Ga direct naar inhoud of menu

Monitor Trends in Beeld

Zoek binnen Monitor Trends in Beeld

Actueel

Deze hoofdrubriek bevat 2 rubrieken:

- Overzicht
- Nieuws

# Cultuur in Beeld 2014: Cultuurparticipatie in Nederland onverminderd hoog

Nieuwsbericht | 01-12-2014 | 11:00

Op 1 december verscheen een nieuwe editie van de OCW-publicatie 'Cultuur in Beeld 2014'. De publicatie geeft een overzicht van cijfers over de cultuursector en een duiding van belangrijke ontwikkelingen. Zo blijft de cultuurparticipatie in Nederland onverminderd hoog: gemiddeld bezoekt 89% van de bevolking tenminste één keer per jaar een culturele activiteit onderneemt. Met name hoger opgeleiden zijn actief op het gebied van cultuurparticipatie.

## De samenleving in beweging

De kunst- en cultuursector verandert. Grote ontwikkelingen in de samenleving, veranderingen in vrijetijdbesteding, economische ontwikkelingen en de recente bezuinigingen op cultuur zijn de voornaamste veroorzakers van deze veranderingen. Cultuur in Beeld 2014 schetst een aantal maatschappelijke trends en ontwikkelingen en beschrijft hoe burgers, culturele instellingen en overheden daarop reageren.

