Home
Kamerstukken
Kamervragen

Memorie van toelichting : Memorie van toelichting

36 915 V Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)

Nr. 2
MEMORIE VAN TOELICHTING

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikelen 1 tot en met 3

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van
artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve
ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2026 wijzigingen
aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken.

De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze
memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).

De Minister van Buitenlandse Zaken,
T.B.W. Berendsen

B. BEGROTINGSTOELICHTING

1 Leeswijzer

De voorliggende suppletoire begroting bevat de voorgestelde wĳzigingen ten opzichte
van de vastgestelde begroting 2026 van hoofdstuk V van de begroting van het Rĳk.

In de toelichting worden de wĳzigingen welke zĳn opgetreden in de omvang van de HGIS,
alsook de belangrĳkste mutaties op de begroting van Buitenlandse Zaken toegelicht.
Ten slotte volgt per artikel de nieuwe stand en een toelichting op de opmerkelĳke
verschillen.

Conform de regeling Rĳksbegrotingsvoorschriften en de Comptabiliteitswet dienen de
opmerkelĳke verschillen tussen de oorspronkelĳke en huidige raming te worden toegelicht.
Ook is omschreven welke ondergrens gehanteerd moet worden, waarboven een uitgavenmutatie
moet worden toegelicht. Zie hiervoor onderstaande tabel. Hierbĳ wordt onderscheid
gemaakt tussen beleidsmatige en technische mutaties. Op verplichtingenniveau worden
mutaties groter dan 10% ten opzichte van de vorige stand, op artikelniveau toegelicht.

Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV

Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen

Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)

Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)

< 50

=> 50 en < 200

=> 200 < 1.000

=> 1.000

2 Wijziging in de omvang van de HGIS

In deze paragraaf wordt geschetst welke wĳzigingen zĳn opgetreden in de omvang van
de HGIS sinds de HGIS-nota 2025. Zoals uit de hiernavolgende tabel blĳkt, neemt de
totale omvang van de HGIS voor 2026 af met EUR 332 miljoen (uitgaven minus ontvangsten).

In EUR miljoen

HGIS-nota 2026

1e suppletoire begroting 2026

Mutatie

HGIS-uitgaven 2026

8.247

7.548

-699

HGIS-ontvangsten 2026

751

384

-367

Omvang HGIS 2026 (uitgaven – ontvangsten)

7.496

7.164

-332

De per saldo afname van het budget kent een aantal oorzaken, die in de navolgende
tabellen per categorie worden toegelicht. Een meer uitgebreide toelichting is daarnaast
zowel in de verticale toelichting van de Voorjaarsnota 2026 als de departementale
begrotingen weergegeven.

Uitgaven in EUR miljoen

2026

Stand HGIS-nota 2026

8.247

Kasschuif ODA asiel

– 545

BNI-koppeling ODA-budget (volume)

– 119

BNI-koppeling ODA-budget (prijs)

Netto eindejaarsmarge HGIS

Non-ODA afboeken prijsoploop t.b.v. nieuwe indexatiesystematiek

– 23

Bijdrage HGIS beveiliging hoogrisicoposten

– 25

Overig

– 49

Stand 1e suppletoire begroting 2026

7.548

Het uitgavenkader van de HGIS neemt per saldo af met EUR 699 miljoen ten opzichte
van de stand die in de HGIS nota 2026 is gepresenteerd. Dit kent de volgende oorzaken:

– Zoals toegelicht in de 1e suppletoire begroting 2026 van BHO vindt er een kasschuif plaats op het ODA-budget.
Hierdoor daalt het ODA-budget met EUR 545 miljoen in 2026. Daar staat tegenover dat
het ODA-budget in latere jaren stijgt.

– Het kabinet actualiseert het ODA-budget op basis van de bni-ontwikkelingen. De volumecomponent
leidt tot een daling van het ODA-budget met EUR 119 miljoen.

– Het kabinet actualiseert het ODA-budget op basis van de bni-ontwikkelingen. De prijscomponent
leidt tot een stijging van het ODA-budget met EUR 39 miljoen.

– De netto eindejaarsmarge van de HGIS bedraagt EUR 23 miljoen. Dit is het saldo van
de overschrijding op ODA en de onderschrijding op non-ODA in 2025. De eindejaarsmarge
wordt toegevoegd aan de HGIS, waardoor de omvang in 2026 stijgt.

– Per 2026 wordt het non-ODA budget binnen de HGIS geïndexeerd op basis van de Rijksbrede
systematiek op basis van loon- en prijsontwikkelingen (LPO). Met de hier vermelde
mutatie wordt het non-ODA budget in huidige prijzen gezet, waarna vervolgens jaarlijks
indexatie ontvangen kan worden op basis van de LPO-systematiek. Hierdoor daalt in
eerste instantie de omvang van de HGIS in 2026 met EUR 23 miljoen.

– De HGIS levert een bijdrage aan de beveiliging van hoogrisicoposten in het buitenland.
De bijdrage bedraagt EUR 25 miljoen in 2026. Dit budget wordt overgeheveld naar de
Defensiebegroting. Omdat deze begroting geen onderdeel uitmaakt van de HGIS, daalt
de omvang van de HGIS door deze overboeking.

– Onder overig vallen diverse andere mutaties met een effect op de omvang van de HGIS.
Het per saldo effect is EUR 49 miljoen.

Ontvangsten in EUR miljoen

2026

Stand HGIS-nota 2026

751

Actualiseren raming verkoopopbrengsten BZ

– 241

Ontvlechting Defensiebudget uit HGIS

– 131

Overig

Stand 1e suppletoire begroting 2026

384

De ontvangsten van HGIS dalen per saldo met EUR 367 miljoen ten opzichte van de stand
die in de HGIS-nota 2026 is gepresenteerd. Dat komt onder andere door het actualiseren
van de raming van verkoopopbrengsten op de begroting van Buitenlandse Zaken. Hierdoor
dalen de ontvangsten in 2026 met EUR 241 miljoen. Daarnaast dalen de geraamde ontvangsten
door de ontvlechting van de Defensiebegroting uit de HGIS met EUR 131 miljoen.

3 Beleid

3.1 Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties

Tabel 2 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2026 (Eerste suppletoire begroting)
(bedragen x € 1.000)

Artikelnummer

Uitgaven 2026

Uitgaven 2027

Uitgaven 2028

Uitgaven 2029

Uitgaven 2030

Uitgaven 2031

Vastgestelde begroting 2026

16.647.656

16.588.786

18.292.316

18.799.814

19.326.955

Mutaties Coalitieakkoord

1) Maatregel 61: Efficiencytaakstelling

div.

– 5

– 11

– 1.262

– 2.478

2) Maatregel 62: Vernieuwing Rijksdienst: slagvaardige overheid

div.

– 4.521

– 11.312

3) Maatregel 63: Subsidietaakstelling

div.

– 915

Belangrijkste suppletoire mutaties

4) Makandra

2,4

2.000

5) Afdrachten aan de Europese Unie

3.1

– 113.832

360.580

276.696

455.316

569.276

683.566

6) Europese Vredesfaciliteit

3.5

197.781

7) Invoerrechten aan de Europese Unie

3.6

500.465

1.016.475

1.013.346

879.839

901.024

1.143.024

8) HGIS omzetten naar huidig prijspeil

6.1

– 23.464

– 54.465

– 89.214

– 118.751

– 151.279

– 181.718

9) Apparaat; loon- en prijsbijstelling (LPB)

7.1

35.721

9.030

10) Apparaat; materieel (huisvesting) middelenafspraak

7.1.14

– 25 .400

– 35.000

– 30.000

11) Voorzitterschap Raad van Europa

div.

1.185

7.704

620

12) Overige mutaties

div.

57.469

4.488

33.018

17.295

19.985

18.823

13) Extrapolatie

19.652.960

Stand 1e suppletoire begroting 2025

17.279.581

17.898.678

19.492.856

19.993.815

20.618.256

21.271.950

Toelichting

1) Maatregel 61: Efficiencytaakstelling + 2) Maatregel 62: Vernieuwing Rijksdienst:
slagvaardige overheid

Deze rijksbrede taakstellingen uit het Coalitieakkoord zijn naar rato verdeeld over
de apparaatsuitgaven van departementen, inclusief uitvoeringsorganisaties. Voor het
apparaat van BZ zijn het postennet, de toerekenbare NAVO-uitgaven en de consulaire
ontvangsten uitgezonderd.

3) Maatregel 63: Subsidietaakstelling

Als gevolg van de subsidietaakstelling uit het Coalitieakkoord zijn de subsidiebudgetten
verlaagd naar rato van het subsidiebudget in de begroting 2026. Dit leidt tot een
bezuiniging van ongeveer 1,5% op de subsidiebudgetten.

4) Makandra

In verband met het staatsbezoek van Zijne Majesteit de Koning aan Suriname op 1 december
is voor de periode 2026–2030 cumulatief EUR 10 miljoen ten behoeve van een tweede
Makandra programma vrijgemaakt, waarvan EUR 5,0 miljoen uit zowel de BZ- als de BHO-begroting.

5) Afdrachten aan de Europese Unie

Bij de eerste suppletoire begroting is de raming van de Nederlandse afdrachten aan
de EU in 2026 naar beneden bijgesteld. De raming van de Nederlandse afdrachten aan
de EU is normaliter gebaseerd op het maximale meerjarig financieel kader (MFK)-betalingenplafond
en de maximale inzet van de speciale instrumenten bij het MFK. Het betalingenniveau
ligt in het akkoord voor de Europese jaarbegroting 2026 fors onder het betalingenplafond.
Om een realistisch beeld te schetsen van de te verwachten Nederlandse EU-afdrachten
wordt de raming voor 2026 gebaseerd op het betalingenniveau met een marge van 7 miljard
euro. De bijstelling wordt iets gedempt door de verwerking van de nacalculatie. Op
4 maart jl. is de Kamer geïnformeerd over de nacalculatie.

De Europese Commissie heeft vastgesteld dat niet alle betalingskredieten voor de Oekraïne-faciliteit
in 2025 zijn benut. De onderuitputting wordt doorgeschoven naar 2027.

Tenslotte heeft er een update van de rentestanden plaatsgevonden voor de terugbetaling
NGEU ten behoeve van de raming van het volgende MFK (vanaf 2028). Deze update is conform
reguliere systematiek.

6) Europees Vredesfaciliteit

Het uitgavenbudget van de Europese Vredesfaciliteit wordt met EUR 198 miljoen verhoogd.
Zoals vermeld in de Decemberbrief 2025 betreft dit middelen voor Oekraïne die in 2025
niet konden worden uitgegeven door een politieke blokkade van Hongarije.

7) Invoerrechten aan de Europese Unie

Als gevolg van een bĳstelling van de raming van de invoerrechten op basis van de cĳfers
uit het Centraal Economisch Plan 2026 (CEP-cĳfers) wordt de raming van de EU-invoerrechten
met EUR 500 miljoen naar boven bĳgesteld voor 2026. Deze bijstelling heeft ook een
meerjarig effect dat verwerkt wordt in de begroting.

8) HGIS omzetten naar huidig prijspeil

Per 2026 wordt het non-ODA budget binnen de HGIS geïndexeerd op basis van de Rijksbrede
systematiek op basis van loon- en prijsontwikkelingen (LPO). Hiertoe dient de prijsoploop
in het budget, die ontstaan is als gevolg van de koppeling tussen het non-ODA budget
en het prijsBBP, uit de begroting te worden geboekt. Op deze manier wordt dubbele
indexatie voorkomen. Met deze mutatie wordt het non-ODA budget in huidige prijzen
gezet, waarna indexatie ontvangen kan worden op basis van de LPO-systematiek.

9) Apparaat; Loon- en Prijsbijstelling (LPB)

Vanuit de HGIS is in 2.026 EUR 35,7 miljoen en in 2.027 EUR 9,0 toegekend aan artikel
7 Apparaat voor de loon en-prijs bijstelling van de personele en materiële uitgaven.

10) Apparaat; materieel (huisvesting) middelenafspraak

Door een actualisatie van de raming van de verkoopopbrengsten worden de ontvangsten
in 2026 verlaagd. Daar staat tegenover dat er in latere jaren (2027–2030) meer verkoopopbrengsten
worden verwacht. Conform de middelenafspraak worden daarmee ook de uitgaven bijgesteld
en in een realistisch ritme geplaatst.

11) Nederlandse voorzitterschap van de Raad van Europa

Er wordt in 2026, 2027 en 2028 budget gereserveerd voor de organisatie van het Nederlandse
voorzitterschap van het comité van Ministers van de Raad van Europa in 2027. Deze
middelen zijn tevens bestemd voor het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en het Ministerie van Justitie en Veiligheid.

12) Overige mutaties

Dit betreft de som van overige kleine mutaties.

13) Extrapolatie

Conform reguliere systematiek is het jaar 2031 aan de begrotingshorizon toegevoegd.

Tabel 3 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2026 (Eerste suppletoire begroting)
(bedragen x € 1.000)

Artikelnummer

Ontvangsten 2026

Ontvangsten 2027

Ontvangsten 2028

Ontvangsten 2029

Ontvangsten 2030

Ontvangsten 2031

Vastgestelde begroting 2025

4.731.716

1.403.410

1.448.000

1.503.833

1.540.637

Belangrijkste suppletoire mutaties

1) Diverse ontvangsten EU

3.10

125.116

254.119

253.337

219.960

225.256

285.756

2) Consulaire dienstverlening aan vreemdelingen

4.2

4.400

3) Diverse ontvangsten apparaat

7.10

– 241.000

18.600

19.000

4) Extrapolatie

1.539.937

Stand 1e suppletoire begroting 2025

4.620.232

1.676.129

1.720.337

1.742.793

1.784.893

1.825.693

Toelichting

1) Diverse ontvangsten EU

Dit is een aanpassing van de perceptiekostenvergoeding op basis van de CEP-ramingen
van 2026. Deze mutatie hangt samen met de actualisatie en nabetaling van de invoerrechten.
Vanwege de hoger dan verwachte invoerrechten, nemen ook de ontvangsten van de perceptiekostenvergoeding
toe.

2) Consulaire dienstverlening aan vreemdelingen

Meer-ontvangsten als gevolg van subsidie uit het Europese Fonds voor Geïntegreerd
Grensbeheer (Border Management and Visa Policy Instrument (BMVI)) van EUR 4,4 miljoen
in 2026. Ontvangen subsidies worden ingezet om een deel van de kosten voor de optimalisering
van visumsystemen te dekken.

3) Diverse ontvangsten apparaat

Door een actualisatie van de raming van de verkoopopbrengsten worden de ontvangsten
in 2026 verlaagd. Daar staat tegenover dat er in latere jaren (2027–2030) meer verkoopopbrengsten
worden verwacht. Conform de middelenafspraak worden de ontvangsten bijgesteld en in
een realistisch ritme geplaatst.

4) Extrapolatie

Conform reguliere systematiek is het jaar 2031 aan de begrotingshorizon toegevoegd.

4 Beleidsartikelen

4.1 Artikel 1: Versterkte internationale rechtsorde

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 4 Budgettaire gevolgen van beleid art. 1 Versterkte internationale rechtsorde
(bedragen x € 1.000)

Ontwerpbegroting t (1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)

Mutatie 2027

Mutatie 2028

Mutatie 2029

Mutatie 2030

Mutatie 2031

Art.

