Veilige Publieke Taak

Veel medewerkers in de publieke sector worden geconfronteerd met agressie en geweld. Denk aan ambulancepersoneel of baliemedewerkers bij een gemeente. Zij kunnen slachtoffer worden van verbale bedreigingen, intimidaties of zelfs fysiek geweld. Dit soort ongewenst gedrag kan ertoe leiden dat werknemers minder goed functioneren. Minister Donner van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) wil ongewenst gedrag bestrijden zodat werknemers met een publieke taak hun werk veilig en op een respectvolle manier kunnen uitoefenen.

Onderzoek
In opdracht van het kabinet is er landelijk onderzoek gedaan naar de aard en omvang van agressie en geweld binnen de publieke sector. Er zijn 15 beroepsgroepen onderzocht, verdeeld over 6 sectoren: veiligheid, zorg, onderwijs, sociale zekerheid, openbaar vervoer en openbaar bestuur. Het percentage slachtoffers van agressie daalde van 66% in 2007 naar 59% in 2011. Dit komt neer op een daling van circa 30.000 tot 50.000 slachtoffers. Agressie en geweld komen het meeste voor bij treinpersoneel (93%), in het gevangeniswezen (92%) en bij gerechtsdeurwaarders (92%). Het laagste percentage slachtoffers is onder gemeenteraadsleden (29%).

Effecten
In totaal functioneerde 36% van de slachtoffers minder goed als gevolg van agressie en geweld. Slachtoffers voelen zich onder meer gekwetst, gespannen en slapen minder goed. Vooral fysiek geweld en intimidatie hebben een groot effect op het slachtoffer. Ook heeft (de dreiging van) geweld, invloed op de manier waarop zij hun werk uitvoeren. Zo geeft 30% van alle slachtoffers aan dat ze regels wel eens minder strikt toepassen, terwijl dat onder de niet-slachtoffers 20% is. Ongeveer 1 op de 3 werknemers vermijdt wel eens risicovolle situaties, en 1 op de 5 durft niet altijd voor zichzelf op te komen.

Veilige Publieke Taak
In 2008 ondertekenden het toenmalige kabinet en koepel- en brancheorganisaties de landelijke norm Veilige Publieke Taak. Deze houdt in: agressie en geweld tegen werknemers met een publieke taak wordt nooit getolereerd, de pakkans en het geven van een lik-op-stuk-reactie wordt gestimuleerd en werkgevers krijgen instrumenten en fondsen om agressie en geweld effectief te voorkomen, te beperken en af te handelen. Het programma Veilige Publieke Taak van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, in samenwerking met het ministerie van Veiligheid en Justitie, speelt hierbij een regierol namens het kabinet.

Maatregelen
Het programma Veilige Publieke Taak heeft als streven om het aantal voorvallen van agressie en geweld tegen werknemers met een publieke taak in de periode 2011 tot 2015 met een kwart te verminderen. De maatregelen zijn vooral gericht op het voorkomen van agressie en geweld. Zo moeten werkgevers voorlichting krijgen over de reactiemogelijkheden bij lichtere vormen van agressief gedrag en geweld. Bijvoorbeeld het opleggen van een pandverbod of het staken van de dienstverlening bij een loket. Zoals in het regeerakkoord is afgesproken, worden er zwaardere straffen uitgedeeld bij geweld tegen onder meer politie, brandweer, ambulancepersoneel. Ook wordt er meer schade op de dader verhaald door werknemer en werkgever.

Op dinsdag 22 november 2011 van 16.00 tot 19.00 uur hield de commissie voor Binnenlandse Zaken een algemeen overleg over Veilige Publieke Taak. Namens het kabinet waren minister Donner van Binnenlandse Zaken en minister Opstelten van Veiligheid en Justitie aanwezig.

• Brief minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 3 oktober 2011 over de aanbieding van het rapport "Agressie en geweld tegen werknemers met een publieke taak : Onderzoek voor Veilige Publieke Taak 2007 - 2009 - 2011" (Kamerstuk 28684 nr. 327).

• Rapport "Agressie en geweld tegen werknemers met een publieke taak : Onderzoek voor Veilige Publieke Taak 2007 - 2009 - 2011" (Bijlage bij Kamerstuk 28684 nr. 327).

• Brief minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 5 september 2011 inzake het afschrift van de brief aan de gemeente Boekel over de aanpak van agressie en geweld tegen politieke ambtsdragers en meer specifiek het ontbreken van een landelijke regeling voor de compensatie van materiële schade (2011D41455).

• Brief aan de gemeente Boekel inzake de aanpak van agressie en geweld tegen politieke ambtsdragers (Bijlage bij 2011D41455)

• Brief minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 12 juli 2011 inzake het Programma Veilige Publieke Taak 2011 tot 2015 (Kamerstuk 28684 nr. 325)

• Brief minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 7 juli 2011 inzake uitvoering van de motie-Marcouch/Hennis-Plasschaert (28684, nr. 314) over een samenhangend juridisch kader (Kamerstuk 28684 nr. 324).

• Nog steeds veel agressie werknemers publieke sector. - NOS Nieuws, 3 oktober 2011
  In 2007 begon het ministerie van Sociale Zaken een project om agressie tegen werknemers in de publieke sector drastisch te verminderen. Dat slaagde ten dele: het aantal incidenten werd minder, maar nog steeds heeft meer dan de helft van de werknemers te maken met agressie. 

• Lokale politiek moet je vrijwaren van discussies over bedreigingen. - Binnenlands Bestuur, 8 april 2011
  Een aparte regeling voor bestuurders die bedreigd of belaagd worden is niet nodig, meent minister Donner. Tot onvrede van het Genootschap van Burgemeesters en de Wethoudersvereniging.

• Bedreigde bestuurders. - Zembla 5 maart 2011
  Beschoten huizen, ingegooide ruiten, uitgebrande auto's en anonieme doodsbedreigingen. Meer dan de helft van alle burgemeesters, wethouders en raadsleden, zijn het doelwit van intimidatie en agressie.

• Helpdesk Veilige Publieke Taak
  De Helpdesk Veilige Publieke Taak adviseert werkgevers met een publieke taak die schade lijden door agressie en geweld.
  
• Geweld tegen overheidspersoneel
  Officiële website van de Rijksoverheid.
  
• Vertrouwenslijn
  Bedreiging en intimidatie van bestuurders en politici komt vaak voor. Uit onderzoek blijkt dat meer dan de helft van de burgemeesters en wethouders te maken heeft met intimidatie van burgers. Om bestuurders en politici hierin bij te staan is er een vertrouwenslijn opgezet.