Parlementaire zelfreflectie

Vertrouwen en zelfvertrouwen.  Zo heet het rapport van de Tweede Kamer over haar eigen functioneren. Onder leiding van Gerdi Verbeet heeft een stuurgroep kritisch gekeken naar de rol en de positie van de Tweede Kamer. Hoe functioneert de Kamer en wat kan er verbeterd worden? Kamerleden, partijvoorzitters,oud-informateurs, journalisten en andere deskundigen gaven hun visie op het functioneren van de Kamer. En allemaal zijn ze erbij op woensdag 25 maart tijdens de conferentie over dit onderwerp.

De grote meerwaarde van deze conferentie is dat nu alle gesprekspartners met elkaar kunnen praten over de opbrengst van het rapport.

Ik zou zeggen: Maakt u vooral van uw hart geen moordkuil. Het eerste discussiepunt van de conferentie is de vraag: Is er sprake van een verschuiving van de aandacht van de Kamer van medewetgever en controleur naar medebestuurder gepaard gaande met onvoldoende aandacht van de Kamer voor de uitvoerbaarheid van beleidsvernieuwingen?

Een zeer zwaar en belangrijk reflectiepunt waar al heel veel in zit en dat zal u worden ingeleid door het stuurgroeplid Jeroen Dijsselbloem die ik daarbij nu graag het woord geef.

Dijsselbloem wijst erop dat de Kamer minder nieuwe wetten bedenkt en zich moet richten op de uitvoerbaarheid van wetten. Wetgeving zal de komende jaren wat minder zijn dan in de afgelopen decennia. Durf nou eens preciezer te gaan kijken hoe dat uitpakt in de praktijk. In die praktijk laat de kwaliteit van het wetgevingsproces te wensen over. Wetgeving is vakwerk, en ik merk

dat dat vakwerk niet geleverd wordt. De politieke inspiratie overheerst vaak ten opzichte van het echte handwerk.

Ik zou wel een aantal voorbeelden kunnen noemen, maar dat doe ik niet waarbij juist die zorgvuldigheid van dat proces heel veel te wensen over laat. En dat de samenleving het beeld krijgt dat wij in Den Haag maar wat doen.

Daarom doet de stuurgroep in het rapport de volgende aanbevelingen:

Een laatste reality check van het resultaat van ons werk aan de werkelijkheid van diegenen die het daarna moeten kunnen uitvoeren.

De tweede stelling van de conferentie:

Houden Kamerleden zich op het juiste moment met de relevante onderwerpen bezig of is er sprake van incidentenpolitiek? Bespreken wij de goede onderwerpen, stellen we juiste vragen, doen wij ertoe? Een van de discussiepunten tijdens de behandeling van deze stelling is de regeling dat 30 Kamerleden nodig zijn om een spoeddebat aan te vragen.

De initiatiefnemer van toen staat er nog steeds achter:

Houd de 30 leden-regel in stand. Want juist in deze barre dagen waar het dualisme ten grave wordt gedragen is het hard nodig om dat soort regels te hebben. Maar in de zaal verschillen de aanwezigen van mening. In een spoeddebat wordt in 2 minuten niet gevraagd wat we wilden weten. En we krijgen in 3 minuten niet het antwoord dat we wilden horen. Het instrument spoeddebat is bot.

-Het parlement zou op hol zijn geslagen.

Nee, er is eigenlijk gewoon geen sprake meer van een echt debat. Toch lijkt het erop dat de meerderheid van de aanwezigen het eens is met de Voorzitter. Wat ik wel vreemd vind, is dat de coalitiepartijen in hun eentje althans twee daarvan, ieder spoeddebat op de agenda kunnen zetten. Daarom zou ik willen dat er meer evenwicht komt en dat je altijd minstens twee of drie partijen nodig hebt die ze steunen ook om te bevorderen dat de regering er iets meer tegen opziet om naar de Kamer te komen.

-Tijd voor het volgende onderwerp.

Is er een groeiende informatie- en kennisachterstand van Kamerleden ten opzichte van de regering? Zo ja, is dat een probleem? Ik denk dat we gevoeglijk kunnen constateren dat dat in ieder geval in kwantitatief opzicht niet het geval is. We worden gevraagd en ongevraagd overstelpt met stapels informatie.

Ik heb het eens een week bijgehouden: Gemiddeld 2 kilo papier per dag en zo'n 150 mailtjes. De aanwezigen herkennen zich in de opmerkingen van de stuurgroep al kunnen ze ook de hand

in eigen boezem steken. Wat ik zelf merk in de Kamer is dat we overleg hebben en dan zijn we blij dat het voorbij is en dat we zelf onvoldoende vastleggen wat we vragen aan de bewindspersoon.

Dus daar moeten we ook zelf heel hard aan gaan werken. Ook de relatieve onervarenheid van Kamerleden komt aan de orde waardoor er kennisachterstand is. Inmiddels behoor ik samen

met een aantal Kamerleden hier tot de mensen die langer in de Kamer zitten. 7 jaar is tegenwoordig lang.

Dat leidt naar de volgende stelling:

In hoeverre is een kortere zittingsduur van Kamerleden een probleem? Door het grote verloop van Kamerleden is de kennis van ongeschreven regels 'wat doe je onder bepaalde omstandigheden wel en niet' weg. Dus die doorloopsnelheid is fnuikend als die te hoog is. Instemming op dit punt en applaus voor de visie van het Kamerlid met de meeste dienstjaren.

Ik zou zeggen: Zie het Kamer-lidmaatschap nou toch als een roeping en niet als opstapje in je carrièrelijn. Wees weer trots op het feit dat je 't doen mag. Dank u wel. Als laatste, maar niet het minste

onderwerp komt het dualisme aan bod. Vormen regeerakkoorden of coalitieakkoorden een probleem vanuit het oogpunt van een dualistische verhouding tussen regering en parlement? Vechten tegen regeerakkoorden is zoals het vechten tegen windmolens. Dat zei oud-premier Kok in het gesprek dat wij met hem hadden. Is dat nou zo?

Ja, stelden sommigen.

-M'n collega roept: Schande.

Als wij met de SP in de toekomst gaan praten over een regeerakkoord zal de SP een paar dingen echt buiten haakjes gaan zetten. Die zouden voor de SP onbespreekbaar zijn. Dat heeft te maken

met politieke opvattingen. Wel of geen afspraken tussen coalitiepartijen in de Kamer en 't kabinet: Volgens de oudgedienden kunnen Kamerleden onafhankelijk handelen ten opzichte van het kabinet.

Ik wou iets zeggen over de loden last van die regeerakkoorden. Het moet niet overdreven worden. Het een en ander wordt vastgelegd, maar ik durf de schatting aan dat minstens 50 à 60 procent van de zaken die in de Kamer aan de orde zijn niet in het regeerakkoord beschreven zijn en waar die Kamer een grote mate van vrijheid heeft. Het hangt wel van de Kamer af en van de individuele Kamerleden in hoeverre men zich monistisch of dualistisch wenst op te stellen.

Ik zou willen zeggen: Heb de moed, maar wees dualistisch. Na vier uur discussiëren, komt er een eind aan de conferentie. De indiener van de motie die tot de zelfreflectie heeft geleid blikt terug op de discussies.

-Ik ga geen balans opmaken.

Dat komt mij niet toe, dat is aan de Kamer. Ietsje meer zelfbewustzijn aan het Binnenhof kan geen kwaad. Als dat de uiteindelijke uitkomst is van de parlementaire zelfreflectie is deze exercitie meer dan winst.

Dank.