Verplichtingen

103.583

11.077

114.660

– 10.754

20.052

– 22.767

– 11.671

90.219

Uitgaven

127.627

660

128.287

– 179

115.235

1.1

Goed functionerende internationale instellingen met een breed draagvlak

59.613

– 12

58.882

Subsidies (regelingen)

1.550

– 12

819

Internationaal recht

1.550

– 12

819

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

58.063

Verenigde Naties

40.150

OESO

9.673

Internationaal Strafhof

5.240

Internationaal recht

3.000

1.2

Bescherming en bevordering van mensenrechten

51.463

– 149

46.146

Subsidies (regelingen)

17.937

744

18.681

4.433

5.048

5.142

5.423

15.432

Mensenrechtenfonds

17.937

744

18.681

4.433

5.048

5.142

5.423

15.432

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

33.526

– 744

32.782

– 4.582

– 5.197

– 5.291

– 5.572

30.714

Mensenrechtenfonds

26.026

– 744

25.282

– 4.582

– 5.197

– 5.291

– 5.572

24.304

Mensenrechten multilateraal

7.500

6.410

1.3

Gastandbeleid internationale organisaties

16.551

660

17.211

– 18

10.207

Subsidies (regelingen)

15.276

– 78

8.872

Carnegiestichting

7.316

– 62

4.338

Vredespaleis

7.960

– 16

4.534

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

1.275

660

1.935

1.335

Internationaal Strafhof

725

Nederland Gastland

550

660

1.210

610

Ontvangsten

Toelichting

Verplichtingen

Binnen artikel 1 stijgt het totale verplichtingenbudget voor het Mensenrechtenfonds
(MRF) in 2026 met EUR 11,1 miljoen. In afwachting van de herinrichting van het MRF
zijn de posten in 2025 verzocht geen meerjarige verplichtingen aan te gaan. Door de
herinrichting is in 2025 het aantal landen dat decentraal budget vanuit het mensenrechtenfonds
krijgt, gedaald van 86 naar 31 landen. Deze 31 landen gaan in 2026 meerjarige verplichtingen
aan.

Daarnaast is er verplichtingenbudget verschoven van 2029 naar 2028. Het huidige meerjarige
corefundingsarrangement met het Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR)
loopt tot en met 2027, gelijk aan de looptijd van het meerjarige strategische plan
van OHCHR. Voor de nieuwe corefunding is reeds in 2028 verplichtingenbudget nodig
om opnieuw parallel te kunnen lopen met de meerjarige strategische planning van OHCHR.

Uitgaven

Als gevolg van de subsidietaakstelling uit het Coalitieakkoord (maatregel 63) zijn
de subsidiebudgetten verlaagd naar rato van het subsidiebudget in de begroting 2026.
Dit leidt tot een bezuiniging van ongeveer 1,5% op de subsidiebudgetten.

Budgetflexibiliteit

Tabel 5 Geschatte budgetflexibiliteit

juridisch verplicht

76%

bestuurlijk gebonden

beleidsmatig gereserveerd

22%

nog niet ingevuld/vrij te besteden

De uitgaven voor 2026 op artikel 1 Versterkte internationale rechtsorde zĳn voor 76%
juridisch verplicht.

De uitgaven voor het artikelonderdeel «goed functionerende internationale instellingen
met een breed draagvlak» zijn voor 83% vastgelegd voor de verdragcontributies met
o.a. de Verenigde Naties en het Internationaal Strafhof terwijl 14% beleidsmatig gereserveerd
is.

De programma’s van het artikelonderdeel «bescherming en bevordering van mensenrechten»
zijn voor 60% juridisch verplicht en 40% beleidsmatig gereserveerd. De bijdrage aan
het Kantoor van de Hoge Commissaris van de Mensenrechten (OHCHR) is meerjarig vastgelegd.
De juridisch vastgelegde verplichtingen op het mensenrechtenfonds zijn relatief laag
doordat er een stop op meerjarige verplichtingen voor de posten was ingesteld in afwachting
van de hervorming van het mensenrechtenfonds. Vanaf dit jaar zullen er weer meerjarige
verplichtingen worden aangegaan.

Van het artikelonderdeel «gastlandbeleid internationale organisaties» is 100% van
het geraamde budget juridisch verplicht. Het betreft met name de gastlanduitgaven
voor de huisvesting van het Permanente Hof van Arbitrage, het Internationaal Gerechtshof
in het Vredespaleis (waarvan de Carnegie Stichting eigenaar en beheerder is) en van
de gastlanduitgaven voor het Internationaal Strafhof (ICC), de Organisatie voor het
Verbod op Chemische Wapens (OPCW) en de Hoge Commissaris inzake Nationale Minderheden
(HCNM).

4.2 Artikel 2: Veiligheid en stabiliteit

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 6 Budgettaire gevolgen van beleid art. 2 Veiligheid en stabiliteit (bedragen
x € 1.000)

Ontwerpbegroting t (1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)

Mutatie 2027

Mutatie 2028

Mutatie 2029

Mutatie 2030

Mutatie 2031

Art.

Verplichtingen

305.141

– 23.221

281.920

6.336

– 2.147

– 2.940

– 2.951

260.830

Uitgaven

339.812

– 22.361

317.451

– 140

– 682

– 1.144

– 1.160

264.635

2.1

Goede internationale samenwerking ter bevordering van de eigen en bondgenootschappelijke
veiligheid

26.960

5.392

32.352

7.648

5.630

5.963

32.321

Subsidies (regelingen)

874

6.402

7.276

7.728

5.395

5.694

6.052

Atlantische Commissie

874

– 5

353

Veiligheidsfonds

6.402

7.733

5.400

5.699

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

26.086

– 1.010

25.076

– 80

235

269

26.269

NAVO

18.500

23.350

WEU

845

890

Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid

2.700

– 2.540

160

– 1.480

– 1.065

– 1.131

Veiligheidsfonds

4.041

1.530

5.571

1.400

1.300

1.400

2.029

2.2

Bestrijding internationale criminaliteit en terrorisme

6.074

– 5.020

1.054

– 7.321

– 5.304

– 5.636

Subsidies (regelingen)

4.374

– 3.490

884

– 5.921

– 4.004

– 4.236

Anti-terrorisme instituut

551

– 390

161

– 306

– 217

– 231

Contra-terrorisme

1.640

– 1.390

250

– 4.025

– 2.793

– 2.898

Cyber security

2.183

– 1.710

473

– 1.590

– 994

– 1.107

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

1.700

– 1.530

170

– 1.400

– 1.300

– 1.400

Contra-terrorisme

380

– 210

170

– 480

– 580

Cyber security

1.320

– 1.320

– 920

– 820

2.3

Wapenbeheersing

11.699

Opdrachten

547

OPCW en andere ontwapeningsorganisaties

547

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

11.152

IAEA

7.592

OPCW en andere ontwapeningsorganisaties

1.560

CTBTO

2.000

2.4

Bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in internationaal verband

174.848

– 21.485

153.363

– 1.867

– 2.405

– 2.858

175.319

Subsidies (regelingen)

28.353

12.300

40.653

4.681

1.610

1.609

28.401

Nederland Helsinki Comité

– 12

– 11

– 12

Stabiliteitsfonds

25.000

10.800

35.800

3.646

1.646

26.646

Training buitenlandse diplomaten

3.325

1.047

– 25

1.755

VN-contributie voor crisisbeheersingsoperaties

1.500

Opdrachten

2.000

Makandra

2.000

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

116.743

– 6.033

110.710

– 4.747

– 3.651

– 4.000

121.688

OVSE

6.000

– 117

5.883

– 78

6.000

Stabiliteitsfonds

38.701

– 4.447

34.254

– 4.669

– 3.651

– 4.000

34.467

VN-contributie voor crisisbeheersingsoperaties

71.767

– 1.500

70.267

81.073

Tegengaan internationale georganiseerde criminaliteit

275

306

148

Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken

25.230

– 25.230

25.230

Inzet hoog-risico posten

25.230

– 25.230

25.230

Nog te verdelen

4.522

– 4.522

– 3.801

– 2.364

– 2.467

Nog te verdelen

4.522

– 4.522

– 3.801

– 2.364

– 2.467

2.5

Bevordering van transitie in prioritaire gebieden

27.231

– 498

26.733

1.400

1.397

1.387

1.371

17.296

Subsidies (regelingen)

