onder dwangsom. Deze instrumenten
zijn erop gericht om naleving van de zorgplicht daadwerkelijk af te dwingen en de
zorg voor verzekerden te borgen. Gelet hierop ziet het kabinet geen aanleiding om
de NZa de bevoegdheid te geven om een bestuurlijke boete op te leggen voor het niet
naleven van de zorgplicht.

Vraag 2

Kan de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) bestuurders van zorginstellingen die
zwaar gefaald hebben – zoals de zorgbestuurders van de William Schrikker Stichting
die verantwoordelijk waren voor het Vlaardings pleegmeisje – uit hun functie (laten)
zetten (ontslaan)? Zo nee, waarom niet en bent u bereid de IGJ deze bevoegdheid te
geven?

Antwoord 2

De IGJ kan door middel van een aanwijzing, indien nodig gevolgd door een last onder
dwangsom, in uitzonderlijke gevallen afdwingen dat het bestuur van een zorginstelling
(deels) wordt vervangen. Daarnaast kan de IGJ in bij wet bepaalde gevallen een last
onder bestuursdwang inzetten, bijvoorbeeld indien niet tijdig wordt voldaan aan een
aanwijzing of bevel. Het (deels) vervangen van het bestuur is een ingrijpende maatregel.
De IGJ zal hier alleen op aansturen als zij onvoldoende vertrouwen heeft in het bestuur
om risico’s voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg weg te nemen, en zij geen
mogelijkheden ziet om tot herstel te komen met dit bestuur. Het is vervolgens aan
de interne toezichthouder van de instelling, de raad van toezicht, om de bestuurders
te schorsen of te ontslaan en zo nodig tijdelijk bestuur aan te stellen.

Het kabinet voorziet geen invoering van een directe ontslagbevoegdheid voor de IGJ.
Een dergelijke bevoegdheid zou een fundamentele wijziging betekenen van het stelsel,
waarin publiek toezicht en interne governance van zorginstellingen van elkaar zijn
gescheiden.