Terugkijken en teruglezen

Kijk het debat terug via Debat Gemist.

Agenda en verslag

U kunt alle stukken doornemen die bij deze vergadering horen. Zodra het woordelijk verslag van het overleg klaar is, kunt u dit via dezelfde link lezen.

Meer transparantie

Europe's black box
Hoe kunnen burgers een geïnformeerde stem uitbrengen, als ze niet weten hoe hun regeringen in de EU functioneren? Afbeelding uit het rapport 'Opening up closed doors: making the EU more transparent for its citizens'.

De Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA), Renske Leijten (SP) en Martin van Rooijen (50PLUS) hebben onderzoek gedaan naar de hoeveelheid en volledigheid van de informatie die de Tweede Kamer uit Brussel krijgt en doen verbetervoorstellen. Tijdens het overleg met minister Blok moet duidelijk worden wat er mogelijk is om burgers en volksvertegenwoordigers meer zicht te geven op de onderhandelingen in Brussel.

Transparantie: tijd om de deuren te openen

Veel onderhandelingen over nieuwe Europese regels vinden achter gesloten deuren plaats. Lidstaten laten ambtenaren en diplomaten maatregelen op bijvoorbeeld het gebied van milieu, migratie of pensioenen in beslotenheid uitonderhandelen. Tijdens de openbare behandeling op ministerieel niveau vindt dan alleen de formele vaststelling van compromissen plaats. Slechts zelden debatteren de ministers in het openbaar echt inhoudelijk met elkaar. Burgers worden hierdoor van de inhoudelijke discussie afgeschermd, vindt de Tweede Kamer . Hierdoor kunnen burgers zich niet goed informeren over besluitvorming en kunnen zij hun stem niet laten horen. Ook nationale parlementen kunnen door het gebrek aan openbaarheid de regeringen niet goed controleren.

Nationale parlementen ondernemen actie

Op initiatief van de Tweede Kamer dienden 26 nationale parlementen en/of Kamers van de EU-lidstaten in december 2017 voorstellen in bij de Europese instellingen om Europese wetgevingsprocessen transparanter te maken. De voorstellen staan in het rapport Opening up closed doors: making the EU more transparent for its citizens (pdf). De nationale parlementen willen met name dat er betere verslaglegging komt van de posities van nationale regeringen en ook dat deze informatie gedurende de onderhandelingen al openbaar wordt gemaakt. De parlementen vinden dat de vertrouwelijkheid van het Brusselse proces regelmatig te ver is doorgeschoten en zich niet meer verhoudt tot de democratische rechten van burgers.

Europees Hof en Ombudsman ook kritisch over transparantie

Niet alleen nationale parlementen vinden dat de EU transparanter moet worden. In februari 2018 concludeerde Europese Ombudsman Emily O'Reilly dat de Raad van Ministers van de EU zich schuldig maakt aan onbehoorlijk bestuur vanwege de onderhandelingen achter gesloten deuren. Haar aanbevelingen liggen sterk in het verlengde van de nationale parlementen. Ook de Europese rechter heeft onlangs een uitspraak gedaan. Het oordeel was dat geheimhouding van wetgevende documenten niet past bij het democratisch karakter van de EU. Het Europees Hof vindt dat het vertrouwen van burgers in de instituties ondermijnd wordt door de onzichtbaarheid van het politieke debat tussen de lidstaten. De instellingen zouden juist moeten laten zien dat er ruimte is voor meningsverschillen en daarbij ook de publieke opinie moeten horen.