Euthanasie

In Nederland mag een arts een patiënt die niet langer wenst te leven, helpen om een einde aan het leven te maken. In de laatste decennia is euthanasie bij een steeds groter deel van de Nederlandse bevolking geaccepteerd. Toch is euthanasie nog altijd een complex en gevoelig thema. Wanneer mag euthanasie worden toegepast? Wat is de rol van de arts?

Euthanasiewet
Euthanasie en hulp bij zelfdoding is niet meer strafbaar sinds 2002. Wel zijn er strenge regels die zijn vastgelegd in de Wet toetsing Levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding (WTL), ofwel de Euthanasiewet. In geval van euthanasie moet worden voldaan aan strenge zorgvuldigheidseisen, de zogeheten strafuitsluitingsgrond. Alleen een arts kan aanspraak maken op de strafuitsluitingsgrond, mits hij zich houdt aan deze zorgvuldigheidseisen en de euthanasie meldt bij de gemeentelijk lijkschouwer. Een Regionale Toetsingscommissie Euthanasie beoordeelt vervolgens of de arts aan de zorgvuldigheidseisen heeft voldaan.

Jaarverslag
In het jaarverslag leggen de regionale toetsingscommissies euthanasie verantwoording af over hun wijze van toetsing op grond van de Wet toetsing Levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding (WTL). In 2010 hebben de regionale commissies 3136 meldingen van levensbeëindiging op verzoek of hulp bij zelfdoding ontvangen. Dit is een stijging van 19% ten opzichte van 2009. Binnenkort is er een evaluatie van de WTL om de oorzaken van het  gestegen aantal meldingen te onderzoeken.     

Onderzoek
In mei 2008 gaf voormalig staatssecretaris Bussemaker opdracht om onderzoek te doen naar euthanasie. Een onderzoek naar de kennis en opvattingen van publiek en professionals over medische besluitvorming en behandeling rond het einde van het leven. Het onderzoek wijst onder meer uit dat er een breed draagvlak is voor de Euthanasiewet. Het kennisniveau over de Euthanasiewet onder artsen, verpleegkundigen en verzorgenden is groot. De kennis van burgers over euthanasie en andere beslissingen rond het levenseinde blijkt matig.

Rol van de arts
Om ervoor te zorgen dat artsen goed op de hoogte zijn van vraagstukken rond euthanasie, heeft de Koninklijke Maatschappij ter bevordering der Geneeskunst (KNMG) een richtlijn geformuleerd. Met daarin de rol, verantwoordelijkheden, mogelijkheden en begrenzing van de arts bij euthanasie. Bijvoorbeeld in het geval van een opeenstapeling van ouderdomsklachten, beginnende dementie of chronisch psychiatrische ziektebeelden. Het standpunt van de KNMG biedt artsen handvatten en helderheid over hun rol bij het zelfgekozen levenseinde.

Levenseindekliniek
Sinds 1973 zet de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) zich in voor maatschappelijke aanvaarding van euthanasie. In januari 2011 presenteerde de vereniging plannen voor het openen van een levenseindekliniek. De kliniek kan in 2012 geopend worden en er kunnen jaarlijks ongeveer 1000 personen terecht. Het zou hierbij vooral gaan om personen die voldoen aan de wettelijke criteria voor euthanasie, maar van wie de doodswens door de eigen arts niet wordt gehonoreerd. De KNMG heeft afwijzend op de plannen voor een dergelijke kliniek gereageerd. Volgens de KNMG moet zorg zich niet alleen richten op de doodswens van de patiënt, maar ook op alternatieven en andere zorgvragen.       

Op woensdag 30 november 2011 van 13.00 tot 16.00 uur houdt de commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport een algemeen overleg over euthanasie. Namens het kabinet is minister Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport hierbij aanwezig.

• Brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, d.d. 11 november 2011 over Standpunt KNMG inzake de rol van de arts bij het zelfgekozen levenseinde (Kamerstuk 32647 nr. 3)
• Brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, d.d. 4 juli 2011 over het Rapport “Kennis en opvattingen van publiek en professionals over medische besluitvorming en behandeling rond het einde van het leven - Het KOPPEL-onderzoek” (Kamerstuk 32647 nr. 2)
• Brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, d.d. 2 september 2011 over Jaarverslag 2010 Regionale Toetsingscommissies euthanasie (Kamerstuk 32500-XVI nr. 160)
• Brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E.I. Schippers, d.d. 15 februari 2011 over het Verslag schriftelijk overleg inzake het Jaarverslag 2009 Regionale Toetsingscommissie Euthanasie (Kamerstuk  32500-XVI nr. 125)
• Brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, d.d. 11 februari 2011 over Reactie op verzoek Smilde over een ‘Kliniek voor vrijwillig levenseinde’ (Kamerstuk 32647 nr. 1)

 Google Nieuws over euthanasie

• Rijksoverheid euthanasie
• NVVE, Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde