Regeringsverklaring

Het eerste wat het nieuwe kabinet doet, is een regeringsverklaring opstellen met daarin de hoofdlijnen van het regeerakkoord. De minister-president spreekt de regeringsverklaring uit in de Tweede Kamer. Nog dezelfde dag, of uiterlijk de volgende dag, debatteert de Tweede Kamer over de inhoud van de verklaring.

Bij het debat over de regeringsverklaring zijn in principe alle Kamerleden en alle ministers en staatssecretarissen aanwezig. Het debat duurt twee tot drie dagen. Dit debat is formeel geen onderdeel van de kabinetsformatie. Het vloeit voort uit het vertrouwensbeginsel, een kabinet kan alleen regeren met het vertrouwen van het parlement. 

Vertrouwensbeginsel
Een minister én het kabinet als geheel moeten het vertrouwen hebben van het parlement. Dat betekent dat een minister, of het hele kabinet, moet aftreden als er geen vertrouwen meer is van een meerderheid van het parlement. De Tweede Kamer kan het vertrouwen opzeggen door bijvoorbeeld een motie van wantrouwen in te dienen. In geval van een conflict biedt het kabinet meestal zijn ontslag aan de koningin aan. Dan volgen nieuwe verkiezingen en dus een nieuwe  kabinetsformatie.

De nieuwe regering
Accepteert de Tweede Kamer de nieuwe regering? Na het debat over de regeringsverklaring blijkt hoe de Tweede Kamer tegenover de nieuwe regering staat.  Het gaat er om of het kabinet mag rekenen op een goede samenwerking met het parlement. De kans dat het kabinet onmiddellijk bij zijn eerste optreden valt, is heel klein. De regeringsfracties hebben immers tijdens de formatie intensief overleg gevoerd. Ze staan achter het regeerakkoord en de regeringsverklaring. Tot nu toe is het slechts één keer gebeurd dat een kabinet direct na zijn aantreden viel. Dat was in 1939.