Antibioticagebruik in de veehouderij en dierziekten

Als bacteriën vaak in aanraking komen met antibiotica kunnen ze ongevoelig worden voor deze geneesmiddelen. Oftewel: bacteriën worden resistent. De afgelopen 10 jaar steeg het antibioticagebruik in de veehouderij drastisch. Tegelijkertijd groeide bij koeien, varkens en kippen ook het aantal besmettingen met resistente bacteriën. Dit vormt een gevaar voor de gezondheid van mensen en dieren, omdat het ertoe kan leiden dat bacteriële infecties steeds moeilijker te behandelen zijn.

Ge­zond­heids­raad
De Ge­zond­heids­raad is een on­af­han­ke­lijk we­ten­schap­pe­lijk ad­vies­or­gaan die de re­ge­ring en het par­le­ment adviseert op het gebied van de volks­ge­zond­heid. In april 2010 verzocht het toenmalige kabinet de Gezondheidsraad om advies te geven over de risico’s van het gebruik van antibiotica in de veehouderij. De Gezondheidsraad onderzocht welke vormen van resistentie de hoogste prioriteit hebben, welk aandeel de veehouderij levert aan de resistentieproblematiek, hoe resistente bacteriën overgaan op de mens en hoe die besmetting voorkomen kan worden.

Verspreiding
De verspreiding van antibioticaresistentie via bacteriën is een wereldwijd probleem waar nog veel onduidelijkheid over bestaat. Toch is het volgens de Gezondheidsraad zeer aannemelijk dat een belangrijk deel van deze resistentie komt door antibioticagebruik in de veehouderij. In uitzonderingsgevallen mag een dierenarts middelen toepassen die niet voor de betreffende diersoort of ziekte geregistreerd staan. De Gezondheidsraad adviseert om dierenartsen te ontmoedigen (nieuwe) antibiotica, die bedoeld zijn voor mensen, in de dierengeneeskunde te gebruiken. Het advies van de Gezondheidsraad is voor het kabinet aanleiding om het antibioticumbeleid aan te scherpen.

Overheidstoezicht
Het kabinet wil het gebruik van specifieke groepen antibiotica binnen de veehouderij terugdringen. Hierbij legt het kabinet de nadruk op zelfregulering en stevig overheidstoezicht. Halverwege 2011 is 32% minder antibiotica gebruikt dan in 2009 het geval was. Het kabinet wil verdere vervolgafspraken maken met de veehouderijsectoren en dierenartsen. Indien de afgesproken doelen niet worden behaald, worden overheidsmaatregelen genomen. Hiermee wil het kabinet duidelijkheid scheppen voor alle partijen en vrijblijvendheid voorkomen. 

Verdere maatregelen
Ook wil het kabinet het verbod op het gebruik van bepaalde antibiotica strenger handhaven. Vooral in de pluimveehouderij. Hiervoor is extra capaciteit binnen de Voedsel en Warenautoriteit (nVWA) beschikbaar gesteld. Daarnaast moeten veehouders die geen gehoor geven aan de adviezen van de dierenarts, verantwoording afleggen. Het bedrijfsgezondheidsplan is een belangrijk instrument om ervoor te zorgen dat de veehouder preventieve diergezondheidsmaatregelen neemt. Dit moet de noodzaak tot inzet van antibiotica verminderen. Het kabinet wil toe naar een duurzame veehouderij waarin het stelselmatig en veelvuldige gebruik van antibiotica niet nodig is.  

Op dinsdag 20 december 2011 van 18.00 tot 21.00 uur hield de commissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie een algemeen overleg over dierziekten en antibioticagebruik in de veehouderij. Namens het kabinet waren staatssecretaris Bleker van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie en minister Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport aanwezig.

• Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, d.d. 25 november 2011 over het antibioticumgebruik in de veehouderij (Kamerstuk 29683 nr. 106)
  Bijlage: Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling & onderzoeksprogrammering 
  Bijlage: Rapport Berenschot: 'Naar een Nederlands model: de positie van de dierenarts bij het verminderen van het gebruik van antibiotica in de veehouderij

• Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, d.d. 17 november 2011 met een verslag van een schriftelijk overleg inzake antibioticagebruik in de veehouderij en dierziekten (Kamerstuk 28286 nr. 536)
  Bijlage: Poortwachter 2010. Onderzoek naar het voorschrijfgedrag van dierenartsen met betrekking tot antibiotica in de varkenshouderij

• Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, d.d. 24 oktober 2011 over vermindering van het gebruik van antibiotica in de veehouderij (Kamerstuk 29683 nr. 105)

• Brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, d.d. 22 september 2011 met een reactie op het advies van de Gezondheidsraad over antibiotica in de veeteelt en resistente bacteriën bij mensen (Kamerstuk 29683 nr. 104)
  Bijlage: Advies Gezondheidsraad

• Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, d.d. 15 juli 2011 over de huidige bestrijdingsstrategie van besmettelijke, bestrijdingsplichtige dierziekten (Kamerstuk 29683 nr. 103)

• Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, d.d. 26 mei 2011 over vermindering antibioticumgebruik in de veehouderij en voorschrijfgedrag van dierenartsen (Kamerstuk 28286 nr. 512)

• Website Stichting Autoriteit Diergeneesmiddelen (SDa)

• Fabrikanten en Importeurs van Diergeneesmiddelen in Nederland (Fidin)

• 'Alle nieuwe antibiotica verbieden in veeteelt' (Zorgvisie, 1 september 2011)

• Antibiotica in de veehouderij (Tros Radar, 5 september 2011)