Achtergrond

Najaar 2008 beheerste de kredietcrisis de politiek, de media en de verjaardagsborrels. Banken die omvielen of juist net gered werden door de regering. Spaargeld in het buitenland dat verloren leek en toch terugkwam. De Tweede Kamer stelde voor het zomerreces van 2009 een onderzoekscommissie in. Kamerlid Jan de Wit (SP) werd gekozen tot voorzitter.

De onderzoekscommissie naar het financieel stelsel kreeg 2 opdrachten van de Kamer:

1. Onderzoek wat de crisis heeft veroorzaakt

2. Onderzoek hoe de regering de crisis heeft aangepakt

Fase I
Daarom is het onderzoek gesplitst in 2 delen. Fase I gaat over de oorzaken van de kredietcrisis. De staf van de onderzoekscommissie doet zelf onderzoek en er zijn ook 2 onderzoeken uitgezet bij externe onderzoekers. Daarna houdt de commissie besloten gesprekken en openbare verhoren met betrokkenen. Het 1e rapport heeft Jan de Wit inmiddels op 10 mei 2010 aangeboden aan de Voorzitter van de Tweede Kamer.

Fase II
Daarna volgt fase II van het onderzoek. Dat spitst zich toe op de crisismaatregelen van de regering en de rol van de Tweede Kamer. Wanneer dit rapport wordt verwacht, is nu nog niet bekend.

De aanzet tot onderzoek begon met een motie van de Kamerleden Mark Rutte (VVD) en Femke Halsema (GroenLinks). Jan de Wit: “Zij vroegen om een onderzoek. Over die motie is uiteindelijk niet eens gestemd, maar de fractievoorzitters hebben toen gezegd dat er een onderzoek moest komen in 2 fasen. Ze hebben mij gevraagd om die onderzoekscommissie voor te zitten en vervolgens kon elke fractie een lid aanleveren. Voor kleinere fracties is dat altijd lastig, want lid zijn van een onderzoekscommissie kost heel veel tijd. Des te meer waardering als een fractie dan toch meedoet. Mijn fractie heeft mij vrijgesteld van het gewone Kamerwerk. Collega’s nemen mijn woordvoerderschappen waar. Ik ben een jaar lang fulltime met het onderzoek bezig. Er wordt van iedereen wel verwacht dat het onderzoekswerk prioriteit heeft. Voorlopig wordt het alleen maar meer werk. Je moet alles goed lezen en die gesprekken en verhoren moet je ook meemaken, wil je een goed oordeel kunnen vormen.”

“Onderzoekswerk is voor een parlement essentieel. Het heeft absoluut meerwaarde. In veel landen wordt onderzoek gedaan door de centrale bank, regering of toezichthouder. De discussie over wat deze crisis heeft veroorzaakt, speelt overal. Maar ook de discussie over beloningen en bonussen in de bankwereld. Wij willen graag blootleggen waar het fout is gegaan. Hoe het financiële stelsel zo heeft kunnen ontsporen. Om oorzaken te kunnen benoemen en vervolgens ook suggesties te doen hoe het anders kan of beter moet. Dat is fase I. In het vervolgonderzoek gaat het over het beleid van de regering en wat de rol van de Tweede Kamer is geweest. Uiteindelijk liggen er 2 rapporten met conclusies en aanbevelingen en dan is het woord aan de Kamer.”