Taken en rechten van het parlement
De Tweede Kamer heeft twee hoofdtaken, de regering controleren en wetten maken. De taken van de Eerste Kamer zijn de regering controleren en wetsvoorstellen beoordelen die de Tweede Kamer heeft goedgekeurd. De regering is verplicht om beide Kamers te informeren. De Kamers kunnen zo de regering goed controleren. Deze informatieplicht is vastgelegd in de Grondwet.
De Grondwet geeft de Staten-Generaal een aantal speciale rechten om haar taken goed uit te kunnen voeren:
- het budgetrecht;
- het enquêterecht.
Leden van beide Kamers hebben:
- het recht om het kabinet vragen te stellen, bijvoorbeeld tijdens het vragenuurtje;
- het recht om moties in te dienen.
De Tweede Kamer heeft daarnaast een aantal exclusieve rechten om haar taken uit te oefenen:
- recht van amendement;
- recht van initiatief.
Budgetrecht
De Eerste en de Tweede Kamer hebben het recht om de staatsuitgaven (de rijksbegroting) en de staatsinkomsten (de belastingheffing) te beoordelen, verwerpen of goed te keuren. Zo bepalen zij samen met de regering hoeveel geld de overheid zal uitgeven en waaraan zij dit zal besteden.
Lees verder
Onderzoek- en enquêterecht
Als het parlement vindt dat een bepaalde zaak tot op de bodem uitgezocht moet worden, kan het een zelfstandig parlementair onderzoek instellen – buiten de ministers om. De zwaarste onderzoeksvorm is de parlementaire enquête.
Lees verder
Vragenrecht
Ieder Kamerlid mag een minister of staatssecretaris ter verantwoording roepen en vragen stellen. Een bewindspersoon is verplicht op vragen van Kamerleden in te gaan en desgewenst naar de Kamer te komen.
Lees verder
Recht om moties in te dienen
Ieder Kamerlid kan bij de bespreking van elk onderwerp een motie indienen. Met moties kunnen Kamerleden de regering vragen om ergens aandacht aan te besteden, een wetsvoorstel te maken of een oordeel te geven over het gevoerde beleid.
Lees verder
Amendementsrecht
Ieder lid van de Tweede Kamer mag een wijziging voorstellen om een of meer artikel(en) van een wetsvoorstel van de regering te veranderen. Een amendement mag de bedoeling van een wetsvoorstel niet veranderen.
Lees verder
Recht van initiatief
Tweede Kamerleden hebben het recht om op eigen initiatief een wetsvoorstel in te dienen. Een initiatiefwetsvoorstel wordt vrijwel net zo behandeld als een wetsvoorstel van de regering.
Lees verder