Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Sneller over het bericht ‘Nieuwe socialemediaregels uitdaging voor partijen in campagnetijd’

Antwoord van Minister Rijkaart (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) (ontvangen
27 oktober 2025).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Nieuwe socialemediaregels uitdaging voor partijen in
campagnetijd»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Wanneer verwacht u dat de nationale uitvoeringswet van de Europese Transparantieverordening
in werking kan treden?

Antwoord 2

Ik verwacht de uitvoeringswet voor het einde van dit jaar bij uw Kamer in te dienen
voor behandeling. Op 26 september jl. heb ik uw Kamer bij brief geïnformeerd over
de uitvoering van de Europese verordening over transparantie en gerichte politieke
reclame (hierna: de verordening).2 De verordening is vanaf 10 oktober 2025 rechtstreeks van toepassing in de EU-lidstaten.
Het kabinet werkt sinds 2024 aan een uitvoeringswet, waarin het Commissariaat voor
de Media (hierna: het Commissariaat), de Autoriteit Persoonsgegevens (hierna: AP)
en de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) worden belast met de uitvoering
van de taken uit de verordening. De uitvoeringswet is in het voorjaar voor een uitvoeringstoets
gedeeld met de betrokken instanties. Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State is op 8 september jl. uitgebracht. Momenteel werk ik aan het nader
rapport, waarna het wetsvoorstel bij uw Kamer wordt ingediend. Uw Kamer gaat vervolgens
over de snelheid waarmee deze wordt behandeld.

Vooruitlopend op de uitvoeringswet heb ik samen met het Commissariaat, de AP en de
ACM gewerkt aan een aanwijzingsbesluit. Dit besluit is ook op 26 september jl. aan
uw Kamer gestuurd.3 Daarin wordt het Commissariaat aangewezen als bevoegde autoriteit en krijgen de andere
betrokken instanties enkele noodzakelijke taken toebedeeld. Zo wordt duidelijk welke
instanties de verordening in Nederland gaan uitvoeren. Hierdoor kan het Commissariaat
vooruitlopend op de inwerkingtreding van de uitvoeringswet al werken aan normuitleg,
uitvoeringsbeleid en voorlichting geven aan marktpartijen die politieke reclame aanbieden
en uitgeven. In het aanwijzingsbesluit worden de toezichts- en sanctietaken die volgen
uit de verordening nog niet belegd bij de betrokken instanties. Ik acht hiertoe een
formele wet noodzakelijk, omdat in de verordening zelf niet is opgenomen welke organisaties
in Nederland belast worden met het toezicht op de naleving van de verschillende onderdelen
van de verordening. Uitzondering hierop is de AP, die in de verordening rechtstreeks
wordt belast met het toezicht op de naleving van de artikelen 18 en 19 en hiertoe
ook sanctietaken krijgt. Zodra de uitvoeringswet in werking is getreden, zullen de
handhavende bevoegdheden voor de overige onderdelen ook zijn belegd.

Vraag 3

Hoe zal er gecontroleerd worden of sociale mediaplatforms, zoals X, voldoen aan de
Europese regels omtrent politieke advertenties?

Antwoord 3

Het toezicht op in hoeverre een platform zich aan de in de verordening gestelde regels
voor politieke reclame houdt, ligt in beginsel bij de toezichthouder van het land
waar het platform zijn Europese hoofdkantoor heeft. Aangezien veel grote socialemediaplatformen,
zoals X, hun hoofdkantoor in Ierland hebben, ligt toezicht en handhaving bij de Ierse
toezichthouders. Als daar aanleiding toe is, zullen de Nederlandse toezichthouders
de Ierse collega's op de hoogte stellen van signalen of klachten.

Vraag 4

Aangezien de Europese Transparantieverordening politieke advertenties beperkt maar
niet volledig verbiedt, hoe wordt in deze verordening omgegaan met situaties waarin
sociale mediaplatforms bepaalde politieke partijen wel toestaan om te adverteren,
terwijl andere partijen worden geweigerd?

