Terugkijken en teruglezen

  • Kijk het algemeen overleg 'advies inzake gebruik door politici van term genocide'terug via Debat Gemist.
  • Op donderdag 22 februari werd het overleg voortgezet in de plenaire zaal. Daar dienden Kamerleden verschillende moties in. Kijk ook dit terug via Debat Gemist.

Agenda

U kunt de stukken doornemen die bij deze vergadering horen. Zodra het woordelijk verslag van de vergadering klaar is, kunt u dit verslag ook via deze link lezen.

Internationale vlaggen voor het Joegoslaviëtribunaal in Den Haag.
Internationale vlaggen voor het inmiddels gesloten Joegoslaviëtribunaal in Den Haag.

Wat is genocide?

Het Verdrag Inzake Voorkoming en de Bestraffing van Genocide van de Verenigde Naties uit 1948 beschrijft genocide onder meer als het vermoorden of ernstig verwonden van mensen met als doel hun groep, al dan niet deels, te vernietigen.

Waar gaat het overleg over?

In november 2016 nam de Tweede Kamer met een grote meerderheid de motie-Voordewind c.s. aan. Met deze motie vroeg de Kamer aan de regering om advies in te winnen over het gebruik van de term genocide door politici. De adviesorganen zijn de Extern Volkenrechtelijk Adviseur (EVA) en de Commissie van advies inzake volkenrechtelijke vraagstukken (CAVV). De achtergrond van de motie is dat het altijd aan de rechter is of in juridische zin sprake is van genocide, maar dat een dergelijk oordeel vaak jaren op zich laat wachten. Dit terwijl de (politieke) erkenning van het gepleegde misdrijf van groot belang is, onder meer voor de leedverwerking bij de getroffen groeperingen.

Aanleiding voor de motie was het feit dat het Europees Parlement, de Raad van Europa en het Amerikaanse huis van Afgevaardigden de wreedheden begaan door ISIS tegen minderheden hadden gekwalificeerd als misdaden tegen de menselijkheid en genocide. Woensdag 21 februari stemt de Kamer over een andere motie van Voordewind c.s., waarin de indieners de regering verzoeken om in de Veiligheidsraad steun te genereren voor de erkenning van genocide door ISIS-strijders.

Wat is het advies?

CAVV en EVA zien geen volkenrechtelijke belemmeringen voor het gebruik van de termen genocide of misdrijven tegen de menselijkheid door de regering of het parlement. Wel zijn ze van oordeel dat politici terughoudend moeten omgaan met de term en dat deze altijd op feitenonderzoek gebaseerd moet zijn. Ook wijzen de adviesorganen erop dat staten niet moeten wachten met ingrijpen bij gruwelijkheden tot er een formele vaststelling is van genocide of misdrijven tegen de menselijkheid.

Het kabinet ziet het advies als ondersteuning van het huidige beleid ten aanzien van het gebruik van de term genocide en vindt dat IS zich hoogstwaarschijnlijk schuldig heeft gemaakt aan genocide en misdrijven tegen de menselijkheid.

Wanneer erkent Nederland genocide?

In het regeerakkoord ‘Vertrouwen in de toekomst’ besteedde de coalitie ook een passage aan dit onderwerp. Hierin staat dat bij de erkenning van genocides voor de Nederlandse regering uitspraken van internationale gerechts- of strafhoven, eenduidige conclusies volgend uit wetenschappelijk onderzoek en vaststellingen door de VN leidend zijn.

Vragenlijsten en rondetafelgesprek

Het belang dat de commissie voor Buitenlandse Zaken aan deze zaak hecht blijkt wel uit de lijsten van vragen (zie ook de agenda) die verschillende keren aan de minister zijn voorgelegd.

Ook hield de commissie op 12 juni 2017 een rondetafelgesprek over het CAVV/EVA-advies. Kamerleden hebben toen van gedachten gewisseld met de opstellers van het rapport en enkele deskundigen op het gebied van genocidestudies. Via Debat Gemist kunt u dit gesprek terugkijken.