16.541

– 301

16.240

2.230

3.760

2.760

8.901

Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen MATRA

10.348

– 87

6.025

Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen Shiraka

6.193

– 301

5.892

2.317

3.847

2.847

2.876

Opdrachten

2.143

1.056

3.199

1.500

2.456

Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen Shiraka

2.143

1.056

3.199

1.500

2.456

Bijdrage aan agentschappen

611

443

1.054

1.376

1.373

1.363

1.347

1.774

Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen Shiraka

257

443

700

1.378

1.376

1.370

1.360

1.617

Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen MATRA

354

– 2

– 3

– 7

– 13

157

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

7.936

– 1.696

6.240

– 3.706

– 5.236

– 4.236

4.165

Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen Shiraka

7.936

– 1.851

6.085

– 3.706

– 5.236

– 4.236

4.165

Nederlands Fonds voor Regionale Partnerschappen MATRA

155

2.6

Oekraine (V)

93.000

– 750

92.250

28.000

Subsidies (regelingen)

12.500

4.925

17.425

123

500

Nederland gastlandzaken t.b.v. Oekraine

10.500

500

Accountability Oekraïne

925

123

Humanitaire ontmijning

5.000

Bescherming en herstel van cultureel erfgoed

2.000

– 1.000

1.000

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

80.500

– 5.675

74.825

– 123

– 75

27.500

Accountability Oekraine

32.500

– 925

31.575

– 123

– 75

27.500

Humanitaire ontmijning

10.000

– 5.000

5.000

NAVO Ukraine Comprehensive Assistance Package (UCAP) TF

25.000

Versterken cyberweerbaarheid Oekraïne

10.000

Democratie en rechtstaat

3.000

– 750

2.250

Bescherming en herstel van cultureel erfgoed

1.000

Nog te verdelen

Ontvangsten

1.000

Tabel 7 Uitsplitsing ontvangsten voor beleid art. 2 Veiligheid en stabiliteit (Eerste
suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)

Ontwerpbegroting t (1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)

Mutatie 2027

Mutatie 2028

Mutatie 2029

Mutatie 2030

Mutatie 2031

Art.

Ontvangsten

1.000

2.40

Restituties programma's

1.000

Restituties programma's

1.000

Restituties programma's

1.000

Toelichting

Verplichtingen

Het verplichtingenbudget van artikel 2 daalt in 2026 met circa EUR 23,2 miljoen. Dit
is met name het gevolg van de overheveling van EUR 25,2 miljoen naar het Ministerie
van Defensie voor de beveiliging van een aantal hoog-risicoposten door de Brigade
Speciale Beveiligingsopdrachten (BSB).

Uitgaven

De Rijksbrede apparaatstaakstellingen uit het Coalitieakkoord (61. Efficiencytaakstelling
en 62. Vernieuwing rijksdienst / slagvaardige overheid) zijn verdeeld over de apparaatsartikelen
en de uitgaven aan uitvoering. Dat betekent dat de bijdragen aan RVO meelopen in de
grondslag. Deze bijdragen zijn naar rato van het budget verlaagd.

Artikelonderdeel 2.1 en 2.2

Door de taakstelling zijn de budgetten van verschillende veiligheidsgerelateerde budgetplaatsen
verlaagd. Om versnippering tegen te gaan, flexibiliteit te verhogen en voor de eenvoud
wordt een aantal budgetplaatsen samengevoegd tot één budgetplaats Veiligheidsfonds.
Het gaat om overheveling van POBB, antiterrorisme, cyber security, Helsinki comité,
en contraterrorisme budgetten.

Artikelonderdeel 2.4

Conform geldende systematiek wordt in 2026 het budget voor inzet van de BSB voor de
beveiliging van Nederlandse diplomaten en ambassades in risicogebieden overgeheveld
naar het Ministerie van Defensie.

Voor 2027 was het kasbudget niet toereikend om de verplichting aan Clingendael te
kunnen voldoen voor training buitenlandse diplomaten. Deze wordt daarom verhoogd.

Daarnaast is er EUR 5 miljoen van het Stabiliteitsfonds gebruikt om dekking te vinden
voor Makandra 2.0 (kasritme 2.028 EUR 1 miljoen, 2.029 EUR 2 miljoen en 2.030 EUR
2 miljoen); zoals aangekondigd in de kabinetsreactie op de IOB evaluatie van het eerste
Makandra programma, aan de Tweede Kamer verstuurd tijdens het staatsbezoek aan Suriname
in december 2025. De overige EUR 5 miljoen komt van ODA-middelen op de BHO begroting
(kasritme 2.026 EUR 2 miljoen, 2.027 EUR 2 miljoen en 2.028 EUR 1 miljoen).

Budgetflexibiliteit

Tabel 8 Geschatte budgetflexibiliteit

juridisch verplicht

44%

bestuurlijk gebonden

46%

beleidsmatig gereserveerd

10%

nog niet ingevuld/vrij te besteden

De uitgaven voor 2026 op artikel 2 Veiligheid en stabiliteit zĳn voor 44% juridisch
verplicht.

Bij het artikelonderdeel «Goede internationale samenwerking ter bevordering van de
eigen en bondgenootschappelĳke veiligheid» is 82% van de uitgaven juridisch verplicht.
De bijdragen aan de NAVO en de West-Europese Unie (WEU) zijn volledig juridisch verplicht
en de uitgaven voor de Atlantische Commissie zijn dat nagenoeg. Het Programma Ondersteuning
Buitenlands Beleid (POBB) en het Veiligheidsfonds zijn voor een groot deel juridisch
verplicht waarbij het overige gedeelte beleidsmatig gereserveerd is.

Binnen het artikel «Bestrĳding internationale criminaliteit en terrorisme» is het
budget met 92% bijna volledig juridisch verplicht. Het artikelonderdeel «Wapenbeheersing»
is volledig juridisch verplicht. Het betreft verdragsrechtelĳke contributies en een
kleine variabiliteit.

Binnen het artikelonderdeel «Bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde
in internationaal verband» is het Stabiliteitsfonds voor 39% juridisch verplicht.
Dit betreft voor de subsidies voornamelĳk de toekenningen uit hoofde van het subsidiebeleidskader
Mine Action en Cluster-munitie Programma III 2025–2030. Voor de bĳdragen betreft het
onder meer projectaanvragen die zĳn ingediend vanuit de posten en directies bĳ het
stabiliteitsfonds. Verdragscontributies aan de VN-crisisbeheersingsoperaties (vredesmissies)
zijn volledig beleidsmatig gereserveerd.

Op het artikelonderdeel «Bevordering van transitie in prioritaire gebieden» zĳn de
voorziene uitgaven voor de programma's Matra en Shiraka voor 74% juridisch verplicht
en zullen in de loop van het jaar verder worden ingevuld.

Binnen het artikelonderdeel «Oekraïne» is 23% van de accountability middelen juridisch
verplicht. De resterende uitgaven binnen dit artikelonderdeel zijn beleidsmatig gereserveerd
voor onder andere contributiekosten agressietribunaal.

4.3 Artikel 3: Effectieve Europese samenwerking

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 9 Budgettaire gevolgen van beleid art. 3 Effectieve Europese samenwerking(bedragen
x € 1.000)

Ontwerpbegroting t (1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)

Mutatie 2027

Mutatie 2028

Mutatie 2029

Mutatie 2030

Mutatie 2031

Art.

