Wet financiering politieke partijen en Wijziging wet subsidiëring politieke partijen

Politieke partijen verwoorden de wensen en opvattingen van de bevolking. Zij vormen de brug tussen politieke besluitvorming en burgers en zijn een voorwaarde voor het functioneren van de democratie. Daarom verstrekt de overheid subsidies aan politieke partijen. Partijen zijn vrij om daarnaast ook andere inkomsten te verwerven en giften in ontvangst te nemen. Hoe worden subsidies aan politieke partijen verdeeld? En in hoeverre moeten politieke partijen inzicht geven in ontvangen giften? Het wetsvoorstel Wet financiering politieke partijen voorziet in subsidieregels en voorschriften over bijdragen aan politieke partijen en hun neveninstellingen.

Subsidies
De subsidiëring van politieke partijen is wettelijk geregeld. Er ligt een wetwijzigingsvoorstel voor deze wet bij de Tweede Kamer. De belangrijkste wijziging is een verlaging van de overheidssubsidies aan politieke partijen. Dit moet de overheid een bezuiniging opleveren. Naast een verlaging van de subsidies, wordt opnieuw gekeken naar de wijze van toekenning van subsidies. Momenteel is  minister Donner van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties belast met de uitvoering van de subsidiering en het toezicht op de naleving van de voorschriften. In het wetsvoorstel wordt de minister tevens belast met de overige, nieuw ingestelde, uitvoerings- en toezichtstaken.

Kiesraad
De Tweede Kamer diende een amendement in op het wetsvoorstel. Zij stelt voor om in plaats van de minister de Kiesraad met deze taken te belasten. De Kiesraad is een zelfstandig bestuursorgaan dat onder meer bij de verkiezing van de leden van de Eerste en Tweede Kamer en het Europees Parlement de verkiezingsuitslagen officieel vaststelt en bekend maakt.

Giften
Algemene veronderstelling is dat donateurs een politieke partij (financieel) willen ondersteunen. Het kan echter zijn dat iemand door middel van een donatie invloed hoopt uit te kunnen oefenen op de standpunten van politieke partijen. De (schijn van) belangenverstrengeling kan leiden tot een negatieve beeldvorming over politieke partijen en het vertrouwen van de burger in de politiek schaden, zo stelt minister Donner van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in een brief aan de Tweede Kamer. Om deze reden vindt minister Donner het noodzakelijk dat politieke partijen inzicht verschaffen in de bijdrage die zij naast de overheidssubsidie ontvangen.

Voorschriften
Politieke partijen moeten alle ontvangen giften boven de €4.500 openbaar maken. Dit betreft ook bijdragen in natura. De voorschriften gelden tevens voor instellingen die aan de politieke partij verbonden zijn en die in het directe belang van de partij werken. Denk bijvoorbeeld aan stichtingen en onderzoeksbureaus. Ook politieke kandidaten die zich verkiesbaar stellen, maar niet verbonden zijn aan een politieke partij, vallen onder de wet. Het wetsvoorstel stelt geen maxima aan de te mogen ontvangen giften.

Op woensdag 25 januari en op donderdag 26 januari debatteerde de Tweede Kamer over de Wet financiering politieke partijen (32752) en de Wijziging van de Wet subsidiëring politieke partijen met het oog op verlaging van de subsidies (31906). Namens het kabinet was minister Spies van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aanwezig.

Regels inzake de subsidiëring en het toezicht op de financiën van politieke partijen (Wet financiering politieke partijen) - 32752

• Voorstel van wet, d.d. 28 april 2011 (Kamerstuk 32752 nr. 2)
• Memorie van toelichting, d.d. 28 april 2011 (Kamerstuk 32752 nr. 3) 

Wijziging van de Wet subsidiëring politieke partijen met het oog op verlaging van de subsidies - 31906

• Voorstel van wet, d.d. 6 april 2009 (Kamerstuk 31906 nr. 2)
• Memorie van toelichting, d.d. 6 april 2009 (Kamerstuk 31906 nr. 3) 

• Fracties weigeren publiekelijk verantwoording af te leggen over 27 miljoen euro / E. Bloem en M. Rengers. - De Volkskrant, 15 oktober 2011.
  De Tweede Kamer heeft achter gesloten deuren besloten geen enkele informatie te verstrekken over de 27 miljoen euro die de Kamerfracties in 2010 aan subsidie ontvingen. Ook werd een protocol opgesteld over hoe om te gaan met vragen vanuit de media over de zogeheten fractiekostensubsidies, die onder meer zijn bedoeld voor het inhuren van fractiemedewerkers en de kantoorkosten in de Tweede Kamer.

• Transparante partijfinancien dringend vereist / D.J. Elzinga. - Binnenlands Bestuur, 26 juni 2011.
  De financiën van de politieke partijen moeten veel opener worden gemaakt. In vergelijking met het buitenland loopt Nederland hierin achter.

• Alleen PVV tegen openheid over politieke giften / E. van Dongen en R. du Pré. - De Volkskrant, 25 maart 2011.
  In een nieuw wetsvoorstel staat dat politieke partijen voortaan ontvangen giften van meer dan duizend euro openbaar moeten maken. Ook stichtingen die gelieerd zijn aan partijen vallen onder de nieuwe regeling. Partijen die niet aan de publicatieverplichting voldoen, riskeren een boete tot 25000 euro.
  

• Wet Subsidiering politieke partijen
  
• International Institute for Democracy and Electoral Assistance (IDEA) - Political Party Finance
  
• Rijksoverheid.nl - Krijgen politieke partijen subsidie?
  
• Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen - Partijfinancien
  
• Parlement.com - Partijfinanciering