De kiezer

Antidemocratische stromingen en Duitse bezetting

In de jaren na 1930 verloren velen hun vertrouwen in de volksvertegenwoordiging. De crisis leek het land in de greep te houden en beleid van de regering of beloften van parlementariërs gaven geen zicht op verbetering. Dit was koren op de molen van antidemocratische groeperingen die zich hadden afgewend van, zo heette het, de ‘Haagse kliek’ en het ‘gekonkel’ in de Tweede Kamer. De meest uitgesproken van deze partijen, de nationaal-socialistische NSB, deed ondanks deze kritiek mee aan de verkiezingen en behaalde tijdelijk succes. Maar veel Nederlanders deinsden toch terug voor de denkbeelden die deze en andere extreem rechtse en linkse partijen erop na hielden.

Tijdens de Bezetting (1940-1945) kwam het parlement niet bijeen. Symbool voor de verlamde democratie was het feit dat het Duitse gezag zich nadrukkelijk meester maakte van het Binnenhof en daar regelmatig parades hield. Sommige Kamerleden waren actief in het verzet tegen de Duitsers. Zij en vele kiezers bewezen juist onder de dictatuur de waarde van de democratische traditie.

Poster van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB)

Duitsers op het Binnenhof tijdens de Tweede Wereldoorlog.

"Victorie want Duitschland wint voor Europa op alle fronten". Spandoeken van de zogenaamde V-actie hingen op veel symbolische plaatsen in Den Haag, zoals bij het Vredespaleis en hier aan het Tweede Kamergebouw.

De erelijst der gevallenen wordt overgebracht van de Ridderzaal naar het Tweede Kamergebouw, 1960. De lijst ligt momenteel bij ingang Binnenhof 1a. Dagelijks wordt de bladzijde omgeslagen.