Verplichtingen

14.818.259

387.075

15.205.334

1.383.396

1.290.042

1.335.155

1.470.300

19.895.112

Uitgaven

15.053.809

585.046

15.638.855

1.383.393

1.290.039

1.335.152

1.470.297

19.936.295

3.1

Afdrachten aan de Europese Unie

9.795.556

– 113.832

9.681.724

360.580

276.696

455.316

569.276

12.964.909

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

9.795.556

– 113.832

9.681.724

360.580

276.696

455.316

569.276

12.964.909

BNI-afdrachten

8.019.591

– 113.832

7.905.759

337.442

233.596

391.689

492.706

10.869.785

BTW-afdrachten

1.563.347

23.138

43.100

63.627

76.570

1.887.030

Plastic-grondslag

212.618

208.094

3.2

Europees Ontwikkelingsfonds

33.500

41.000

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

33.500

41.000

Europees Ontwikkelingsfonds

33.500

41.000

3.3

Een hechtere Europese waardengemeenschap

23.984

442

24.426

6.341

16.723

Opdrachten

442

6.341

Raad van Europa

442

6.341

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

23.984

16.723

Raad van Europa

16.723

Kapitaalaanvullingen bij regionale ontwikkelingsbank

7.261

3.4

Versterkte Nederlandse positie in de Unie

7.023

190

7.213

– 3

10.921

Subsidies (regelingen)

348

– 3

183

EIPA

348

– 3

183

Opdrachten

1.625

190

1.815

5.688

Europa College beurzenprogramma

190

380

EU-sanctiebeleid

1.435

5.688

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

5.050

Benelux bijdrage

5.050

3.5

Europese Vredesfaciliteit

239.210

197.781

436.991

48.742

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

239.210

197.781

436.991

48.742

Europese Vredesfaciliteit

239.210

197.781

436.991

48.742

3.6

Invoerrechten aan de Europese Unie

4.954.536

500.465

5.455.001

1.016.475

1.013.346

879.839

901.024

6.854.000

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

4.954.536

500.465

5.455.001

1.016.475

1.013.346

879.839

901.024

6.854.000

Invoerrechten

4.954.536

500.465

5.455.001

1.016.475

1.013.346

879.839

901.024

6.854.000

Ontvangsten

4.162.431

125.116

4.287.547

254.119

253.337

219.960

225.256

1.713.750

Tabel 10 Uitsplitsing ontvangsten voor beleid art. 3 Effectieve Europese samenwerking
(Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)

Ontwerpbegroting t (1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)

Mutatie 2027

Mutatie 2028

Mutatie 2029

Mutatie 2030

Mutatie 2031

Art.

Ontvangsten

4.162.431

125.116

4.287.547

254.119

253.337

219.960

225.256

1.713.750

3.10

Diverse ontvangsten EU

1.238.635

125.116

1.363.751

254.119

253.337

219.960

225.256

1.713.500

Diverse ontvangsten EU

1.238.635

125.116

1.363.751

254.119

253.337

219.960

225.256

1.713.500

Invoerrechten

1.238.635

125.116

1.363.751

254.119

253.337

219.960

225.256

1.713.500

3.11

Europees herstelfonds

2.923.546

Europees herstelfonds

2.923.546

Europees herstelfonds

2.923.546

3.30

Restitutie Raad van Europa

250

Restitutie Raad van Europa

250

Restitutie Raad van Europa

250

Toelichting

Verplichtingen

De verplichtingen op artikel 3 muteren mee met de uitgaven zoals hieronder toegelicht.

Uitgaven

Artikelonderdeel 3.1

Bij de eerste suppletoire begroting is de raming van de Nederlandse afdrachten aan
de EU in 2026 naar beneden bijgesteld. De raming van de Nederlandse afdrachten aan
de EU is normaliter gebaseerd op het maximale meerjarig financieel kader (MFK)-betalingenplafond
en de maximale inzet van de speciale instrumenten bij het MFK. Het betalingenniveau
ligt in het akkoord voor de Europese jaarbegroting 2026 fors onder het betalingenplafond.
Om een realistisch beeld te schetsen van de te verwachten Nederlandse EU-afdrachten
wordt de raming voor 2026 gebaseerd op het betalingenniveau met een marge van 7 miljard
euro. Dit leidt tot een neerwaartse bijstelling van de raming van EUR 135 miljoen.

De bijstelling wordt iets gedempt door de verwerking van de nacalculatie. Op 4 maart
jl. is de Kamer geïnformeerd over de nacalculatie. Dit is een jaarlijkse technische
exercitie waarbij met terugwerkende kracht wordt berekend wat de EU-afdrachten van
lidstaten hadden moeten zijn op basis van hun realisaties en economische prestaties
over 2024 en eerdere jaren. Voor Nederland betreft de nacalculatie een nabetaling
van EUR 108 miljoen. Het grootste gedeelte betreft bni- en btw-afdracht (EUR 87 miljoen)
en wordt verrekend in 2027. Het overige deel betreft de plastic-afdracht (EUR 21 miljoen)
in 2026.

Daarnaast zijn de economische cijfers, die de Europese Commissie in het kader van
de MFK-onderhandelingen over het Eigenmiddelenbesluit en heeft gepubliceerd, verwerkt
in de Nederlandse ramingen van de afdrachten aan de EU-begroting. Dit leidt tot een
opwaartse bijstelling van de raming van de Nederlandse EU-afdrachten in de jaren 2027–2031.
Daardoor stijgen de afdrachten in 2027 met EUR 142 miljoen, in 2028 met EUR 312 miljoen,
in 2029 met EUR 490 miljoen, in 2030 met EUR 603 miljoen en in 2031 met EUR 707 miljoen.
Deze stijging wordt veroorzaakt doordat de Europese economie harder groeit dan eerder
voorzien en het Nederlandse aandeel daarin toeneemt. De relatief grotere stijging
vanaf 2028 heeft te maken met de ramingsmethodiek van het volgende MFK.

De Europese Commissie heeft vastgesteld dat niet alle betalingskredieten voor de Oekraïne-faciliteit
in 2025 zijn benut. De onderputting wordt doorgeschoven naar 2027 en leidt in dat
jaar tot een verhoging van de Nederlandse bni-afdracht van EUR 131 miljoen.

Tenslotte heeft er een update van de rentestanden plaatsgevonden voor de terugbetaling
NGEU ten behoeve van de raming van het volgende MFK (vanaf 2028). Deze update is conform
reguliere systematiek. Lagere rentestanden leiden tot een lagere raming van het volgend
MFK en daarmee tot lagere afdrachten (ongeveer EUR 35 miljoen per jaar in 2028–2030
en EUR 23 miljoen in 2031).

Artikelonderdeel 3.3

Artikelonderdeel 3.5

Artikelonderdeel 3.6

Als gevolg van de bijstelling van de raming van de invoerrechten in het Centraal Economisch
Plan (CEP) 2026 worden de invoerrechten naar boven bijgesteld. Daarnaast vervalt per
1 juli 2026 de vrijstelling van invoerrechten op lage waarde goederen (tot EUR 150)
wat een verhogend effect heeft op de invoerrechten.

In 2026 is de actualisatie gelijk aan EUR 500 miljoen, in 2.027 EUR 1.016 miljoen,
in 2.028 EUR 1.013 miljoen, in 2.029 EUR 880 miljoen, in 2.030 EUR 901 miljoen en
in 2.031 EUR 1.143 miljoen. De mutatie in 2031 heeft te maken met de extrapolatie
waarmee de geraamde invoerrechten voor 2031 in zijn geheel ook als mutatie worden
weergegeven.

Ontvangsten

Artikelonderdeel 3.10

De perceptiekostenvergoeding is omhoog bijgesteld als gevolg van een bijstelling van
de raming van de invoerrechten op basis van de CEP-cijfers 2026 (Centraal Economisch
Plan – raming van het CPB). Daarnaast vervalt per 1 juli 2026 de vrijstelling van
invoerrechten op lage waarde goederen (tot EU 150) wat een verhogend effect op de
invoerrechten. Nederland mag 25% van de totale invoerrechten zelf houden, ter dekking
van de gemaakte kosten voor de inning ervan. Deze korting geldt ook voor eventuele
nabetalingen.

In 2026 is de actualisatie gelijk aan EUR 125 miljoen, in 2.027 EUR 254 miljoen, in
2.028 EUR 253 miljoen, in 2.029 EUR 220 miljoen, in 2.030 EUR 225 miljoen en in 2.031
EUR 286 miljoen. Deze mutatie wordt verwerkt ten gunste van het generale beeld.

Artikelonderdeel 3.11

Het financiële risico voor Nederland bij het Herstel- en Veerkrachtplan (HVP) bedraagt
maximaal EUR 653 miljoen1 per niet behaalde mijlpaal of doelstelling. Het financieel risico betreft primair
het niet tijdig behalen van de mijlpalen aangaande de Wet Regie op Volkshuisvesting,
Wet Verduidelijking Beoordeling arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden en Wet basisverzekering
arbeidsongeschiktheid zelfstandigen. Alle HVP-mijlpalen en doelstellingen moeten uiterlijk
31 augustus 2026 zijn gerealiseerd. Nederland kan in totaal nog aanspraak maken op
ruim € 2,3 miljard. Als deze wetgeving niet tijdig wordt afgerond kan dit gevolgen
hebben voor de uitkering van deze tranche HVP gelden.

