Verslag van een werkbezoek : Verslag van een werkbezoek aan Polen door een delegatie uit de vaste commissie voor Asiel en Migratie van 15 tot en met 17 februari 2026

Nr. 997
VERSLAG VAN EEN WERKBEZOEK AAN POLEN DOOR EEN DELEGATIE UIT DE VASTE COMMISSIE VOOR
ASIEL EN MIGRATIE VAN 15 TOT EN MET 17 FEBRUARI 2026

Vastgesteld 10 maart 2026

Verslag werkbezoek Polen en Frontex

Een delegatie van de vaste commissie voor Asiel en Migratie heeft van 15 tot en met
17 februari 2026 een werkbezoek gebracht aan Polen en het EU-agentschap Frontex in
Warschau. Het doel van dit bezoek was onder meer ter plekke geïnformeerd worden over
de bewaking van de Europese buitengrens en de impact van hybride dreigingen. De delegatie
bezocht de grens tussen Polen en Belarus en heeft in Warschau ontmoetingen gehad met
Poolse parlementariërs en ngo’s. Tevens heeft de delegatie een bezoek gebracht aan
Frontex, het Europees Grens- en kustwachtagentschap dat zetelt in Warschau.

De delegatie bestond uit de leden Boomsma (JA21, delegatieleider), Bamenga (D66),
Westerveld (GroenlinksPvdA), Russcher (FvD) en Lammers (groep Markuszower). De delegatie
werd begeleid door de heer Kling (griffier) en de heer Middelkoop (EU-adviseur).

Briefing ambassadeur en ontmoeting Poolse parlementariërs

Het werkbezoek startte op zondag 15 februari met een gesprek op de Nederlandse ambassade
te Warschau. Ambassadeur Jennes de Mol verzorgde een briefing over de actuele politieke
situatie in Polen en bredere geopolitieke ontwikkelingen in de regio. Daarna gaf mevrouw
Saray Indenkleef, ambassadesecretaris, een toelichting op de migratie- en veiligheidssituatie
in Polen, met name aan de oostgrens. Verder is gesproken over Poolse migranten in
Nederland en de opvang van Oekraïners in Polen. Aansluitend was er een informele kennismaking
met diverse leden van het Poolse parlement, de Sejm en andere Nederlandse diplomaten
gestationeerd in Warschau.

Bezoek Belarussische grens

Maandag 16 februari is de delegatie afgereisd naar de grens met Belarus. Tijdens een
bezoek aan het hoofdkwartier van de grenswacht voor het district Podlaski, kreeg de
delegatie uitleg van de regionaal commandant, brigade-generaal Sławomir Klekotka,
over de wijze waarop Polen de Oostgrens bewaakt en de manier waarop Belarus migranten
uit met name het Midden-Oosten en Afrika inzet om de grens te destabiliseren. In samenwerking
met mensensmokkelaars worden migranten door Belarus ingevlogen en vervolgens naar
de Poolse grens vervoerd. De migranten krijgen ladders en slijptollen en worden gemaand
de fysieke barrières te beklimmen.

In 2025 waren er 28.000 pogingen om de grens over te komen, waarbij er van moet worden
uitgegaan dat dezelfde migranten meerdere keren proberen Polen binnen te komen. Het
is echter onbekend van hoeveel dubbelingen er precies sprake is. De inzet van migranten
als geopolitiek drukmiddel gaat gepaard met andere vormen van hybride dreigingen,
waaronder disinformatie en cyberaanvallen. Het achterliggende doel lijkt te zijn Polen
af te leiden van de verdediging van de Suwałki-corridor. Deze corridor is van strategisch
belang voor de NAVO als de enige landverbinding van de Baltische staten met de rest
van Europa.

Ter verdediging heeft Polen fysiek en elektronische barrières gebouwd langs grote
delen van de grens met Belarus. De fysieke barrières betreffen hekken van zo’n vier
meter hoog, uitgerust met prikkeldraad. In de toekomst wordt een tweede hek gebouwd,
vlak achter de eerste linie hekken. Daarachter ligt een bufferzone die verboden gebied
is, behalve voor de Poolse autoriteiten en lokale bewoners. De Poolse grenswacht en
het leger is op grote schaal aanwezig in het grensgebied en heeft geïnvesteerd en
technologische surveillance, waaronder drones en camera’s en een uitgebreid monitoringscentrum.

Migranten die de oostgrens overkomen, worden niet tot de asielprocedure toegelaten
en direct teruggeleid naar Belarus. Polen heeft in 2025 wetgeving ingevoerd die een
juridische grondslag voor dit beleid biedt. Een aantal migranten heeft daarop juridische
procedures gestart. In dat verband heeft Europees Hof van de Rechten van de Mens Polen
opgedragen een aantal van deze migranten voorlopig toe te laten en op te vangen, in
afwachting van een definitieve beslissing van het Hof over de rechtmatigheid van de
directe terugleidingen.

Onder begeleiding van de Poolse grensbewaking reisde de delegatie vervolgens naar
het grensgebied met Belarus, in de buurt van het dorp Jałówka. De delegatie bezocht
de bufferzone en aanschouwde de opgeworpen barrières en kreeg verdere toelichting
door de commandant en zijn officieren. De situatie was op dat moment rustig, mede
vanwege de strenge weersomstandigheden. De delegatie keerde daarna terug naar Warschau.

Bezoek Frontex

Op dinsdag 17 februari bezocht de delegatie het hoofdkwartier van het Europees agentschap
voor grens- en kustbewaking Frontex. De delegatie werd ontvangen door Hans Leijtens,
uitvoerend directeur, en Stefano Failla en Lotje van der Made, beiden werkzaam bij
Frontex. De heer Leijtens lichtte toe dat Frontex het enige executieve agentschap
is van de EU, met operationele taken en bevoegdheden. Frontex is altijd ondersteunend
aan lidstaten. Daarbij stelt het agentschap prioriteiten zoveel mogelijk evidence-based.
Daarnaast werkt Frontex ook intensief samen met de landen op de Westelijke Balkan
en Moldavië. De heer Leijtens lichtte verder toe dat de Europese Commissie na de zomer
met een voorstel komt om Frontex uit te breiden, zowel in mankracht als taken. In
het Meerjarig Financieel Kader 2028–2035 wordt het budget van Frontex naar verwachting
ook aanzienlijk opgehoogd.

Vervolgens kreeg de delegatie een toelichting van de heer Failla en mevrouw Van der
Made over ontwikkelingen in het grensbeheer, onder andere actuele risico’s door instabiliteit
in o.a. Sudan, Iran en Zuid-Amerika. Ook werd stilgestaan bij digitalisering van grensbewaking
en het niet consequente gebruik van Europese databanken bij legale grenspassages.
Tot slot kreeg de delegatie een rondleiding door het hoofdkwartier van Frontex waarbij
beelden werden getoond van verschillende grensgebieden van de EU en werd toegelicht
op welke manier deze beelden worden geanalyseerd.

Gesprek maatschappelijke organisaties

Het laatste programma onderdeel was een gesprek met maatschappelijke organisaties
actief in Polen, waaronder UNHCR, de Helsinki Foundation for Human Rights, het Polish
Migration Forum en Ukrainski Dom. Babiche Routledge, Co-Coordinator Child Protection
UNHCR Poland, vertelde over hun samenwerking met de Poolse autoriteiten en andere
ngo’s om de bescherming en inclusie van vluchtelingen te verbeteren, en in het bijzonder
het bevorderen van welzijn van kwetsbare kinderen. Zo monitort de UNHCR grensgebieden
en opvanglocaties en bewaakt het de mensenrechtennormen in asielprocedures. Agnieszka
Kosowicz, bestuursvoorzitter van het Polish Migration Forum, vertelde over de obstakels
in hun werk voor de ondersteuning, integratie en gemeenschapsopbouw van migranten
en vluchtelingen in Polen.

Myroslava Keryk, bestuursvoorzitter van Ukrainski Dom, lichtte toe dat hun organisatie
zich richt op het bieden van ondersteuning, integratie en gemeenschapsvorming voor
Oekraïense migranten en vluchtelingen in Polen. Daarnaast sprak Keryk in het bijzonder
over de recente ontwikkelingen in Polen als het gaat om desinformatie en haatcrime
jegens Oekraïense vluchtelingen in Polen en hoe deze ontwikkelingen de discussie over
de opvang en integratie van Oekraïners in Polen beïnvloedt. Zo is Keryk zelf ook meerdere
keren al slachtoffer geweest van desinformatiecampagnes, zeer waarschijnlijk afkomstig
uit Rusland. Maria Poszytek, mensenrechtenadvocaat bij de Helsinki Foundation for
Human Rights, stond stil bij hun bijdrage aan het publieke debat op het gebied van
de bevordering van mensenrechten zoals juridisch onderzoek en adviezen over wetgeving
in Polen en daarbuiten.

Na dit programmaonderdeel keerde de delegatie weer terug naar Nederland. De delegatie
dankt de medewerkers van de Nederlandse ambassade in Warschau voor de uitstekende
ondersteuning van dit werkbezoek en de gesprekspartners voor hun tijd en inbreng.

De delegatieleider, Boomsma

De griffier, Kling