Het Binnenhof vanaf de Mauritstoren
Het Binnenhof vanaf de Mauritstoren, met links de gebouwen van de Eerste Kamer, in het midden het Binnenhof en rechts de gebouwen van de Tweede Kamer

Het kabinet wil het Binnenhof in één keer renoveren. Tijdens de renovatie krijgt de Tweede Kamer tijdelijk onderdak in het gebouw waar nu nog het ministerie van Buitenlandse Zaken zit (Bezuidenhoutseweg). De Eerste Kamer gaat naar het oude gebouw van de Hoge Raad (het complex aan het Lange Voorhout/Kazernestraat), samen met een deel van de Raad van State. Het ministerie van Algemene Zaken krijgt waarschijnlijk onderdak in het Catshuis. Daar wordt dan tijdelijke kantoorruimte bij geplaatst.

Waarom renoveren?

Het Binnenhof bestaat voor een deel uit de eeuwenoude gebouwen die op bovenstaande foto zichtbaar zijn. De gebouwen hebben grote en kleinere gebreken. Ook in de 'nieuwbouw' van de Tweede Kamer uit 1992, met de plenaire vergaderzaal en de Statenpassage is groot onderhoud nodig. Technische installaties (klimaat, liften, leidingen) zijn aan het einde van hun levensduur. Dat is overigens heel normaal na zoveel jaren gebruik. Verder moeten de gebouwen gemoderniseerd worden op het gebied van (brand)veiligheid, houtrot, lekkende daken, technische installaties, ICT, beveiliging en gezondheid.

Aanpassingen

Het plan gaat over een renovatie, niet over nieuwbouw. Wel kan bij de renovatie een aantal aanpassingen worden gedaan aan bijvoorbeeld de ingangen, keukens en restaurants.

Vanaf 2020

De renovatie kan in 2020 van start gaan en duurt 5,5 jaar. Daarna voldoet het Binnenhofcomplex weer aan de eisen om veilig en zonder storingen continu in bedrijf te zijn.

Wie zijn de architecten?

De architecten Ellen van Loon (Office for Metropolitan Architecture, OMA) en Liesbeth van der Pol (Dok Architecten) worden de coördinerend architecten voor de renovatie van het Binnenhof-complex in Den Haag. Het Rijksvastgoedbedrijf heeft hen daarvoor uitgekozen.

Schimmelvorming in Schepelhal Binnenhof
Schimmelvorming in Schepelhal Binnenhof. Foto: Rijksvastgoedbedrijf / Corné Bastiaansen

Haagse binnenstad blijft leefbaar en aantrekkelijk

Tijdens de renovatie van het Binnenhof (2020-2025) moet de omgeving in de binnenstad van Den Haag leefbaar en aantrekkelijk blijven. Daarvoor hebben de gemeente Den Haag en het Rijksvastgoedbedrijf voorstellen en ideeën ontwikkeld, samen met bewoners, ondernemers, culturele instellingen, ProDemos en andere eigenaren en gebruikers van panden in de omgeving van het Binnenhof.

Prinsjesdag

Tijdens de verbouwing van het Binnenhof wordt Prinsjesdag niet in de Ridderzaal wordt gehouden, maar op een andere plek in Den Haag.

Debatten over de renovatie

Woensdag 1 juni 2016 - De Kamerleden van de commissie voor Wonen en Rijksdienst hielden op woensdag 1 juni 2016 een algemeen overleg over de renovatie van het Binnenhof. Van dit overleg is een geredigeerd woordelijk verslag beschikbaar.

Dinsdag 26 april 2016 - In een brief aan de Tweede en de Eerste Kamer beschrijft minister Blok (Wonen en Rijksdienst) de drie opties die op dat moment nog open stonden.

  1. De 'voorkeursvariant van het kabinet': de Tweede Kamer, de Eerste Kamer, de Raad van State en het ministerie van Algemene Zaken krijgen 5,5 jaar allemaal ergens anders tijdelijk onderdak. Het hele Binnenhofcomplex is dan leeg. Deze variant kost maximaal €475 miljoen.
  2. Alle gebruikers vertrekken eerst. De Eerste Kamer, de Raad van State en het ministerie van Algemene Zaken keren al na 2,7 jaar terug, na de renovatie van hun deel van het Binnenhof. Daarna gaat het renoveren van de gebouwen van de Tweede Kamer verder. Deze variant duurt in totaal 6,4 jaar. De kosten zijn €482 miljoen.
  3. De gebouwen van de Eerste Kamer worden eerst in drie jaar gerenoveerd. Daarna komen vier jaar lang de gebouwen van de Tweede Kamer aan de beurt. De renovatie duurt in totaal zeven jaar, de kosten zijn €525 miljoen.

Zie ook

Het dossier van het Rijksvastgoedbedrijf, met foto's, infographics en een video over de verbouwingsplannen.

Meerderheid Kamer voor renovatie Binnenhof in 5,5 jaar

Minister Blok deed zijn voorstel met drie varianten onder andere naar aanleiding van het debat dat de Tweede Kamer op donderdag 10 december 2015 voerde over de renovatie van het Binnenhof. Tijdens dit debat bleek dat een meerderheid van de Kamer het renovatieplan van het kabinet steunde. Dit zou inhouden dat de Tweede Kamer voor 5,5 jaar verhuist.