Geldstromen richting de EU

Om een integraal beeld te geven van alle geldstromen richting de EU wordt met ingang
van de Ontwerpbegroting 2024 in de BZ-begrotingsstukken een extracomptabele tabel
opgenomen met een totaaloverzicht van:

– Artikel 3.1: Nationale afdrachten aan de Europese Unie (bni, btw en plasticafdrachten);

– Artikel 3.6: Traditionele eigen middelen (TEM; invoerrechten);

– Artikel 3.10: Perceptiekostenvergoeding

– Artikel 9 Begroting Financiën: Vertragingsrente betaald aan de Europese Commissie

Tabel 11 Extracomptabel overzicht van de mutaties nationale afdrachten, invoerrechten,
ontvangsten EU en vertragingsrente

Begroting

Art.

Nederland

Stand ontwerp begroting 2026

Mutaties via NvW, moties, amende- menten en ISB 2026

Vastge- stelde begro-

ting 2026

Mutaties 1e suppletoire begroting 2026

Stand 1e suppletoire begroting 2026

Mutaties 1e suppletoire begroting 2027

Mutaties 1e suppletoire begroting 2028

Mutaties 1e suppletoire begroting 2029

Mutaties 1e suppletoire begroting 20230

Mutaties 1e suppletoire begroting 2031

V (BZ)

3.1

Nationale afdrachten

9.795.556

– 113.832

9.681.724

360.580

276.696

455.316

569.276

12.964.909

Bni-afdracht

8.019.591

– 113.832

7.905.759

337.442

233.596

391.689

492.706

10.869.785

Btw-afdracht

1.563.347

23.138

43.100

63.627

76.570

1.887.030

Plastic

212.618

208.094

V (BZ)

3.6

Invoerrechten

4.954.536

500.465

5.455.001

1.016.475

1.013.346

879.839

901.024

6.854.000

V (BZ)

3.10

Ontvangsten EU

1.238.635

125.116

1.363.751

254.119

253.337

219.960

225.256

1.713.500

Perceptie-kosten

vergoeding

1.238.635

125.116

1.363.751

254.119

253.337

219.960

225.256

1.713.500

Overige ontvangsten EU

IX (FIN)

9.44.2

Vertragings-rente

Totaal

13.511.457

261.517

13.772.974

1.122.936

1.036.705

1.115.195

1.245.044

18.105.409

Budgetflexibiliteit

Tabel 12 Geschatte budgetflexibiliteit

juridisch verplicht

100%

bestuurlijk gebonden

beleidsmatig gereserveerd

nog niet ingevuld/vrij te besteden

De uitgaven voor 2026 op artikel 3 Effectieve Europese samenwerking zĳn voor 100%
juridisch verplicht.

De uitgaven op dit artikel zĳn (nagenoeg) volledig juridisch verplicht. De belangrĳkste
uitgaven betreffen de afdrachten en invoerrechten aan de EU, de Nederlandse bĳdrage
aan het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF), de Europese Vredesfaciliteit (EPF) en bĳdragen
aan de Benelux, de Raad van Europa en de Council of Europe Development Bank.

4.4 Artikel 4: Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waarden

Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 13 Budgettaire gevolgen van beleid art. 4 Consulaire dienstverlening en uitdragen
Nederlandse waarden (bedragen x € 1.000)

Ontwerpbegroting t (1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)

Mutatie 2027

Mutatie 2028

Mutatie 2029

Mutatie 2030

Mutatie 2031

Art.

Verplichtingen

56.007

18.184

74.191

4.216

957

1.097

8.395

32.696

Uitgaven

58.194

15.484

73.678

4.210

2.447

1.075

595

35.080

4.1

Consulaire dienstverlening Nederlanders in het buitenland

9.905

6.070

15.975

3.178

– 22

8.901

Subsidies (regelingen)

1.560

– 22

1.538

Gedetineerdenbegeleiding

1.560

– 22

1.538

Inkomensoverdrachten

540

Gedetineerdenbegeleiding

540

Opdrachten

7.805

6.070

13.875

3.200

6.823

Consulaire bijstand

409

5.000

5.409

3.200

409

Reisdocumenten en verkiezingen

5.332

5.350

Consulaire opleidingen

400

Consulaire informatiesystemen

1.664

1.070

2.734

664

4.2

Samen met (keten)partners het personenverkeer reguleren

9.918

3.300

13.218

10.590

Opdrachten

8.218

3.300

11.518

8.890

Ambtsberichtenonderzoek

150

Visumverlening

2.858

Legalisatie en verificatie

Consulaire informatiesystemen

5.130

3.300

8.430

5.802

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

1.700

Bijdragen asiel en migratie

1.700

4.3

Grotere buitenlandse bekendheid met de Nederlandse cultuur

6.785

– 51

3.581

Subsidies (regelingen)

4.567

– 947

3.620

– 51

3.581

Internationaal cultuurbeleid

4.567

– 947

3.620

– 51

3.581

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

2.218

947

3.165

Internationaal cultuurbeleid

2.218

947

3.165

4.4

Uitdragen Nederlandse waarden en belangen

31.586

6.114

37.700

1.083

2.520

1.148

668

12.008

Subsidies (regelingen)

17.615

– 840

16.775

– 600

677

4.730

Instituut Clingendael

1.603

– 603

1.000

– 601

– 619

– 20

1.375

Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid

2.970

– 23

1.567

Internationale manifestaties en diverse bijdragen

– 1

Publieksdiplomatie

2.477

– 237

2.240

722

1.696

Onderzoeksprogramma

100

– 1

Academische Leerstoel Anton de Kom

280

Opvolging excuses Slavernijverleden

10.114

Opdrachten

11.070

1.717

12.787

1.725

2.483

622

157

5.892

Adviesraad Internationale Vraagstukken

586

157

743

157

732

Instituut Clingendael

1.000

2.500

3.500

2.818

2.995

465

535

Bezoeken VIPS en uitgaven CD en Internationale organisaties

1.000

535

Algemene voorlichting

2.783

1.466

Koninklijk Huis – inkomende en uitgaande bezoeken, officiële ontvangsten

2.500

Onderzoeksprogramma

3.011

– 1.250

1.761

– 1.250

– 669

124

Kennisplatform Oost-Europa

190

310

500

Bijdrage aan agentschappen

1.400

– 2

– 5

– 15

– 30

370

Verkeersnotificaties

400

– 2

– 5

– 15

– 30

370

Opvolging excuses Slavernijverleden

1.000

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

1.501

237

1.738

– 40

– 36

– 136

1.016

Europese bewustwording

250

– 100

Publieksdiplomatie

1.251

237

1.488

– 40

– 36

982

Nog te verdelen

5.000

Nog te verdelen

5.000

Ontvangsten

87.214

4.400

91.614

82.372

Tabel 14 Uitsplitsing ontvangsten voor beleid art. 4 Consulaire dienstverlening en
uitdragen Nederlandse waarden (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)

Ontwerpbegroting t (1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)

Mutatie 2027

Mutatie 2028

Mutatie 2029

Mutatie 2030

Mutatie 2031

Art.

Ontvangsten

87.214

4.400

91.614

82.372

4.10

Consulaire dienstverlening Nederlanders in het buitenland

19.500

Consulaire dienstverlening Nederlanders in het buitenland

19.500

Consulaire dienstverlening Nederlanders in het buitenland

19.500

4.20

Consulaire dienstverlening aan vreemdelingen

67.514

4.400

71.914

62.672

Consulaire dienstverlening aan vreemdelingen

67.514

4.400

71.914

62.672

Consulaire dienstverlening aan vreemdelingen

67.514

4.400

71.914

62.672

4.41

Ontvangsten verkeersnotificaties

200

Ontvangsten verkeersnotificaties

200

Ontvangsten verkeersnotificaties

200

Toelichting

Verplichtingen

Er is een desaldering van ontvangen subsidies vanuit Europa, om een deel van de kosten
voor de optimalisering van visumsystemen te dekken. Ook is er een verhoging van de
verplichtingen omdat er in 20230 een aanbesteding worden gedaan op het beleidskader
gedetineerdenbegeleiding.

Uitgaven

Artikelonderdeel 4.1 en 4.2

De grootste mutaties op artikel 4.1 en 4.2 betreffen de inkomsten van EUR 4,4 miljoen
subsidie BMVI-middelen uit Brussel in 2026. Deze subsidie zal worden ingezet om een
deel van de kosten voor de doorontwikkeling van de visumsystemen te dekken. Er wordt
in 2.026 EUR 1,1 miljoen toegekend voor consulaire informatiesystemen NL in buitenland
op artikel 4.1 en EUR 3,3 miljoen voor consulaire informatiesystemen vreemdelingenbeleid
op artikel 4.2.

Vanuit de HGIS wordt in 2.026 EUR 5,0 miljoen non-ODA budget vrijgemaakt ten behoeve
van crisisbeheersing. Dit is zichtbaar onder de regel van consulaire bijstand. In
2027 wordt er EUR 3,2 miljoen beschikbaar gesteld. Dit gaat met name om kosten voor
consulaire dienstverlening zoals bv. evacuaties van Nederlanders in het buitenland
in nood. Dit is prioritair gezien de recente geopolitieke ontwikkelingen.

Artikelonderdeel 4.4

De aanpassing van het budget binnen artikel 4.4 is het gevolg van een verschuiving
van het uitgavenbudget van Clingendael onderzoeksprogramma en onderzoeksprogramma
van het instrument Subsidies (regelingen) naar het financieel instrument Opdrachten
voor Clingendael.

Ontvangsten

De ontvangsten op dit artikelonderdeel worden in 2026 met EUR 4,4 miljoen verhoogd
vanwege ontvangen BMVI-subsidie uit de EU (het instrument voor grensbeheer en visa).
Deze ontvangsten worden gedesaldeerd met artikelonderdelen 4.1 en 4.2 (Consulaire
informatiesystemen).

Budgetflexibiliteit

Tabel 14 Geschatte budgetflexibiliteit

juridisch verplicht

55%

bestuurlijk gebonden

beleidsmatig gereserveerd

45%

nog niet ingevuld/vrij te besteden

De uitgaven voor 2026 op artikel 4 Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse
waarden zĳn voor 55% juridisch verplicht.

Binnen het artikelonderdeel «Consulaire dienstverlening Nederlanders in het buitenland»
is 93% juridisch verplicht. De subsidies voor gedetineerdenbegeleiding, de opdracht
voor reisdocumenten en verkiezingen, en de opdracht voor consulaire informatiesystemen
zijn volledig juridisch verplicht. De inkoop van de te verstrekken reisdocumenten
en de geplande uitgaven voor het samen met (keten-)partners reguleren van het personenverkeer
zijn voor 90% juridisch verplicht en worden aan de hand van de afgifte van paspoorten
en visa bepaald. Hiervoor worden gedurende het begrotingsjaar verplichtingen aangegaan.

Voor het artikelonderdeel van internationaal cultuurbeleid zijn de uitgaven voor de
specifieke landenprogramma’s en de cultuurmanifestaties voor 9% juridisch verplicht
en de rest beleidsmatig gereserveerd in het kader van het 2025–2028 beleidskader.

Binnen het artikelonderdeel «Uitdragen Nederlandse waarden en belangen» is 38% juridisch
verplicht. De budgetten voor onderzoek uitgevoerd door Clingendael zijn voor 80% juridisch
verplicht en verder volledig beleidsmatig gereserveerd. De budgetten voor publieksdiplomatie
(59% juridisch verplicht) worden ingezet voor activiteiten op het gebied van de positionering
van Nederland in het buitenland, landenprogramma’s ter ondersteuning van de beleidsdoelstellingen,
bezoeken van beïnvloeders en journalisten en uitgaven voor programma’s met in Nederland
gevestigde partners zoals internationale organisaties.

De uitgaven voor de academische leerstoelgroep Anton de Kom zijn volledig juridisch
verplicht. De uitgaven voor opvolging excuses Slavernijverleden zijn volledig beleidsmatig
gereserveerd. De uitgaven voor Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid zijn voor
25% juridisch verplicht en voor 75% beleidsmatig gereserveerd en richten zich op lange-termĳn
beleidsdoelstellingen en activiteiten gerelateerd aan actuele ontwikkelingen, met
als doel om bepaalde landenrelaties te intensiveren in het kader van verstrekt engagement.
De budgetten voor de onderzoeksprogramma's zĳn bijna volledig juridisch vastgelegd.
Verplichtingen betreffen subsidies voor Progress en opdrachten voor het China Kennisnetwerk
en het Oost-Europa/Rusland Kennisplatform. Ook de verkeersnotificaties zijn 100% juridisch
verplicht. De uitgaven ten behoeve van het gastlandschap van Nederland, waaronder
die van het Koninklĳk Huis, VIP bezoeken en het corps diplomatique zijn deels juridisch
verplicht en deels beleidsmatig gereserveerd. Die laatste categorie uitgaven wordt
in de loop van 2026 ingevuld.

5 Niet-beleidsartikelen

5.1 Artikel 5: Geheim

Tabel 16 Budgettaire gevolgen van niet-beleid artikel 5 (bedragen x € 1.000)

Ontwerpbegroting t (1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)

Mutatie t+1

Mutatie t+2

Mutatie t+3

Mutatie t+4

Mutatie t+5

Verplichtingen

Uitgaven

Programma-uitgaven

Financieel instrument yyy

Ontvangsten

Toelichting

5.2 Artikel 6: HGIS onverdeeld

Tabel 17 Budgettaire gevolgen van niet-beleid artikel 6 Nog onverdeeld (bedragen x
€ 1.000)

Ontwerpbegroting t (1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)

Mutatie 2027

Mutatie 2028

Mutatie 2029

Mutatie 2030

Mutatie 2031

Art.

Verplichtingen

9.326

– 6.999

2.327

– 76.118

– 59.047

– 96.306

– 132.489

2.431

Uitgaven

9.326

– 6.999

2.327

– 76.118

– 59.047

– 96.306

– 132.489

2.431

6.1

Nog onverdeeld (HGIS)

9.326

– 6.999

2.327

– 76.118

– 59.047

– 96.306

– 132.489

2.431

Nog onverdeeld (HGIS)

9.326

– 6.999

2.327

– 76.118

– 59.047

– 96.306

– 132.489

2.431

Nog onverdeeld (HGIS)

9.326

– 6.999

2.327

– 76.118

– 59.047

– 96.306

– 132.489

2.431

Ontvangsten

Toelichting

Op dit artikel worden uitgaven verantwoord die samenhangen met de HGIS-indexering
en HGIS-besluitvorming bij Voorjaarsnota. Op basis van de prijsontwikkeling van het
Bruto Binnenlands Product (BBP) wordt het HGIS non-ODA budget geïndexeerd. De indexatie
wordt verwerkt op dit artikel. Het geraamde budget op dit artikel is met name bedoeld
voor het uitkeren van loon- en prijsbijstelling binnen de HGIS en voor incidentele
initiatieven of tegenvallers. De indexatiesystematiek van de HGIS non-ODA budgetten
is met ingang van 2026 in lijn gebracht met de Rijksbrede LPO-systematiek.

De stand op artikel 6.1 wordt verlaagd als gevolg van de HGIS-voorjaarsbesluitvorming.
Een meer uitgebreide toelichting is opgenomen in paragraaf 2 van dit stuk, in de verticale
toelichting van de Voorjaarsnota 2026 en op de respectievelijke departementale begrotingen.

– Op diverse HGIS-budgetten op departementale begrotingen wordt budget toegekend voor
de loon- en prijsbijstelling;

– In 2029 is Nederland voorzitter van de Raad van de Europese Unie (EU). De HGIS stelt
in 2.026 EUR 909.000 beschikbaar voor de voorbereiding.

– In 2027 is Nederland voorzitter van de Raad van Europa (RVE). Het voorzitterschap
is een Rijksbrede verplichting. De invulling van het voorzitterschap wordt ook interdepartementaal
afgestemd. Vanuit de HGIS wordt er EUR 1,2 miljoen in 2026, EUR 7,7 miljoen in 2027
en EUR 620.000 in 2028 beschikbaar gesteld.

