Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Podt en Den Hollander over het uitblijven van een verbod op stroomstootapparatuur in de veehouderij

Antwoord van Minister Wiersma (Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur) (ontvangen
1 december 2025).

Vraag 1

Kunt u toelichten waarom u tegen de wens van de Kamer in gaat door niet het verbod
op de toegezegde datum naar de Kamer te sturen?1

Antwoord 1

Begin dit jaar is het ontwerpbesluit voor een verbod op het gebruik elektrische veedrijfmiddelen
bij dieren in de veehouderij ter notificatie aan de Europese Commissie voorgelegd.
Gedurende de stand-still van 3 maanden heb ik geen opmerkingen van de Europese Commissie
ontvangen, daarmee is de standstill-periode geëindigd.

Ik heb daarna advies bij de Afdeling advisering van Raad van State aangevraagd. De
streefdatum van inwerkingtreding op 1 juli 2025 is helaas niet gehaald, omdat ik nog
het advies van de Afdeling advisering van Raad van State afwachtte. Op 28 juli 205
is het advies van de Afdeling advisering openbaar gemaakt2.

Naar aanleiding van het ontvangen advies van de Raad van State heb ik vervolgens nog
wijzigingen verwerkt in het ontwerpbesluit en de bijbehorende nota van toelichting.
Dit proces heeft enige tijd in beslag genomen.

Omdat het kabinet demissionair is, is het standaard gebruik dat het nader rapport
en het ontwerpbesluit aan de ministerraad voor akkoord worden voorgelegd waarna deze
zullen worden aangeboden aan het Kabinet van de Koning. Binnen het kabinetsbeleid
over de vaste verandermomenten zie ik ruimte om gebruik te maken van een uitzonderingsgrond
op de vaste invoeringstermijn van twee maanden, waardoor inwerkingtreding op 1 januari
2026 een mogelijkheid blijft.

Vraag 2

Kunt u toelichten waarom er nog steeds geen wetsvoorstel naar de Kamer is gestuurd,
ondanks de lang verstreken termijn van 1 juli 2025?

Antwoord 2

Er is geen wetsvoorstel dat naar de Kamer zal worden verstuurd. Het verbod wordt door
middel van een algemene maatregel van bestuur vormgegeven. Het ontwerp van die AMvB
is in het kader van de voorhang aan de Kamers voorgelegd. Voor de stappen die daarna
hebben plaatsgevonden verwijs ik u naar mijn antwoord op vraag 1.

Vraag 3

Zijn er op dit moment juridische bezwaren of beperkingen, bijvoorbeeld door de Europese
Commissie of andere instanties die de publicatie vertragen? Zo ja, welke? Zo nee,
kunt u toelichten op welke manier het verbod technisch of financieel niet uitvoerbaar
is, gezien er verder geen reden is om de wens van de Kamer niet te honoreren?

Antwoord 3

Er zijn op dit moment geen juridische bezwaren of beperkingen die in de weg staan
aan de bekendmaking van het verbod.

Vraag 4

Kunt u de Kamer volledig informeren over de stand van zaken met betrekking tot het
verbod?

Antwoord 4

Zie mijn antwoord op vraag 1.

Vraag 5

Welke rol zal de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) hebben bij toezicht
op de naleving van het verbod zodra het van kracht is?

Antwoord 5

De NVWA is de bevoegde autoriteit voor het toezicht op het gebruik van elektrische
veedrijfmiddelen.

Tegelijkertijd ligt de verantwoordelijkheid voor het naleven van wet- en regelgeving
in de eerste plaats bij de bedrijven zelf. Voor het welzijn van de dieren is het cruciaal
dat medewerkers die met dieren omgaan goed opgeleid zijn en zich bewust zijn van hoe
menselijk handelen het dierenwelzijn kan beïnvloeden. Ik verwacht van de sectorpartijen
dat zij in deze voorwaarden voorzien.

Vraag 6

Hoe gaat u ervoor zorgen dat overtredingen effectief kunnen worden bestraft en dat
herhaling wordt voorkomen?

Antwoord 6

Omdat overtredingen op dit verbod fysiek en op heterdaad vastgesteld moeten worden,
heeft de NVWA in haar handhaafbaarheid-, uitvoerbaarheid- en fraudebestendigheidstoets
aangegeven dat dit verbod slechts beperkt handhaafbaar is. Daarbij komt dat bij het
laden en lossen van dieren bij nationale transporten (waar deze wetswijziging betrekking
op heeft), geen toezichthouder van de NVWA aanwezig is, omdat bedrijven niet verplicht
zijn deze transporten aan de NVWA te melden. De NVWA heeft daardoor geen zicht op
wanneer deze transporten plaatsvinden.

Vraag 7

Welke alternatieven voor het gebruik voor stroomstoten, zoals diervriendelijke methoden,
ondersteunt uw ministerie en hoe stimuleert u de sector om die alternatieven te implementeren?

Antwoord 7

Alternatieven voor het voortdrijven van dieren zijn onder meer opdrijframmelaars,
drijfschotten, plastic zakken, vlaggen en stokken met plastic linten. Onderzoek van
de Amerikaanse professor Temple Grandin heeft aangetoond dat ongewenst stilvallen
van dieren zoveel mogelijk kan worden voorkomen, door logische looplijnen en het creëren
van een rustige omgeving tijdens het laden. Dit omvat bijvoorbeeld ook het vermijden
van afleidingen zoals reflecties, en het voorkomen van geluidsoverlast. Deze hulpmiddelen
worden in de praktijk al gebruikt, naast het gangbare elektrische veedrijfmiddel en
zijn binnen de sector reeds bekend.

Vraag 8

Welke concrete afspraken zijn er gemaakt met transporteurs, veehouders en andere betrokkenen
over de overgang naar alternatieven vóór de inwerkingtreding van het verbod?

Antwoord 8

Sinds 2021 hebben gesprekken met de sector plaatsgevonden over alternatieven voor
het elektrisch veedrijfmiddel. Deze gesprekken hebben niet kunnen voorkomen dat nieuwe
incidenten met onjuist gebruik van de elektrische veedrijfmiddel geconstateerd werden,
die ook het nieuws haalden. Om die reden heeft mijn voorganger het verbod aangekondigd3. De totstandkoming van dit verbod, en het feit dat hieraan gewerkt werd, is al geruime
tijd bekend binnen de sector en dit is ook meermaals in gesprekken met de sector langsgekomen.
Van de sector verwacht ik dat zij zich actief zullen blijft inzetten om het gebruik
van de eerder beschreven alternatieven te stimuleren.

Vraag 9

Kunt u uiterlijk binnen drie weken het wetsvoorstel naar de Kamer sturen voor behandeling?

Antwoord 9

Zie mijn antwoord op vraag 2.

Vraag 10

Kunt u uiterlijk binnen drie weken deze vragen beantwoorden?

Antwoord 10

Ja.