Antwoord 4

Het zou onwenselijk zijn als zich de situatie voordoet dat socialemediaplatformen
bepaalde politieke partijen wel toestaan om te adverteren, terwijl andere partijen
worden geweigerd. Dat deze situatie zich gaat voordoen, is in dit stadium echter geen
gegeven. Wanneer platformen bepaalde politieke partijen of andere adverteerders ongelijk
zouden behandelen, dan is het, gezien de vestiging van de meeste platformen in Ierland,
aan de Ierse toezichthouder of de Europese Commissie om te beoordelen of hier sprake
is van een overtreding van Europese regelgeving en om in dat geval op gepaste wijze
te handhaven.

Vraag 5

Acht u het wenselijk om additionele maatregelen te nemen om ongelijke behandeling
tussen politieke partijen door sociale mediaplatforms te voorkomen?

Antwoord 5

Deze regelgeving is voor alle lidstaten en ketenpartners in de EU nieuw. De precieze
toepassing van de verordening moet gaandeweg vorm krijgen in de praktijk. Door de
uitwisseling van informatie en vragen wordt de uitvoering van de verordening verder
verduidelijkt en beter uitvoerbaar. Zo gaat in de komende periode blijken wat er mogelijk
is binnen de huidige wet- en regelgeving. Na de door de Europese Commissie geplande
evaluatie van de verordening kan bezien worden of additionele maatregelen wenselijk
zijn.4

Vraag 6

In hoeverre vallen berichten van influencers die gesponsord zijn door politiek partijen
onder dezelfde transparantieverplichtingen en beperkingen als reguliere online politieke
advertenties?

Antwoord 6

Influencers die boodschappen overbrengen waarvoor door een politieke partij een betaling
in geld of natura wordt verricht, vallen onder de werkingssfeer van de verordening.
Zij zijn dan zogeheten «uitgevers van politieke reclame» die de verplichtingen moeten
nakomen die op hen van toepassing zijn. In de door de Europese Commissie vastgestelde
richtsnoeren bij de verordening wordt dit helder weergegeven.5 Dit betekent dat influencers bij de plaatsing van zulke content de politieke reclame
als zodanig moeten labelen en een transparantieverklaring beschikbaar moeten stellen.

Vraag 7

Hoe zal gecontroleerd worden of deze influencerberichten zich aan de regelgeving houden?

Antwoord 7

Het is per 10 oktober 2025 mogelijk om bij het Commissariaat voor de Media een melding
te doen over mogelijke overtreding van de verordening. Voor het gevolg geven aan handhavende
bevoegdheden is de uitvoeringswet echter vereist. Wanneer deze in werking is getreden,
kan het Commissariaat, bij het houden van risicogestuurd toezicht, bepaalde influencers
nauwlettender volgen en, indien nodig, gepaste maatregelen treffen. Tot die tijd zal
het Commissariaat inzetten op preventieve maatregelen zoals voorlichting, bewustmaking
en normuitleg.

Vraag 8

Welke sancties acht u passend tegen platformen die de Transparantieverordening overtreden?

Antwoord 8

Het is van belang dat sancties voldoende afschrikwekkend zijn, maar ook rekening houden
met aspecten als ernst, impact en recidive. De verordening biedt daarvoor ruime mogelijkheden.6 Het is echter aan de toezichthouders om te bepalen wat gepaste sancties zijn bij
overtredingen van de verordening. Bij overtredingen door de grote platformen zullen
dit veelal de Ierse toezichthouders zijn.

Vraag 9

Acht u het wenselijk om additionele regelgeving in te stellen om niet alleen sociale
mediaplatformen maar ook politieke partijen te kunnen sanctioneren als ze zich niet
houden aan de regels in de transparantieverordening?

Antwoord 9

Zie het antwoord op vraag 5.