Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Piri over het Smash-systeem van Smart Shooter

Antwoord van Staatssecretaris Tuinman (Defensie), mede namens de Minister van Defensie
(ontvangen 9 februari 2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het NRC-artikel «Defensie meldt aanschaf Israëlische wapens tegen
drones niet»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat de Smash 3000 (of andere versies daarvan) onderdeel zijn van de Extended AAAD Toolbox? Zo ja, waarom is dit nooit als zodanig richting de Kamer geëxpliceerd?

Antwoord 2

Op 19 december 2024 is uw Kamer geïnformeerd over de start en behoeftestelling voor
het project «Verwerving extended All Arms Air Defence (eAAAD) Toolbox» (Kamerstuk
27 830, nr. 456). Op dat moment was nog geen definitieve keuze gemaakt voor het uiteindelijke product
en de leverancier. In deze A-brief is een functionele beschrijving van de capaciteit
opgenomen die Defensie wilde verwerven. Door deze behoeftestelling functioneel te
formuleren, gericht op het gewenste effect en niet op het gewenste product, bleven
zoveel mogelijk opties voor de vervulling van de behoefte open. Defensie heeft tijdens
het verwervingsproces begin 2025 een keuze gemaakt voor het uiteindelijke product.
Dit product was uiteindelijk het enige product wat voldeed aan de door Nederland gestelde
eisen.

Defensie heeft op 25 november 2025 uw Kamer geïnformeerd met de Kamerbrief «Update
investeringen in additionele C-UAS capaciteit» (Kamerstuk 27 830, nr. 474). Hierin is aangegeven dat Defensie de krijgsmachtbrede eAAAD toolbox versterkt en
uitbreidt. Sinds de start van de Russische agressieoorlog tegen Oekraïne en de drone-incidenten
in de rest van Europa wordt specifieke militaire informatie steeds gevoeliger om openbaar
te delen. Om operationele en veiligheidsredenen verstrekt Defensie daarom in principe
geen openbare informatie meer over specifieke tijdslijnen, operationele effecten,
aantallen en kosten. Defensie is transparant waar het kan en vertrouwelijk waar dat
moet. Daarom is uw Kamer aanvullend geïnformeerd met de vertrouwelijke bijlage over
de aanvullende investeringen in C-UAS capaciteit. In deze bijlage staan de verschillende
investeringen in C-UAS capaciteit toegelicht, waaronder de ophoging van het gemandateerde
project «Verwerving extended All Arms Air Defence (eAAAD) Toolbox». Deze Toolbox bestaat
uit verschillende elementen waaronder, naast het Smash-systeem, ook Manpads2.

Vraag 3

Klopt het dat het Smash-systeem al sinds 2020 op enige manier wordt gebruikt door
Defensie? Zo ja, waarom wordt de Kamer dan pas op 19 december 2024 indirect geïnformeerd
over de aanschaf via de Kamerbrief over de eAAAD Toolbox?

Antwoord 3

Het Smash-systeem was aangeschaft als Counter-Unmanned Aerial System (C-UAS) middel om onder andere te beproeven (concept development and experimentation) op welke wijze de specifieke dreiging van kleine UAS effectief is te beantwoorden,
en welke manier van militair optreden met een dergelijk systeem het meest effectief
is. Deze aanschaf betrof een gering aantal systemen en bleef ruim onder de financiële
bandbreedtes van het Defensie Materieel Proces (DMP) met een bedrag onder de € 2 miljoen,
zodat conform de afspraken over de informatie over het DMP uw Kamer hierover niet
is geïnformeerd.

Vraag 4

Is het bedrag dat met de verwerving van het Smash-systeem is gemoeid lager dan de
ondergrens van projecten waarover de Tweede Kamer apart wordt geïnformeerd, te weten
50 miljoen euro? (Kamerstuk 27 830, nr. 463)

Antwoord 4

Uw Kamer is geïnformeerd met de vertrouwelijke bijlage over de aanvullende investeringen
in C-UAS capaciteit. In deze bijlage staan de verschillende investeringen in C-UAS
capaciteit toegelicht, waaronder de ophoging van het gemandateerde project «Verwerving
extended All Arms Air Defence (eAAAD) Toolbox».

