Burgerinitiatief

De Tweede Kamer vergadert elke week over tal van onderwerpen die de regering of Kamerleden aandragen. Met een burgerinitiatief kunt ú een onderwerp op de agenda van de Tweede Kamer zetten. Een burgerinitiatief is een uitgewerkt voorstel om bijvoorbeeld het milieu, onderwijs of openbaar vervoer te verbeteren, of een regel eenvoudiger te maken of zelfs af te schaffen. Met een burgerinitiatief verzoekt u de Tweede Kamer om uw voorstel te bespreken en er een standpunt over in te nemen. Het is méér dan een klacht en géén protest tegen een recentelijk door de Tweede Kamer ingenomen standpunt.

De leden van de Tweede Kamer vertegenwoordigen u en willen graag weten hoe u denkt dat de samenleving verbeterd kan worden. Een burgerinitiatief is een manier om uw visie duidelijk te maken en de politiek te beïnvloeden.

Iedereen die de Nederlandse nationaliteit heeft en ouder dan 18 jaar is, kan een burgerinitiatief indienen. U kunt uw initiatiefvoorstel zelf of samen met anderen indienen. U dient duidelijk op te schrijven wat het doel van uw voorstel is, waarom en hoe u dit doel denkt te kunnen bereiken. Uw voorstel moet vergezeld gaan van tenminste 40.000 steunbetuigingen mét naam, adres en geboortedatum van personen ouder dan 18 jaar en met de Nederlandse nationaliteit. Deze gegevens worden steekproefsgewijs schriftelijk gecontroleerd; na de steekproef worden ze vernietigd. 

Uw voorstel moet verder aan de volgende regels voldoen:

1. Uw voorstel is nieuw: de laatste twee jaar is het onderwerp niet in de Tweede Kamer aan de orde geweest. 
2. Uw voorstel gaat over een onderwerp waarover de Tweede Kamer beslist, dus over een kwestie die de rijksoverheid en níet een andere overheid aangaat en géén privé-kwestie is. 
3. Uw voorstel mag niet indruisen tegen in ons land diep gewortelde normen en waarden.
4. Uw voorstel gaat niet over de Grondwet, de belastingen of de begrotingswetten.  

Behandeling burgerinitiatieven
De Commissie voor de Verzoekschriften en de Burgerinitiatieven behandelt alle ingekomen burgerinitiatieven. De commissie beoordeelt of uw voorstel aan de voorwaarden voldoet. Om vast te stellen of de bijgevoegde handtekeningen van kiesgerechtigden zijn, doet de commissie een steekproef. Enkele honderden mensen van uw lijst krijgen een brief van de Tweede Kamer met het verzoek om een kopie van paspoort of ander identiteitsbewijs.

Bij vragen kunt u contact opnemen met de griffier van de commissie voor de Verzoekschriften en de Burgerinitiatieven. Als de commissie vaststelt dat aan één of meer voorwaarden niet is voldaan, dan stelt zij de Tweede Kamer voor om het burgerinitiatief niet in behandeling te nemen. Als wel aan alle voorwaarden is voldaan, stelt de commissie de Kamer voor om uw initiatiefvoorstel in behandeling te nemen en op welke manier het behandeld zou kunnen worden. Zo kan de Tweede Kamer u uitnodigen om uw voorstel mondeling toe te lichten, in een commissievergadering of zelfs in de plenaire vergadering. 

Uiteindelijk nemen de leden van de Tweede Kamer een standpunt in: wel of niet instemmen met uw voorstel. 

Evaluatie burgerinitiatief
Op 1 mei 2006 ging de regeling van het burgerinitiatief in. De Kamer besloot om de regeling na twee jaar te evalueren. De regeling is intussen door de commissie voor de Verzoekschriften en Burgerinitiatieven geëvalueerd. Aan de hand daarvan is besloten om de regeling voort te zetten. Er zijn echter twee wijzigingen aangebracht in de regeling:

• digitale steunbetuigingen zijn nu ook geldig bij een burgerinitiatief;
• een bewindspersoon neemt deel aan het debat over het initiatiefvoorstel.

Digitale steunbetuigingen
Bij de evaluatie kwam naar voren dat het aanleveren van handtekeningen op papier niet van deze tijd is en belemmerend kan werken. Om de regeling succesvol door te zetten, komt er een digitaal alternatief. Digitale handtekeningen zijn nog niet mogelijk, maar de Tweede Kamer gaat onderzoeken of dit in de toekomst wel kan. Om toch een stap in die richting te zetten, besloot de Kamer om digitale steunbetuigingen wel te accepteren. Deze worden met steekproeven gecontroleerd en dan wordt de papieren handtekening erbij gevraagd.

Aanwezigheid bewindslieden
In de regeling van het burgerinitiatief stond geen bepaling over de aanwezigheid van bewindslieden bij de plenaire behandeling van een burgerinitiatief. De Kamer vindt dat het standpunt van de Kamer over een burgerinitiatief beïnvloed moet kunnen worden door het standpunt van de regering. Er is daarom besloten om de regeling te wijzigen. Het werkt net als bij een initiatiefvoorstel van wet. Daarbij kan het oordeel van de regering gevraagd worden tijdens de plenaire behandeling.

Burgerinitiatief ‘Stop fout vlees’

In april 2007 heeft de commissie Verzoekschriften en Burgerinitiatieven groen licht gegeven voor de behandeling van het burgerinitiatief ‘Stop fout vlees’ door de Tweede Kamer. Het voorstel is een initiatief van Milieudefensie en haar jongerenorganisatie Jongeren Milieu Actief (JMA). Het wordt gesteund door 106.975 Nederlanders. Voor het eerst in de parlementaire geschiedenis komt een voorstel vanuit de samenleving direct op de politieke agenda.

‘Stop fout vlees’
Milieudefensie en JMA willen met het burgerinitiatief ‘Stop fout vlees’ bereiken dat de Tweede Kamer kiest voor een veehouderij zonder dierenleed, zonder milieuvervuiling en zonder import van veevoersoja die ten koste zou gaan van het Amazonewoud. Het doel is om te schakelen naar een duurzame veehouderij. De Tweede Kamer heeft gevraagd om een onderzoek waarbij gekeken wordt naar de effecten van het voorstel op sociaal-economisch gebied en voor natuur en milieu.

Status van het burgerinitiatief
Inmiddels zijn de onderzoeken verricht door het Centraal Plan Bureau (CPB) en het Milieu- en Natuurplanbureau (MNP). De uitkomsten zijn gepresenteerd in het rapport Analyse van het burgerinitiatief ‘Boeren met een toekomst’. In december is het burgerinitiatief behandeld in een plenaire vergadering van de Tweede Kamer. Een meerderheid van CDA, PvdA, VVD, PVV, Christen Unie en SGP heeft de omvorming van de bio-industrie afgewezen.