- Prognose ontwikkeling samenstelling bevolking 2060 (naar leeftijdsgroep)
  | 80 jaar of ouder | 65 tot 80 jaar | 20 tot 65 jaar | 0 tot 20 jaar
  --- | --- | --- | --- | ---
  1960 | 154399 | 864423 | 6067390 | 4331042
  1961 | 160947 | 887637 | 6120680 | 4386744
  1962 | 167529 | 912524 | 6180221 | 4461142
  1963 | 172802 | 934630 | 6250368 | 4532162
  1964 | 177392 | 955313 | 6325493 | 4583772
  1965 | 185782 | 976752 | 6418454 | 4631281
  1966 | 193237 | 996411 | 6502011 | 4685535
  1967 | 200060 | 1018765 | 6656926 | 4659556
  1968 | 208522 | 1043617 | 6768800 | 4640156
  1969 | 215347 | 1065626 | 6879747 | 4637626
  1970 | 221743 | 1089232 | 6989040 | 4657606
  1971 | 228245 | 1111504 | 7100852 | 4678829
  1972 | 235147 | 1132778 | 7206888 | 4694750
  1973 | 240368 | 1154901 | 7301153 | 4691201
  1974 | 249291 | 1177000 | 7393772 | 4670957
  1975 | 258378 | 1201043 | 7493439 | 4646232
  1976 | 268294 | 1221862 | 7619313 | 4624109
  1977 | 277970 | 1236344 | 7720976 | 4579205
  1978 | 290128 | 1259198 | 7820254 | 4528294
  1979 | 300110 | 1280786 | 7925095 | 4479535
  1980 | 311877 | 1303447 | 8043905 | 4431785
  1981 | 323091 | 1318916 | 8170781 | 4395798
  1982 | 335781 | 1332480 | 8286782 | 4330786
  1983 | 345005 | 1343109 | 8398677 | 4252760
  1984 | 357641 | 1350817 | 8518581 | 4167550
  1985 | 370708 | 1359038 | 8639581 | 4084506
  1986 | 382392 | 1386796 | 8741612 | 4018630
  1987 | 392352 | 1411662 | 8843088 | 3968023
  1988 | 405803 | 1434264 | 8952570 | 3922311
  1989 | 418354 | 1458653 | 9053532 | 3874701
  1990 | 427715 | 1477909 | 9164745 | 3822205
  1991 | 437248 | 1496394 | 9290639 | 3786164
  1992 | 444288 | 1515408 | 9407215 | 3762239
  1993 | 456391 | 1529136 | 9507185 | 3746470
  1994 | 464295 | 1543699 | 9582405 | 3751154
  1995 | 475757 | 1557819 | 9630391 | 3760155
  1996 | 481475 | 1579397 | 9661408 | 3771609
  1997 | 487419 | 1596420 | 9695904 | 3787364
  1998 | 493192 | 1616527 | 9735303 | 3809170
  1999 | 496152 | 1634782 | 9789449 | 3839842
  2000 | 500339 | 1652103 | 9838500 | 3873008
  2001 | 516637 | 1657864 | 9904521 | 3908053
  2002 | 531607 | 1667107 | 9965935 | 3940636
  2003 | 543970 | 1676486 | 10003117 | 3968999
  2004 | 558298 | 1692856 | 10019321 | 3987557
  2005 | 573573 | 1715097 | 10028899 | 3987957
  2006 | 587016 | 1743443 | 10028125 | 3975626
  2007 | 600842 | 1767510 | 10032537 | 3957103
  2008 | 615489 | 1799337 | 10050123 | 3940450
  2009 | 631208 | 1840607 | 10080387 | 3933585
  2010 | 647994 | 1890334 | 10108327 | 3928334
  2011 | 667547 | 1927399 | 10147034 | 3913819
  2012 | 686015 | 2030353 | 10119226 | 3894754
  2013 | 704394 | 2120871 | 10081647 | 3870728
  2014 | 719583 | 2200034 | 10055089 | 3849436
  2015 | 735674 | 2269047 | 10037292 | 3828639
  2016 | 751655 | 2332397 | 10020682 | 3815449
  2017 | 769001 | 2390459 | 10008975 | 3804618
  2018 | 785861 | 2453093 | 9996353 | 3794861
  2019 | 807762 | 2507239 | 9991140 | 3780175
  2020 | 830789 | 2560313 | 9984904 | 3765007
  2021 | 856445 | 2610604 | 9980829 | 3745993
  2022 | 877976 | 2667158 | 9968663 | 3731300
  2023 | 903350 | 2720389 | 9951649 | 3718997
  2024 | 936105 | 2767514 | 9930420 | 3708346
  2025 | 973326 | 2812894 | 9897738 | 3705147
  2026 | 1002803 | 2864396 | 9858650 | 3708243
  2027 | 1077422 | 2873671 | 9812244 | 3713803
  2028 | 1142841 | 2890710 | 9761639 | 3722957
  2029 | 1196062 | 2920553 | 9711272 | 3729135
  2030 | 1241171 | 2958620 | 9658316 | 3735649
  2031 | 1280693 | 2994643 | 9609795 | 3743000
  2032 | 1316302 | 3027760 | 9561609 | 3754293
  2033 | 1353767 | 3054480 | 9512629 | 3768257
  2034 | 1387770 | 3083659 | 9462949 | 3781207
  2035 | 1421086 | 3120564 | 9405022 | 3792511
  2036 | 1453842 | 3149886 | 9354950 | 3801203
  2037 | 1487887 | 3165715 | 9316695 | 3807457
  2038 | 1522390 | 3168419 | 9291132 | 3810936
  2039 | 1558052 | 3151987 | 9283246 | 3812142
  2040 | 1596213 | 3124347 | 9283901 | 3811172
  2041 | 1633468 | 3088281 | 9293798 | 3808280
  2042 | 1673994 | 3046206 | 9306444 | 3803614
  2043 | 1714104 | 3001387 | 9321985 | 3797695
  2044 | 1755687 | 2956051 | 9336437 | 3790758
  2045 | 1798330 | 2908083 | 9352512 | 3782911
  2046 | 1836071 | 2869542 | 9363939 | 3774661
  2047 | 1869724 | 2831979 | 9378271 | 3766363
  2048 | 1901164 | 2791329 | 9397751 | 3758236
  2049 | 1932854 | 2748937 | 9418462 | 3750433
  2050 | 1971332 | 2703305 | 9435257 | 3743130
  2051 | 2003991 | 2665839 | 9449190 | 3736501
  2052 | 2027614 | 2641508 | 9458319 | 3730819
  2053 | 2041770 | 2627660 | 9465619 | 3726213
  2054 | 2042102 | 2627015 | 9472648 | 3722867
  2055 | 2036369 | 2634440 | 9476774 | 3720910
  2056 | 2024226 | 2655084 | 9473213 | 3720390
  2057 | 2011254 | 2677179 | 9468308 | 3721319
  2058 | 1997138 | 2699320 | 9463951 | 3723604
  2059 | 1985459 | 2718867 | 9459484 | 3727088
  2060 | 1974213 | 2739599 | 9453452 | 3731619

  CBS Brontabel als csv (4 kB)

De samenleving is de afgelopen decennia sterk veranderd in de richting van een samenleving waarin er nog weinig traditionele kaders zijn en veel belangrijke levensbeslissingen door individuen als vrije keuze worden beleefd. Gezag is veel minder vanzelfsprekend geworden.