Vraag 5

Stijgt de bandbreedte van het budget voor de verwerving van de eAAAD Toolbox door
de additionele investeringen boven de mandateringsgrens van 250 miljoen euro uit?
(Kamerstuk 27 830, nr. 463)

Antwoord 5

Uw Kamer is, zoals gezegd, geïnformeerd met de vertrouwelijke bijlage over de aanvullende
investeringen in C-UAS capaciteit. Met de additionele investeringen in C-UAS capaciteit,
stijgt de bandbreedte van het budget voor de verwerving van het gehele project «Verwerving
eAAAD Toolbox» boven de mandateringsgrens van € 250 miljoen. In het Defensie Projectenoverzicht
(DPO) van mei 2026 zal Defensie zoals gebruikelijk rapporteren over de voortgang van
individuele projecten zoals het project «Verwerving eAAAD Toolbox».

Vraag 6 en 7

Deelt u de mening dat een beroep op commerciële vertrouwelijkheid of operationele
veiligheid door het ministerie niet geloofwaardig is, aangezien zowel de CEO van Smart
Shooter als krijgsmachtonderdelen zelf al uitvoerig publiekelijk gecommuniceerd hebben
over de ingebruikname van het Smash-systeem door Defensie?

Is het gebruikelijk om bij communicatie richting de Kamer over wapenaankopen niet
het land van herkomst te noemen, zoals in dit geval? Zo ja, kunt u voorbeelden geven
waar dit ook niet is gebeurd?

Antwoord 6 en 7

Ik deel deze mening niet. Om tegemoet te komen aan de informatiebehoefte van uw Kamer
en in afstemming met aanpassingen in het defensiebeleid, heeft Defensie over de jaren
steeds meer en gedetailleerde informatie openbaar verstrekt. In het huidige tijdsgewricht
is het echter nodig om kritisch te kijken naar de vertrouwelijkheid van deze informatie.
Defensie geeft in principe geen openbare informatie meer over specifieke tijdslijnen
(leveringen), operationele effecten, aantallen en kosten (projectbudgetten). Aanvullend
geldt dat enkel openbaar wordt gecommuniceerd over de beoogde leverancier en daarmee
het land van herkomst als het bedrijf daarmee instemt. Zo zijn bijvoorbeeld niet de
landen van herkomst bekend gemaakt in de DMP-brieven bij de projecten «Precision Guided
Rockets» (Kamerstuk 27 830, nr. 436), «Future Littoral All-Terrain Mobility Patrouillevoertuigen (FLATM PV)» (Kamerstuk
27 830, nr. 314) en «Network Enabled Capabilities Helikopters» (Kamerstuk 27 830, nr. 457), en «Ground based Area Accesss Denial (GAAD)» (Kamerstuk 33 763, nr. 144).

Vraag 8

Deelt u de opvatting dat de verwerving van Israëlische wapensystemen politiek gevoelig
ligt en de Kamer hierover dus apart geïnformeerd had moeten worden ongeacht de omvang
van het budget?

Antwoord 8

Het kabinet erkent deze politieke gevoeligheid en heeft aandacht voor de verwerving
van defensiematerieel bij Israëlische bedrijven (zie tevens de beantwoording vraag
20). Zoals hierboven gemeld, was bij de informatievoorziening aan uw Kamer over de
behoeftestelling voor het project (Kamerstuk 27 830, nr. 456) nog geen definitieve keuze gemaakt voor het uiteindelijke product en de leverancier.

Vraag 9

Deelt u de mening dat de Kamerbrief van 25 november jl. over aanvullende investeringen
in C-UAS, en dus ook de eAAAD Toolbox, onderdeel was van de beraadslaging over de
incidentele suppletoire begroting inzake bestrijding van drones, aangezien de ISB
in die desbetreffende brief benoemd werd, de uitbreiding van de eAAAD Toolbox blijkens
de Kamerbrief van 19 december 2024 gerelateerd is aan het project Initiële Counter-Unmanned
Aircraft Systems capaciteit, Kamerleden ernaar vroegen en de Staatssecretaris zelf
de aanschaf van extra Smash-systemen in het debat heeft aangekondigd? Zo ja, waarom
heeft u dit niet in acht genomen toen u toezegde dat de beoogde leveranciers niet
uit Israël afkomstig zijn? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 9

Ik deel deze mening niet. Zoals aangegeven in de Incidentele Suppletoire Begroting
(ISB) van het Defensiematerieelbegrotingsfonds (K) voor het jaar 2025 (Kamerstuk 36 858, nr. 7) van 19 november 2025, betreft de ISB een aantal financiële herschikkingen tussen
de artikelen van het DMF om over te kunnen gaan tot de directe aanschaf van IRIS-radars
en gerelateerde voertuigen en verbindingen en het kanonsysteem Skyranger als Combat
C-UAS capaciteit. De uitbreiding van de «eAAAD Toolbox» was hier geen onderdeel van.

