Bevolkingsdaling

Eind 2009 sloegen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO) en het Rijk de handen ineen. Met het Actieplan Bevolkingsdaling ‘Krimpen met kwaliteit’ kwamen zij met een gezamenlijke aanpak om de gevolgen van de bevolkingdaling op te vangen. In mei 2011 verscheen er een voortgangsrapportage. Hoe staat het nu met de uitvoering van die plannen?

Gevolgen
De bevolkingsdaling heeft ingrijpende en structurele effecten op de leefbaarheid en de economie in bepaalde regio’s. Denk daarbij aan gevolgen voor de woningmarkt, zoals prijsdalingen en leegstand. Ook heeft de bevolkingskrimp gevolgen voor de voorzieningen in een gemeente. Zo daalt de vraag naar onderwijs, waardoor het aanbod onder druk komt te staan. Doel van het Actieplan is om in gebieden waar sprake is van een krimp de leefbaarheid op peil te houden.

Actieplan
Het Rijk, het IPO en de VNG richten zich in hun Actieplan op 3 regio’s waar de meeste krimp voorkomt. Dat zijn Eemsdelta en Oost-Groningen, Parkstad Limburg en Zeeuws Vlaanderen. Ook is er aandacht voor de gebieden die in de nabije toekomst met krimp te maken gaan krijgen, de zogeheten anticipeerregio’s. Aan de hand van 4 thema’s schetsen Rijk, IPO en VNG de voortgang van het actieplan:

• bewustwording, bestuurskracht en bekostiging;
• economische vitaliteit;
• wonen en ruimte;
• en voorzieningen.

Burgerschap
Volgens het actieplan moet er meer ruimte zijn voor burgers om hun eigen leefomgeving te verbeteren. Denk aan burgerinitiatieven als een zorgcentrum, woningen voor ouderen of culturele activiteiten. De gemeenten moeten dit verder stimuleren. Om een regionale economie met bevolkingskrimp vitaal te houden, is het belangrijk dat knelpunten in de arbeidsmarkt worden weggenomen. Dit houdt in dat mensen sneller van het onderwijs naar de arbeidsmarkt doorstromen. Dat er een verhoging is van de arbeidsproductiviteit door meer gebruik te maken van ICT en innovatie en van producten en diensten. Dit vraagt een grotere betrokkenheid van regionale overheden en het bedrijfsleven.

Website
De 3 topkrimpprovincies werken nauw samen en hebben een nationaal meldpunt krimp en regelgeving ingesteld om kennis uit te wisselen. Op de website www.vanmeernaarbeter.nl brengen zij kennis en informatie over bevolkingsdaling bij elkaar, waaronder de begrotingsparagrafen van over gemeenten over de demografische ontwikkeling.

Financiële spankracht
Het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV) heeft gekeken naar de financiële spankracht van de woningcorporaties in Parkstad Limburg en Eemsdelta, een regio die met forse krimp te maken heeft. Zij komt tot de conclusie dat woningcorporaties het zonder hulp van buitenaf financieel niet redden. Daarom moeten zij steun zoeken bij andere corporaties in de vorm van een fusie. Mocht dit ook geen uitkomst bieden dan kunnen corporaties een verzoek doen aan het CFV. Het Rijk heeft voor de aanpak van de totale woonopgave onder andere eenmalig 30, 5 miljoen beschikbaar gesteld aan deze krimpregio.

Op donderdag 1 december om 13.00 uur vergadert de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken over de gevolgen van de bevolkingsdaling. Namens het kabinet is minister Donner van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aanwezig.

• Brief van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 30 juni 2011 inzake de aanbieding van de Interbestuurlijke Voortgangsrapportage Bevolkingsdaling (Kamerstuk 31757, nr. 31)
  
  Bijlage: Interbestuurlijke Voortgangsrapportage Bevolkingsdaling (bijlage bij Kamerstuk 31757, nr. 31)

• Brief van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties d.d. 18 oktober 2011 inzake de geografische afbakening van de anticipeergebieden (Kamerstuk 31757, nr. 32)
  
  Bijlage: Toelichting bij kaartbeeld geografische afbakening topkrimp- en anticipeergebieden
  (bijlage bij Kamerstuk 31757, nr. 32)
  Bijlage: Kaart anticipeergemeenten (bijlage bij Kamerstuk 31757, nr. 32)
  

• Brief van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties d.d. 17 oktober 2011 inzake de aanbieding van de rapportages van het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV) over de financiële spankracht van woningcorporaties in Parkstad Limburg en Eemsdelta (Kamerstuk 29453, nr. 207)
  
  Bijlage: Krimp en de financiële spankracht van de corporaties in de regio Parkstad Limburg (bijlage bij Kamerstuk 29453, nr. 207)
  Bijlage: Krimp en de financiële spankracht van de corporaties in de regio Eemsdelta (bijlage bij Kamerstuk 29453, nr. 207)

• Onderwerp Bevolkingsdaling op Rijksoverheid.nl
• Kennisplein Krimp: Van meer naar beter
• Planbureau voor de Leefomgeving (Dossier Bevolking)
• Sociaal-Economische Raad (SER): Ser advies 11/03 Bevolkingskrimp benoemen en benutten
• LEI Wageningen UR: Rapport Bevolkingsontwikkeling op het platteland 1980-2025
• Bevolkingsdaling.nl Kenniscentrum voor Bevolkingsdaling en Beleid