Als reactie op de internationalisering ontdekken en koesteren steden en regio’s hun eigen culturele karakter. Mensen vinden hun identiteit en geborgenheid makkelijker in hun eigen regio dan in abstracte mondiale verbanden. Dat leidt tot een herwaardering van de streekeigen cultuur, volkscultuur of geschiedenis.

## De burger als liefhebber, beoefenaar, vrijwilliger, vriend en gever

De cultuurparticipatie is in Nederland onverminderd hoog: gemiddeld bezoekt 89 procent van de bevolking ten minste één keer per jaar een culturele instelling. Het gaat dan om het bezoek aan podiumkunsten, musea en bibliotheken (Figuur 2), maar ook om film, boeken lezen en luisteren en kijken naar culturele programma’s op radio en tv. Met name hoger opgeleiden zijn actief op het gebied van cultuurparticipatie. Tegelijkertijd blijft de cultuurparticipatie van niet-westerse allochtonen achter bij die van autochtonen.

- Percentage van de bevolking dat ten minste 1x een voorstelling, een museum en/of bibliotheek bezocht - naar opleiding 2012
  | po, vmbo, mavo | havo,vwo, mbo | hbo, universiteit | gem.
  --- | --- | --- | --- | ---
  Percentage | 74% | 90% | 98% | 89%

  De figuur toont het percentage van de bevolking dat ten minste 1x een voorstelling, een museum en/of bibliotheek bezocht. Het percentage wordt naar opleiding weergegeven. Het percentage naar inkomen is te vinden onder 'Gerelateerde grafieken'.

  OCW Brontabel als csv (83 bytes)

  Percentage van de bevolking dat ten minste 1x een voorstelling, een museum en/of bibliotheek bezocht - naar inkomen 2012 (gestandaardiseerd)
  |  | 1-1,5x modaal | 1,5-2,5x modaal | >2,5x modaal | gem.
  --- | --- | --- | --- | --- | ---
  Percentage | 85% | 84% | 91% | 95% | 89%

  De figuur toont het percentage van de bevolking dat ten minste 1x een voorstelling, een museum en/of bibliotheek bezocht, uitgesplitst naar inkomen.

  OCW Brontabel als csv (90 bytes)

Binnen delen van de meer traditionele cultuur is vergrijzing waarneembaar. Musea en monumenten, ballet en klassieke muziek trekken meer bezoekers in de leeftijdscategorie van 65 tot 79 jaar dan voorheen. Voor musea geldt daarnaast dat er een groei is in het bezoek van kinderen en jongeren. Ook bij de populaire vormen van cultuur (cabaret, bioscoop, popmuziek) neemt de belangstelling van ouderen toe. Doordat hier de belangstelling ook onder de jongere leeftijdsgroepen is gestegen, is hier geen sprake van vergrijzing.

De manier waarop mensen deelnemen aan cultuur verandert. Meer dan ooit is cultuurdeelname de uitdrukking van persoonlijk beleefde voorkeuren en keuzen passend binnen een leefstijl, waarbij elementen uit ‘hoge’ en ‘lage’ cultuur gecombineerd worden. De laatste jaren is het aantal vrijwilligers licht gestegen. Dat lijkt ook te gelden voor vrijwilligerswerk in de cultuursector. In de filantropische sector zijn de gevolgen van de economische crisis merkbaar. Tussen 2009 en 2011 liep het totaal aan particuliere giften en giften van bedrijven voor cultuur terug van 454 miljoen euro naar 287 miljoen euro.

## Meer cultuuraanbod en -bezoek

Zowel het aanbod van cultuur als het bezoek aan cultuur vertoont in 2013 een positiever beeld dan in de jaren daarvoor (2009-2012). Over het algemeen vertoont de ontwikkeling van het aanbod in de culturele sectoren in 2013 een stijgende lijn. Het aanbod van rijksgesubsidieerde gezelschappen en het aanbod op rijksgesubsidieerde festivals nam tussen 2012 en 2013 toe. Ook bij de andere spelers binnen de podiumkunsten is in 2013 een positieve ontwikkeling zichtbaar.

