Wie schrijft de Troonrede?

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima in de Ridderzaal

Koning Willem-Alexander arriveert op Prinsjesdag om 13.15 uur met de glazen koets bij de Ridderzaal, vlak naast het gebouw van de Tweede Kamer. In de Ridderzaal spreekt hij namens de regering de troonrede uit. Koning Willem-Alexander heeft deze troonrede niet zelf geschreven. De ministers schrijven allemaal een tekst over hun beleidsterrein. De minister-president en zijn ambtenaren op het ministerie van Algemene Zaken maken van alle informatie samen uiteindelijk één verhaal.

In het publiek zitten de ‘leden van de Staten-Generaal’ (Eerste en Tweede Kamerleden), leden van het (demissionaire) kabinet, de Raad van State en andere genodigden. De Voorzitter van de Eerste Kamer (tegenwoordig Ankie Broekers-Knol) is ook de voorzitter van deze Verenigde Vergadering.

Kan Prinsjesdag wel doorgaan? Er is toch nog geen kabinet?

Minister Dijsselbloem (Financiën) en het koffertje met daarin de Prinsjesdagstukken: de Miljoenennota en de rijksbegroting.

Prinsjesdag gaat gewoon door op dinsdag 19 september. Het is zelfs een verplichting die volgt uit de Grondwet. Daarin staat dat de regering haar beleid moet uiteenzetten op de derde dinsdag van september. En ook staat erin dat het kabinet op dezelfde dag algemene begrotingswetten moet indienen.

Omdat op dinsdag 19 september nog geen nieuw kabinet is geformeerd, zal het huidige demissionaire kabinet van VVD en PvdA de begroting indienen. Omdat het nieuwe kabinet met deze begroting zal werken, zijn ook de formerende partijen CDA, D66 en ChristenUnie betrokken geweest bij de onderhandelingen over deze begroting.

Koffertje

Om 15.00 uur biedt minister Dijsselbloem van Financiën het bekende koffertje aan. In het koffertje zitten de Miljoenennota en de rijksbegroting. In de rijksbegroting staan per ministerie de voorstellen voor uitgaven, verplichtingen en inkomsten van de rijksoverheid voor het jaar 2018. De Miljoenennota is een toelichting op de rijksbegroting. In de Miljoenennota worden de belangrijkste plannen en keuzes van de regering samengevat, en staat wat deze plannen kosten. Daarnaast wordt de economische en financiële situatie van Nederland beschreven.

Algemene Politieke Beschouwingen gaan dit jaar niet door

De Algemene Politieke Beschouwingen in 2016

Gewoonlijk zijn in de dagen na Prinsjesdag de Algemene Politieke Beschouwingen, een debat waarbij alle Kamerleden en alle kabinetsleden aanwezig zijn. Maar dit jaar heeft de Tweede Kamer besloten om geen Algemene Politieke Beschouwingen te organiseren. Er is na Prinsjesdag immers nog geen nieuw kabinet om mee te debatteren. En het zittende, demissionaire, kabinet maakt nauwelijks nieuwe plannen. Zodra het nieuwe kabinet er is en zijn plannen bekend heeft gemaakt, zal de Tweede Kamer een debat over de regeringsverklaring organiseren.

Ook in 2010 en 2012 besloot de Kamer om geen Algemene Politieke Beschouwingen te organiseren. Ook toen waren partijen bezig om een nieuw kabinet te formeren.

De Tweede Kamer behandelt de begrotingen wel stuk voor stuk

Tot de Prinsjesdagstukken behoren de begrotingsonderdelen: elk ministerie heeft zijn eigen begroting. De Tweede Kamer behandelt deze begrotingen de komende tijd stuk voor stuk. In de Tweede Kamer worden sommige voorstellen gewijzigd en aangepast, sommige worden geschrapt en andere voorstellen worden ongewijzigd overgenomen. Alleen de Tweede Kamer heeft amendementsrecht en mag wetsvoorstellen wijzigen. De Eerste Kamer mag dat niet.

De eerste begrotingsbehandeling (die van Koninkrijksrelaties) staat gepland in de tweede week van oktober. De laatste (Veiligheid en Justitie) in de laatste week van november. Natuurlijk kan aan deze planning nog het nodige veranderen als er in de tussentijd een nieuw kabinet met een nieuw regeerakkoord komt. Mogelijk verandert daardoor immers zelfs de indeling van ministeries.