– Er wordt EUR 6 miljoen in 2026 en 2027 beschikbaar gemaakt ten behoeve van Rijksbrede
juridische proceskosten.

– Er wordt in 2.026 EUR 5 miljoen non-ODA budget vrijgemaakt ten behoeve van crisisbeheersing.
In 2027 wordt er EUR 3,2 miljoen beschikbaar gesteld. Dit gaat met name om kosten
voor consulaire dienstverlening zoals bv. evacuaties van Nederlanders in het buitenland
in nood. Dit is prioritair gezien de recente geopolitieke ontwikkelingen.

– Er wordt in 2026 en 2.027 EUR 6,3 miljoen beschikbaar gesteld aan JenV voor stijgende
kosten met betrekking tot de gastlandverplichting voor Europol.

– In 2026 wordt er EUR 7 miljoen toegevoegd aan het Stabiliteitsfonds voor een bijdrage
aan de Lebanese Armed Forces.

5.3 Artikel 7: Apparaat

Tabel 18 Apparaatsuitgaven Kerndepartement Budgettaire gevolgen (bedragen x € 1.000)

Ontwerpbegroting t (1)

Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)

Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)

Mutaties 1e suppletoire begroting (4)

Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)

Mutatie 2027

Mutatie 2028

Mutatie 2029

Mutatie 2030

Mutatie 2031

Art.

Verplichtingen

1.058.888

60.095

1.118.983

– 1.274

– 32.038

– 44.597

– 45.763

918.274

Uitgaven

1.058.888

60.095

1.118.983

– 1.274

– 32.038

– 44.597

– 45.763

918.274

7.1

Apparaat

1.058.888

60.095

1.118.983

– 1.274

– 32.038

– 44.597

– 45.763

918.274

Personele uitgaven

733.480

38.263

771.743

15.184

– 3.292

– 15.711

– 23.343

672.691

Eigen personeel

590.799

25.567

616.366

7.107

– 1.894

– 11.276

– 17.269

530.465

Inhuur externen

59.184

4.546

63.730

1.628

– 17

– 1.564

– 3.105

56.895

Overige personele uitgaven

83.497

8.150

91.647

6.449

– 1.381

– 2.871

– 2.969

85.331

Materiële uitgaven

325.408

21.832

347.240

– 16.458

– 28.746

– 28.886

– 22.420

245.583

ICT

79.135

– 10.833

68.302

– 15.490

– 16.022

– 16.336

– 16.040

56.293

Bijdrage aan SSO's

63.961

14.282

78.243

3.581

63.961

Overige materiële uitgaven

182.312

18.383

200.695

– 4.549

– 12.724

– 12.550

– 6.380

125.329

Ontvangsten

481.071

– 241.000

240.071

18.600

19.000

28.571

Toelichting

Verplichtingen

De geraamde verplichtingen zĳn gelĳk aan de geraamde uitgaven voor apparaat.

Uitgaven

De uitgaven op artikel 7 Apparaat stijgen in 2026 en nemen vervolgens meerjarig af.
De belangrijkste mutaties zijn hieronder toegelicht.

Loon- en prijsbijstelling (LPB)

De apparaatskosten stijgen in 2026 met EUR 35,7 miljoen als gevolg van de toekenning
van de loon- en prijsbijstelling (LPB) vanuit de Homogene Groep Internationale Samenwerking
(HGIS). Deze LPB wordt onderverdeeld in EUR 15 miljoen voor personele uitgaven en
EUR 20,7 miljoen voor materiële uitgaven.

Huisvesting

Op basis van een Meerjarenprogrammering (MJP) Vastgoed brengt BZ de huisvestingsportefeuille
op orde. Onderdeel van de MJP is het afstoten van een aantal objecten. Voor de ontvangsten
uit de verkoop van deze objecten geldt een middelenafspraak. Deze houdt in dat de
betreffende ontvangsten mogen worden ingezet voor de investeringen in vastgoed ten
behoeve van een aantal specifieke vastgoedprojecten. Door de neerwaartse bijstelling
van de ontvangsten van een grote verkoop te desalderen neemt het huisvestingsbudget
meerjarig af. De afname bedraagt EUR 25,4 miljoen in 2026, EUR 35 miljoen in de jaren
2027 t/m 2030 en EUR 30 miljoen in 2030. Verder vindt vanaf artikel 6.1 HGIS onverdeeld
een overheveling plaats naar artikel 7 Apparaat van EUR 10,6 miljoen in 2027 en 3,81
miljoen in 2030. Dit wordt toegevoegd aan het huisvestingsbudget opgenomen onder Overige
materiële uitgaven. In de ontwerpbegroting 2027 van BZ wordt een CW 3.1 kader meegestuurd
over de wijzigingen in de huisvestingsportefeuille.

De apparaatstaakstellingen uit kabinet-Schoof zijn verder beleidsinhoudelijk uitgewerkt
en worden bij deze begroting op de desbetreffende instrumenten verwerkt. In afwachting
van deze invulling was de taakstelling grotendeels geboekt onder Overige materiële
uitgaven. De apparaatstaakstelling wordt met name verwerkt op Eigen personeel, Overige
personele uitgaven en ICT. Hierdoor vindt er een meerjarige verschuiving plaats van
deze instrumenten naar Overige materiële uitgaven. Voor 2026 bedraagt de overheveling
naar Overige materiële uitgaven EUR 9,0 miljoen en dit loopt op naar structureel EUR
34,7 miljoen in 2030.

De apparaatstaakstellingen uit het Coalitieakkoord betreffen de efficiencytaakstelling
(CA 61) en de taakstelling Vernieuwing Rijksdienst (CA 62). Deze rijksbrede taakstellingen
zijn naar rato verdeeld over de apparaatsuitgaven van departementen, inclusief uitvoeringsorganisaties.
Voor het apparaat van BZ zijn het postennet, de toerekenbare NAVO-uitgaven en de consulaire
ontvangsten uitgezonderd. In afwachting van de inhoudelijke invulling van de taakstellingen
zijn deze naar rato verdeeld over het personeel deel en het materieel deel van het
apparaat van BZ.

Juridische Proceskosten

Overige personele uitgaven stijgen met EUR 6 miljoen voor juridische kosten voor rijksbrede
internationale procedures, waaronder investeringsarbitrages.

Voorzitterschap EU en RvE

Er wordt in 2026, 2027 en 2028 budget gereserveerd voor de personele uitgaven voor
de organisatie van het Nederlandse voorzitterschap van het comité van Ministers van
de Raad van Europa in 2027.

Er is tevens gereserveerd in 2026 voor de personele uitgaven die nodig zijn om het
Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie in 2029 voor te bereiden.

Ontvangsten

Door een actualisatie van de raming van de verkoopopbrengsten worden de ontvangsten
in 2026 met EUR 241 miljoen verlaagd. Daar staat tegenover dat voor 2.027 EUR 18,6
miljoen en voor de periode 2028 tot en met 2.030 EUR 19 miljoen aan extra verkoopopbrengsten
worden verwacht. Conform de middelenafspraak worden de ontvangsten bijgesteld en in
een realistisch ritme geplaatst.

Download

Ondertekenaars

Eerste ondertekenaar
T.B.W. Berendsen, minister van Buitenlandse Zaken

Datum:2 april 2026
Getal:36915-V-2
Memorie van toelichting

Gerelateerde documenten

Hier vindt u documenten die gerelateerd zijn aan bovenstaand Kamerstuk.

Lijst van vragen

9 april 2026

Verslag houdende een lijst van vragen over de Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)(Kamerstuk 36915-V) - Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)

Indiener J.F. Klaver, voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken

Lijst van vragen

Begrotingswetsvoorstellen

2 april 2026

36915-V Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)

Indiener T.B.W. Berendsen, minister van Buitenlandse Zaken

Begrotingswetsvoorstellen

Voorstel van wet

2 april 2026

36915-V-1 Voorstel van wet - Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)

Indiener T.B.W. Berendsen, minister van Buitenlandse Zaken

Voorstel van wet