Bij de bezoeken is een soortgelijke ontwikkeling te zien. Met name bij de rijksgesubsidieerde musea neemt het aantal bezoeken toe. De toename in 2013 is voor een groot deel toe te schrijven aan de heropening van het Rijksmuseum, maar ook bij andere musea neemt het bezoek gemiddeld toe. Dit geldt ook voor het bezoek aan de rijksgesubsidieerde gezelschappen voor podiumkunst. Hoewel de vrije theaterproducenten de afgelopen jaren met een sterke afname in het aantal bezoeken werden geconfronteerd, is de afname in 2013 minder sterk dan in 2012.

Gezelschappen in de podiumkunsten (orkesten, dansgezelschappen, en theatergezelschappen) die het Rijk financiert, bieden ruim de helft van hun aanbod buiten hun eigen standplaats aan. Dit aandeel neemt de laatste jaren iets toe. Daarnaast laten de cijfers over 2013 zien dat met name de zalen in Amsterdam en Utrecht goed bezet zijn. In de regio Oost is de zaalbezetting het laagst.

- Gemiddelde groei per jaar van bezoek in de filmsector, de musea en podiumkunsten 2009-2013
  | 2009-2013 | 2012-2013
  --- | --- | ---
  Film | 3,2% | 0,9%
  VSCD | -3,1% | 0,0%
  VNPF | -3,2% | -4,6%
  Vvtp | -6,4% | -2,5%
  Gezelschappen (BIS+FPK) | 2,3% | 6,0%
  Festivals (BIS+FPK) | 14,0% | 8,0%
  Musea (BIS) | 8,9% | 26,7%

  OCW Brontabel als csv (182 bytes)

## Het cultuurbeleid van de overheid

In het Nederlandse gesubsidieerde bestel is sprake van een steeds verdergaande samenwerking tussen de overheden. Het aantal instellingen dat het Rijk direct ondersteunt, is de laatste twee subsidieperioden afgenomen. In de periode 2009-2012 heeft het Rijk een grotere rol aan de rijkscultuurfondsen. Momenteel bestaat de culturele basisinfrastructuur (BIS) uit het geheel van instellingen dat een directe subsidie van het Rijk ontvangt, te weten 84 instellingen en 6 fondsen. Gezamenlijk verstrekken de fondsen in 2013 aan 139 instellingen een meerjarige subsidie.

De gemeentelijke uitgaven aan cultuur maken in 2014 gemiddeld 3,4% uit van de gemeentelijke begroting. Tussen 2010 en 2014 namen de uitgaven van Nederlandse gemeenten aan cultuur met 6% af. Een aantal grote gemeenten voert echter de voorgenomen bezuinigingen niet door of investeert extra middelen.

De ontwikkeling van de gemiddelde jaaruitgaven per inwoner in de G4 (4 grootste gemeenten), de G35 en in Nederlandse gemeenten wordt getoond. Voor een gemiddelde Nederlandse gemeente is dit 112 euro.

De G4 besteden per inwoner het meeste aan cultuur: gemiddeld 222 euro per inwoner in 2014. In de G35 liggen de uitgaven per inwoner gemiddeld op een wat lager niveau: 147 euro. De uitgaven per inwoner daalden, tussen 2010 en 2014 gemiddeld met 3%. Sinds 2012 nemen de uitgaven per inwoner in de G4 weliswaar af, (van 243 euro naar 222 euro) maar in de G35 is er een kleine toename in de uitgaven per inwoner, van 143 euro naar 147 euro.

- Uitgaven aan cultuur per inwoner in de G4 en Nederland, 2010-2014
  | G4 | G35 (excl. G4) | Nederland
  --- | --- | --- | ---
  2010 | 239 | 144 | 116
  2011 | 235 | 147 | 116
  2012 | 243 | 143 | 116
  2013 | 228 | 142 | 113
  2014 | 222 | 147 | 112

  CBS Brontabel als csv (120 bytes)

## Meer weten?

De jaarlijkse publicatie Cultuur in Beeld geeft inzicht in de culturele sector op basis van onderzoek en statistische gegevens van het ministerie van OCW, de rijkscultuurfondsen, brancheorganisaties en gemeenten. Heeft u interesse om de publicatie helemaal te lezen? Kijk dan op 'Cultuur in Beeld 2014'.

## Zie ook

- Cultuur in Beeld 2014

## Deel deze pagina

- Twitter
- Facebook
- LinkedIn
- Google+
- Tumblr