EU-operatie Atalanta

In december 2008 ging de Europese Unie (EU) van start met operatie Atalanta. Deze operatie is erop gericht om voedseltransporten van het World Food Programma (WFP) en andere schepen te beschermen tegen piraterij langs de kust van Somalië. Naast escortes van schepen en het beschermen van koopvaardijschepen, is operatie Atalanta gericht op acties om piraten af te schrikken, op te sporen en op te pakken. In de eerste helft van 2010 zet Nederland, gedurende 5½ maand, 2 marineschepen in.

Situatie Somalië
Somalië behoort tot een van de minst ontwikkelde landen ter wereld. De laatste jaren is de humanitaire situatie verslechterd. Vanwege het aanhoudende geweld, de structurele droogte en de hoge voedselprijzen zijn ruim 3,6 miljoen mensen aangewezen op noodhulp. Een groot probleem bij de aanvoer van hulpgoederen en voedseltransporten is de piraterij voor de kust van Somalië. De piraten overvallen schepen met als doel losgeld te krijgen voor de schepen en hun bemanning.

Ontwikkeling
Sinds het begin van de EU-operatie is het aantal piraterij-incidenten toegenomen. Al is het aantal geslaagde aanvallen afgenomen. De piraten schromen niet om geweld te gebruiken en maken daarbij gebruik van automatische wapens en raketwerpers. De piraten hebben hun activiteiten inmiddels uitgebreid naar gebieden verder op open zee en lijken steeds beter georganiseerd.

Aanhouding
De commandanten van Nederlandse marineschepen hebben instructies gekregen hoe zij moeten handelen bij aanhouding van piraten. De piraten die aan boord worden gebracht, vallen onder de verantwoordelijkheid van het Nederlands Openbaar Ministerie. Indien een lidstaat zijn jurisdictie niet kan of wil laten gelden, kan bekeken worden of een ander lidstaat dit op zich wil nemen. Verder heeft de EU voor operatie Atalanta een overeenkomst gesloten met Kenia en zijn de onderhandelingen met de Seychellen afgerond om verdachten over te dragen.

Bijdrage 2010
Het ministerie van Defensie wil de 2 Nederlandse fregatten die in de eerste helft van 2010 ingezet worden, uitrusten met boordhelikopters. De helikopters vergroten het surveillancegebied en kunnen te hulp schieten bij een eventuele aanval. In 2010 leveren de volgende landen een bijdrage aan de operatie: het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Italië, Spanje, Zweden, Luxemburg en België. De EU zet de operatie Atalanta voort tot 13 december 2010.

Op dinsdag 15 december 2009 hielden de commissie voor Buitenlandse Zaken en Defensie een algemeen overleg over de EU-operatie Atalanta. Namens het kabinet waren minister Verhagen van Buitenlandse Zaken, minister Van Middelkoop van Defensie en minister Koenders voor Ontwikkelingssamenwerking aanwezig.

• Brief van de minister van Buitenlandse Zaken d.d. 17 november 2009 inzake Nederlandse inspanningen om oplossingen te vinden voor probleem van straffeloosheid van piraterij (kamerstuk 29521, nr. 123).

• Brief van de ministers van Buitenlandse Zaken, Defensie en Ontwikkelingssamenwerking d.d. 13 november 2009 over verlenging Nederlandse bijdrage aan de EU-operatie Atalanta ter bestrijding van piraterij voor de kust van Somalië (kamerstuk 29521, nr. 124).