Tijdens het Wetgevingsoverleg (WGO) met uw Kamer van 26 november 2025 heb ik het project
eAAAD Toolbox alleen genoemd als voorbeeld van de versterking van de vierkante meter
van de militair.3 Ik heb tevens aangegeven dat dit een project in uitvoering is waarvoor de contracten
al waren getekend. Ik heb tijdens het WGO de aanschaf van extra Smash-systemen niet
genoemd of aangekondigd. Ik heb tijdens het WGO over de ISB gezegd dat de betrokken
radars, gerelateerde voertuigen, verbindingen en kanonsystemen niet uit Israël komen.

Vraag 10

Waarom heeft u bij uw aankondiging dat er extra Smash-systemen afgeroepen worden tijdens
het wetgevingsoverleg niet aangegeven dat het om een Israëlische leverancier ging
terwijl het al langer bekend is dat sommige fracties daar kritisch op zijn en in het
debat ook ter sprake kwam dat geen wapens uit Israël een harde voorwaarde was voor
de steun van de fractie van GroenLinks-PvdA?

Antwoord 10

Ik heb tijdens het WGO de aanschaf van extra Smash-systemen niet genoemd of aangekondigd.
De ISB betrof alleen de directe aanschaf van IRIS-radars en gerelateerde voertuigen
en verbindingen en het kanonsysteem Skyranger als Combat C-UAS capaciteit.

Vraag 11 t/m 15

Is bij Defensie bekend of, en in welke hoedanigheid, Smash of andere producten van
Smart Shooter worden gebruikt door het Israëlische leger, in het bijzonder tijdens
inzet in Gaza en de Westelijke Jordaanoever?

Klopt het dat Smart Shooter Smash ook aanbiedt voor inzet tegen personen? Zo ja, is
er bij Defensie enige informatie bekend over het gebruik van Smash of andere producten
van Smart Shooter tegen personen in Gaza of de Westelijke Jordaanoever?

Is er bij Defensie enige informatie bekend over de mogelijke betrokkenheid van Smash
of andere producten van Smart Shooter bij ernstige mensenrechtenschendingen in Gaza
en de Westelijke Jordaanoever?

Kan Defensie uitsluiten dat Smash of andere producten van Smart Shooter mogelijk gebruikt
zijn bij ernstige mensenrechtenschendingen in Gaza en de Westelijke Jordaanoever?

Hoe heeft u het gebruik van Smash of andere producten van Smart Shooter tijdens de
Gaza-oorlog meegenomen in uw afweging om tot aanschaf van het Smash-systeem over te
gaan?

Antwoord 11 t/m 15

Defensie heeft geen onderzoek gedaan naar de eventuele inzet van Smash-systemen of
andere producten van Smart Shooter door andere landen. Defensie heeft geen zicht op
de precieze wijze waarop de aanwezige kennis binnen de Israëlische defensie-industrie
tot stand komt, zoals dat geldt voor de defensie-industrie in ieder land.

Vraag 16

Hanteert Defensie inderdaad het uitgangspunt dat dit wapen alleen tegen drones ingezet
kan worden en niet tegen mensen? Zo ja, waarop is dit uitgangspunt gebaseerd? Zo nee,
waarom niet?

Antwoord 16

Alle nieuwe wapens en munitie voor de krijgsmacht worden getoetst aan de verplichtingen
van Nederland onder het internationaal recht, waaronder het humanitair oorlogsrecht.
Het toenmalige Smart Shooter systeem is in 2021 getoetst en het (bindend) advies van
de Adviescommissie Internationaal Recht en Conventioneel Wapengebruik is online te
raadplegen op https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-defensie/organi… (advies 18). In het advies staan de redenen voor begrenzing van het gebruik. Het
systeem betreft een richtmiddel en geen zelfstandig wapen. Nieuwe versies van het
systeem zullen opnieuw worden beoordeeld wat betreft voorwaarden voor het gebruik
ervan door de Nederlandse krijgsmacht.

Vraag 17

Welke plannen zijn er voor verdere investeringen in het Smash-systeem?

Antwoord 17

Defensie heeft momenteel geen concrete plannen voor verdere investeringen in het Smash-systeem.
Het is echter niet uit te sluiten dat bij verdere uitbreiding van de krijgsmacht een
aanvullende behoefte ontstaat aan dergelijke capaciteit.

Vraag 18

Op welke wijze heeft de proef van de Landmacht met de Smash 2000 bijgedragen aan de
verdere (door)ontwikkeling van het Smash-systeem door Smart Shooter?

Antwoord 18

Defensie heeft de proef met de Smash 2000 uitgevoerd om te experimenteren op welke
wijze de specifieke dreiging van kleine UAS effectief te beantwoorden is en welke
manier van militair optreden met een dergelijk systeem het meest effectief is. Tevens
is op basis van deze proef een verdere behoeftestelling met aantallen en benodigde
functionaliteiten opgesteld.

Er zijn rapporten opgesteld om de werking van het systeem tegen Class I drones in
kaart te brengen en de effectiviteit van het optreden te verbeteren. Deze rapporten
zijn gebruikt om de exacte behoefte vorm te geven, de krijgsmacht breder kennis te
laten maken met het systeem, alternatieven te onderzoeken en ervaringen met partnerlanden
uit te wisselen bij het gezamenlijk tegengaan van de UAS-dreigingen. Er zijn geen
resultaten en/of rapporten gedeeld met Israëlische counterparts of leveranciers.

Vraag 19

Op welke wijze draagt het gebruik van de Smash 3000 door de krijgsmacht bij aan de
verdere (door)ontwikkeling van het Smash-systeem door Smart Shooter?

Antwoord 19

De aanschaf van de Smash 3000 draagt bij aan de versterking van Defensie om sneller
de operationele eenheden aan de oostflank en de krijgsmacht voor de eerste hoofdtaak
gereed te stellen. Daarnaast draagt het bij aan de beveiliging van het eigen grondgebied
en kritieke locaties tegen deze actuele dreiging. Defensie deelt geen informatie waarmee
Smartshooter het proces of product kan verbeteren. Het belangrijkste deel van het
onderhoud zal intern Defensie worden uitgevoerd. Alleen zaken die Defensie niet kan
uitvoeren zullen door de tussenleverancier en/of Smartshooter worden georganiseerd.
Defensie heeft maatregelen getroffen om te voorkomen dat het systeem data kan verzamelen
die later kunnen worden uitgelezen.

Vraag 20

Bent u bereid een plan op te stellen om afhankelijkheden van de Israëlische wapenindustrie
af te bouwen? Zo ja, wanneer kan de Kamer dit tegemoet zien? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 20

Defensie werkt met de «Defensie Strategie voor Industrie en Innovatie 2025–2029 (D-SII)»
aan een toekomstbestendige krijgsmacht en aan het vergroten van de strategische autonomie
van Nederland en Europa op het gebied van veiligheid en defensie (Kamerstuk 31 125, nr. 134). Dit gebeurt onder meer door industrieversterkend aanschafbeleid in Nederland en
Europa en het verminderen van strategische afhankelijkheden van niet-Europese leveranciers.

Met het huidige voorkeursbeleid van Defensie ten aanzien van leveranciers uit Nederland
of Europa, is de inzet om de afhankelijkheid van niet-Europese leveranciers, waaronder
die uit Israël, zoveel mogelijk te beperken. Tegelijkertijd heeft Defensie vanwege
de toegenomen internationale dreiging en de veroudering van het bestaand materieel
op zeer korte termijn behoefte aan nieuw materieel om de taken van de krijgsmacht
te kunnen blijven uitvoeren. Indien leveranciers uit Nederland of Europa onvoldoende
kunnen voorzien in de defensiebehoefte, kijkt Defensie naar andere potentiële aanbieders.
Daarbij komen ook Israëlisch geregistreerde bedrijven in beeld. Eventuele aankopen
van nieuw materieel uit Israël wordt per geval zorgvuldig gewogen, waarbij Defensie
onderzoekt of het materieel essentieel is voor de gereedstelling van de krijgsmacht,
of er geschikte alternatieven zijn en of deze alternatieven tijdig leverbaar zijn.
Hiermee geeft Defensie invulling aan de motie van het lid Teunissen (Kamerstuk 22 054, nr. 478) om de afhankelijkheid van de Israëlische wapenindustrie af te bouwen.

Vraag 21

Welke alternatieven zijn er, of worden ontwikkeld, voor het Smash-systeem, onder andere
in Europa? Waarom is niet voor een alternatief gekozen?

Antwoord 21

Er is op dit moment nog geen volwaardig alternatief op korte termijn leverbaar. Defensie
beschouwt bij iedere behoeftestelling de herkomst van het materieel en, in lijn met
de D-SII, de mogelijkheden voor Nederlandse en Europese alternatieven.

Vraag 22

Kunt u deze vragen één voor één en afzonderlijk van elkaar beantwoorden?

Antwoord 22

Vanwege de samenhang zijn de vragen 6 en 7 en de vragen 11 tot en met 15 gezamenlijk
beantwoord.