Verkiezingsaangelegenheden

In het regeerakkoord is afgesproken dat het kabinet voorstellen gaat doen die het voor Nederlanders in het buitenland eenvoudiger moet maken om hun stem uit te brengen bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer en het Europees Parlement. Het kabinet heeft verschillende maatregelen in gedachten, zoals het vereenvoudigen van registratieverzoeken. Tijdens het algemeen overleg in de Kamer kwamen ook de evaluatie van de provinciale verkiezingen en het passief en actief kiesrecht in de Europese Unie aan bod.

Stemmen
Het vorige kabinet heeft een aantal maatregelen getroffen om stemmen in het buitenland makkelijker te maken. Kiezers moeten in de toekomst hun registratieformulier en een kopie van hun paspoort bijvoorbeeld via e-mail kunnen opsturen, zodat de registratie sneller gaat. Ook moet het mogelijk zijn dat kiezers zich registreren bij de vertegenwoordigingen van Nederland in Aruba, Curaçao en Sint Maarten. Momenteel wordt er aan een wijziging van de Kieswet gewerkt om deze maatregelen mogelijk te maken.

Basisregistratie
Naast bovenstaande wijzigingen heeft het huidige kabinet een nieuw voorstel in voorbereiding. In de basisregistratie staan alle ingezetenen die onafgebroken in Nederland wonen. Het kabinet heeft het voornemen om ook niet-ingezetenen te registreren in deze basisregistratie. Dit zijn bijvoorbeeld mensen met de Nederlandse nationaliteit die in het buitenland wonen. Wanneer zij in de basisregistratie worden opgenomen, is de specifieke registratieprocedure voor verkiezingen niet meer nodig. Dat bespaart deze personen veel tijd en moeite.

Evaluatie
Uit de evaluatie van de verkiezing voor de Provinciale Staten van 2 maart 2011 blijkt dat niet alle stembureaus de stemmen tellen volgens de instructie van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Daarom vindt minister Spies van Binnenlandse Zaken dat gemeenten moeten controleren of stembureauleden zich aan de instructies houden. Ook is er een onderzoek gaande naar een nieuw stembiljet, dat elektronisch geteld kan worden.  Het idee is  een eenvoudiger biljet te maken, waardoor er minder fouten worden gemaakt in de telling.

Hulpmiddelen
Minister Spies denkt na over elektronische hulpmiddelen in het stemproces. Zij vindt het belangrijk dat wordt voldaan aan de waarborgen voor verkiezingen die de commissie Korthals Altes heeft vastgesteld. Voorbeelden van die waarborgen zijn onder andere transparantie, controleerbaarheid en integriteit. Het ontwikkelen van de specifieke eisen zou moeten gebeuren door onafhankelijk deskundigen. Te denken valt aan een commissie van deskundigen of wetenschappers.

Actief en passief
De Europese Commissie heeft een aantal voorstellen gedaan om het actief en passief kiesrecht binnen de Europese Unie makkelijker te maken. De commissie vindt dat de procedure voor kandidaatstelling (passief kiesrecht) eenvoudiger kan. Daarom stelt zij voor dat kandidaten niet langer een verklaring inzake kiesgerechtigdheid nodig hebben uit hun lidstaat van herkomst. Om dit voorstel in de praktijk te brengen is een kleine aanpassing van de Kieswet noodzakelijk.

Op woensdag 1 februari om 16.00 uur hield de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken een overleg over verkiezingsaangelegenheden. Namens het kabinet was minister Spies van Binnenlandse Zaken aanwezig.

• Brief van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, d.d. 30 mei 2011 over procedures voor de kiezers die vanuit het buitenland mogen stemmen voor de verkiezingen van de Tweede Kamer en de Nederlandse leden van het Europees Parlement (Kamerstuk 31142, nr. 30)
• Brief van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, d.d. 26 oktober 2011 over de evaluatie van de verkiezing van de leden van Provinciale Staten en eilandsraden 2011 (Kamerstuk 31142, nr. 31)
• Brief van de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, d.d. 11 november 2011 ter aanbieding van het Fiche Richtlijn uitoefening kiesrecht EP vanuit andere EU-lidstaat (Kamerstuk 22112, nr. 1257)

• Kiesraad 
  Soorten verkiezingen
• Kiesraad
  Onderwerp: Vanuit het buitenland
• Tweede Kamer
  Verkiezingen
• Europees Parlement
  Leden (incl. verkiezingsprocedure)
• Parlement.com
  Trefwoord: verkiezingen
• Politiekcompendium.nl
  Onderwerp: Kiesstelsel en kiesrecht