Verslag

Het Binnenhof tijdens Prinsjesdag 2008
Het Binnenhof tijdens Prinsjesdag 2008

De geschiedenis van het Binnenhof

De geschiedenis van het Binnenhof gaat tot ver in de Middeleeuwen terug. Ze begon met de Graaf van Holland, Floris IV, die aan het begin van de dertiende eeuw een groot duin- en bosgebied kocht, hoofdzakelijk voor de jacht. De zoon van Floris IV, graaf Willem II, breidde het jachtslot verder uit. Bij het jachtslot ontstond een dorp dat zou uitgroeien tot de stad ‘Des Graven Haghe’. Tegenwoordig staan de gebouwen van de Eerste en Tweede Kamer, het ministerie van Algemene Zaken en de Raad van State rondom het Binnenhof.

Ridderzaal

Halverwege de dertiende eeuw gaf graaf Willem II opdracht tot de bouw van een ontvangst- en feestzaal op het binnenplein van het jachtslot. Na zijn vroegtijdige dood liet zijn zoon, Floris V, deze Ridderzaal afbouwen en nam hij het in gebruik. De zaal had in de loop van de tijd heel wat functies, zoals ziekenhuis en paardenstal. Zelfs hield de Staatsloterij haar trekkingen in de Ridderzaal, die toen de toepasselijke naam Loterijzaal kreeg. Sinds de restauratie rond 1900 is de zaal in gebruik voor officiële nationale en internationale bijeenkomsten, zoals huldigingen en conferenties. Het is ook de plek waar de Eerste Kamer en de Tweede Kamer samen vergaderen, de Verenigde Vergadering. De belangrijkste plechtigheid in de Ridderzaal keert sinds 1904 elk jaar terug: Prinsjesdag, de derde dinsdag van september. De koning spreekt op die dag de troonrede uit, waarin de regering haar plannen voor het komende jaar presenteert.

Het Torentje

Het achthoekige gebouw aan de Haagse Hofvijver heet het Torentje. Het dateert uit de veertiende eeuw en had destijds de  functie van zomerhuisje van de graven van Holland. Het lag oorspronkelijk aan de rand van het Binnenhof. Een ophaalbrug zorgde voor verbinding met de tuin. Op de plaats van deze tuin staat nu het recent heropende Mauritshuis. Het Torentje werd later ook nog een herberg, wijnkelder en conciërgewoning. Het Torentje is sinds 1982 het kantoor van de minister-president. De ambtswoning van de premier, het Catshuis, ligt buiten het centrum, vlakbij de ambassades in Den Haag.

De Eerste Kamer

Het gebouw van de Eerste Kamer ligt aan de kant van de Hofvijver. Het oudste gedeelte is de Mauritstoren. Stadhouder prins Maurits gaf de opdracht het stadhouderlijk kwartier uit te breiden met dit gebouw. Het werd tussen 1592 en 1598 gebouwd. Maurits, zoon en opvolger van stadhouder prins Willem van Oranje, verhuisde in 1600 met zijn gezin naar de Mauritstoren. Op de eerste verdieping bevond zich de raadszaal van de stadhouders. Op de hogere etages lagen verschillende privévertrekken waaronder ook een bibliotheek en een wapenkamer. Nu bevindt zich in deze toren onder meer de ministerskamer. Ministers en staatssecretarissen kunnen zich hier voorbereiden op de plenaire behandeling van wetsvoorstellen in de Eerste Kamer.

De Tweede Kamer

In 1777 startte de bouw van een nieuwe vleugel van het stadhouderlijk paleis voor stadhouder Willem V en zijn gezin. Slechts vijf jaar genoot Willem V van zijn paleis. Na de Franse inval in september 1794 vluchtte de familie in januari 1795 naar Engeland. Het gebouw, recht tegenover de Eerste Kamer, is nu onderdeel van de Tweede Kamer. Tot 1992 was Binnenhof 1a de hoofdingang van de Tweede Kamer. Nu is deze ingang vooral in gebruik bij speciale bijeenkomsten in de ‘Oude Zaal’ (de voormalige plenaire zaal van de Tweede Kamer). In de hal bevindt zich de Erelijst voor Gevallenen uit de Tweede Wereldoorlog. Iedere dag slaat een medewerker van de Tweede Kamer een bladzijde van dit boek om zodat nieuwe namen te zien zijn. Op een speciaal scherm in de hal kun je ook digitaal bladeren door de lijst met ongeveer 18.000 namen.

Raad van State

Tussen de gebouwen van de Eerste Kamer en Tweede Kamer ligt de vergaderzaal van de Raad van State. Hier zijn de  besprekingen over wetsvoorstellen van de regering. De andere vertrekken van de Raad van State zijn te vinden in het voormalige paleis aan de Kneuterdijk en de daarachter gelegen nieuwbouw.

Ministerie van Algemene Zaken

Het ministerie van Algemene Zaken is gehuisvest in vier verschillende gebouwen gelegen aan de Hofvijver (Binnenhof 17-20), waaronder het Torentje. Hier bevinden zich sinds 1982 de Rijksvoorlichtingsdienst, het Kabinet Minister-President (KMP) en afdelingen van het ministerie van Algemene Zaken. Vanaf 1977 vergadert de ministerraad elke vrijdagochtend in de bekende Trêveszaal.

Gerelateerde websites